Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 829 trên 1.483
Uống viên sủi vitamin C khi bụng rỗng là điều tối kỵ với người đau dạ dày. Axit ascorbic liều cao kết hợp khí sủi bọt sẽ kích thích tăng tiết axit dịch vị, phá hủy lớp màng bảo vệ và gây bùng phát các cơn đau rát thượng vị dữ dội.
Sô-cô-la đen có thể hỗ trợ hạ huyết áp và cải thiện chức năng nội mô mạch máu nhờ hoạt chất flavanol kích thích sản sinh oxit nitric. Tuy nhiên, lợi ích này chỉ đạt được khi cung cấp tối thiểu 150 mg epicatechin cho nhu cầu cấp tính hoặc khoảng 375–750 mg flavanol mỗi ngày, đồng thời không thể thay thế thuốc điều trị tăng huyết áp.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học khẳng định uống collagen vào sáng sớm hay trước khi ngủ mang lại hiệu quả tái tạo vượt trội hơn. Điều quan trọng nhất quyết định hiệu quả của collagen peptide là sự đều đặn hàng ngày và mức độ dung nạp của hệ tiêu hóa mỗi cá nhân.
Chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa flavonoid từ các loại quả mọng, rau xanh có thể làm chậm tốc độ suy giảm trí nhớ và trì hoãn lão hóa nhận thức ở người cao tuổi. Dù vậy, các hợp chất này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị bệnh sa sút trí tuệ.
Anthocyanin trong rau củ quả màu tím cho thấy khả năng hỗ trợ giảm tỷ lệ mỡ cơ thể và giảm một số chỉ dấu tổn thương gan ở thử nghiệm nhỏ. Tuy nhiên, các phân tích gộp y khoa khẳng định hợp chất này chưa có đủ bằng chứng giúp cải thiện xơ hóa gan hay rối loạn mỡ máu ở bệnh nhân gan nhiễm mỡ.
Collagen không biến tính type II (UC-II) cho thấy tiềm năng hỗ trợ giảm đau, cải thiện độ linh hoạt và tầm vận động khớp gối cho người thoái hóa khớp qua nhiều nghiên cứu lâm sàng. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại vẫn còn những điểm chưa đồng nhất, người bệnh cần nhìn nhận đây là giải pháp bổ trợ chứ không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Vitamin C liều cao có khả năng thúc đẩy hấp thu mạnh mẽ sắt không heme qua đường ruột. Ở người có cơ địa thừa sắt hoặc mắc bệnh ứ sắt di truyền, sự kết hợp này có thể làm vượt hàng rào kiểm soát tự nhiên, dẫn đến nguy cơ tích tụ sắt quá mức tại gan, tim và gây tổn hại đa cơ quan.
Nhiều sản phẩm làm đẹp hiện nay quảng cáo "collagen thực vật", nhưng khoa học khẳng định thực vật không chứa collagen. Loại protein sợi này chỉ có ở động vật. Các chế phẩm từ thực vật thực chất chỉ cung cấp amino acid và vi chất hỗ trợ cơ thể tự tổng hợp collagen nội sinh.
Nấu chín cà chua kết hợp cùng dầu ăn làm tăng đáng kể lượng lycopene hấp thu vào máu so với ăn sống. Nhiệt độ phá vỡ màng tế bào thực vật và biến đổi cấu trúc lycopene, trong khi chất béo đóng vai trò dung môi giúp cơ thể chuyển hóa hoạt chất chống oxy hóa này hiệu quả hơn.
Nhiều người nghĩ ăn sống mầm bông cải xanh giữ trọn dưỡng chất, nhưng khoa học cho thấy chần sơ ở mức nhiệt phù hợp mới tối ưu hàm lượng sulforaphane. Xử lý nhiệt đúng cách giúp vô hiệu hóa protein cản trở mà vẫn bảo toàn enzyme myrosinase quý giá.
Nghiên cứu cho thấy selen tham gia bảo vệ tế bào trước stress oxy hóa và cải thiện triệu chứng cơ bắp ở người kém hấp thu, nhưng không thể chữa khỏi hội chứng mệt mỏi mạn tính. Khoáng chất này chỉ phát huy tiềm năng giảm mệt mỏi khi phối hợp với Coenzyme Q10 trong các thử nghiệm thăm dò.
Người suy thận mạn muốn ăn rau quả giàu polyphenol cần kiểm soát chặt chẽ lượng kali đi kèm để tránh biến chứng tăng kali máu nguy hiểm. Việc sơ chế đúng cách và theo dõi y khoa giúp người bệnh vừa tận dụng dưỡng chất, vừa bảo vệ chức năng thận an toàn.
Curcumin trong củ nghệ rất khó hấp thu do chuyển hóa nhanh tại ruột và gan. Bổ sung khoảng 20 mg piperine (chiết xuất tiêu đen) cho mỗi 2 g curcumin có thể giúp tăng sinh khả dụng lên tới 2000% nhờ ức chế các enzyme phân giải đường ruột, nhưng cần dùng đúng cách để tránh tương tác thuốc.
Tiêu thụ quá mức siro ngô hàm lượng fructose cao (HFCS) qua đồ uống công nghiệp làm tăng nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ không do rượu. Khi vào gan, fructose kích hoạt mạnh mẽ chu trình tạo mỡ mới, gây suy kiệt năng lượng tế bào và thúc đẩy viêm, làm tích tụ mỡ nhanh chóng ngay cả ở người khỏe mạnh.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên tự ý uống viên glutathione làm trắng da. Hiện chưa có bất kỳ nghiên cứu lâm sàng nào chứng minh tính an toàn của hoạt chất này trên thai phụ, trong khi hiệu quả làm sáng da ở người bình thường vẫn còn nhiều nghi vấn.
Thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn AREDS2 chứng minh việc bổ sung lutein và zeaxanthin giúp giảm nguy cơ tiến triển thoái hóa điểm vàng thể muộn ở người cao tuổi có nguy cơ cao, đồng thời là giải pháp thay thế an toàn cho beta-carotene nhằm loại bỏ nguy cơ gia tăng ung thư phổi ở người từng hút thuốc.
Nghiên cứu mới cho thấy chất làm ngọt erythritol nồng độ cao trong máu làm tăng độ nhạy tiểu cầu, thúc đẩy hình thành cục máu đông và gia tăng nguy cơ suy tim, đột quỵ, nhồi máu cơ tim. Người lớn tuổi và người có bệnh tim mạch nền cần đặc biệt cẩn trọng.
Người bệnh gan nhiễm mỡ không nên tự ý uống bổ sung viên selen. Dù selen chống oxy hóa quan trọng, hàng loạt nghiên cứu lâm sàng chỉ ra nồng độ selen máu cao hoặc ăn quá nhiều chất này liên quan chặt chẽ tới tăng men gan và tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Người lớn tuổi chỉ nên bổ sung kẽm và selen khi chế độ ăn thiếu hụt hoặc cơ thể giảm hấp thu vi chất qua thăm khám. Mặc dù bộ đôi này giúp điều hòa miễn dịch và giảm nguy cơ nhiễm trùng hô hấp, việc tự ý dùng liều cao có thể gây cạnh tranh hấp thu, ức chế miễn dịch và dẫn đến ngộ độc.
Astaxanthin tự nhiên là hoạt chất chống oxy hóa mạnh, an toàn ở mức liều từ 2 đến 12 mg mỗi ngày cho người cần bảo vệ mắt, da và cải thiện giấc ngủ. Tuy nhiên, việc tự ý bổ sung liều cao không cần thiết cho tất cả mọi người và người có cơ địa dị ứng cần đặc biệt cẩn trọng.
