Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 883 trên 1.483
Bát cháo gạo lứt tuy giàu chất béo tốt và khoáng chất nhưng tự nhiên lại thiếu hụt axit amin thiết yếu lysine. Để không bị thiếu đạm và suy giảm khối lượng cơ bắp, người dùng nên chủ động kết hợp thêm đậu phụ, đạm đậu nành hoặc cá nạc giúp cân bằng dinh dưỡng hoàn hảo cho bữa ăn.
Anthocyanin trong gạo lứt đen là chất chống oxy hóa mạnh nhưng rất nhạy cảm với nhiệt độ cao và thời gian nấu dài. Việc ninh cháo quá lâu có thể làm hao hụt từ 65% đến gần 80% lượng sắc tố này, đòi hỏi người nội trợ cần nắm rõ kỹ thuật kiểm soát lửa và thời gian để bảo toàn tối đa dưỡng chất.
Cháo gạo lứt làm tăng đường huyết nhanh hơn cơm gạo lứt do quá trình ninh nhừ kéo dài khiến tinh bột bị hồ hóa triệt để, làm vỡ cấu trúc hạt và đẩy nhanh tốc độ hấp thu glucose vào máu. Người có vấn đề về chuyển hóa cần thận trọng với món ăn này.
Chế độ thực dưỡng Kushi khắt khe dễ khiến thai phụ thiếu calo, protein và các vi chất thiết yếu như sắt, folate. Tình trạng này làm tăng nguy cơ sinh non và suy dinh dưỡng bào thai, khiến trẻ sinh ra bị nhẹ cân và chậm phát triển thể chất.
Ăn cháo gạo lứt thường xuyên mà thiếu chất đạm khiến người cao tuổi đối mặt với nguy cơ mất cơ bắp do bữa ăn không đạt ngưỡng kích hoạt tổng hợp cơ. Bổ sung đủ 1,0-1,2 g protein/kg thể trọng mỗi ngày từ thịt, cá, trứng, sữa là yếu tố cốt lõi để bảo vệ khối cơ.
Cơn khát cồn cào sau khi ăn thực dưỡng bắt nguồn từ lượng natri dư thừa trong mơ muối và muối mè, làm tăng áp suất thẩm thấu huyết tương. Tín hiệu này kích hoạt thụ thể thẩm thấu gửi tín hiệu lên vùng não trước và vùng dưới đồi, thúc đẩy hành vi uống nước để duy trì cân bằng nội môi.
Người suy thận mạn không nên ăn cháo gạo lứt thông thường hằng ngày. Lớp cám gạo lứt chứa hàm lượng kali và phospho rất cao, dễ tích tụ trong cơ thể khi thận suy giảm khả năng lọc, làm tăng nguy cơ tăng kali máu dẫn đến rối loạn nhịp tim nguy hiểm và đẩy nhanh tiến triển của bệnh.
Quan niệm ăn mặn bằng muối tự nhiên không gây hại mạch máu là hoàn toàn sai lầm. Dù là muối hồng hay muối biển, ion natri khi vào cơ thể đều gây giữ nước, kích thích phản ứng viêm, suy giảm chức năng nội mạc và trực tiếp làm tăng độ cứng thành động mạch.
Củ cải muối takuan chứa GABA và các acid amin có lợi nhờ quá trình ủ muối, nhưng lại tích tụ lượng lớn natri cùng phụ gia điều vị. Người bệnh thận và tăng huyết áp cần thận trọng tối đa, kiểm soát khẩu phần để tránh đẩy nhanh tốc độ suy giảm chức năng lọc của thận.
Ăn mặn hay bổ sung muối có thể giúp bù dịch cho một số trường hợp tụt huyết áp tư thế do suy thần kinh tự chủ hoặc tiểu đường. Tuy nhiên, việc tự ý ăn mặn cực đoan theo lối thực dưỡng không phải giải pháp vạn năng và có thể gây phản tác dụng cho người trẻ, người béo phì.
Cháo yến mạch thường giúp no lâu hơn cháo gạo lứt nhờ chứa chất xơ hòa tan beta-glucan tạo độ nhớt cao trong dạ dày và lượng đạm tự nhiên nhỉnh hơn, giúp làm chậm quá trình tiêu hóa tinh bột so với chất xơ không hòa tan của cám gạo.
Cá thịt trắng ít béo là nguồn cung cấp đạm lành mạnh và an toàn theo phương pháp thực dưỡng nếu biết lựa chọn đúng cách. Bằng chứng khoa học cho thấy rủi ro nhiễm độc thủy ngân phụ thuộc vào loài cá săn mồi và vùng nước đánh bắt, trong khi cá trắng nhỏ dùng 1-2 lần mỗi tuần vẫn bảo toàn lợi ích dinh dưỡng vượt trội.
Chế độ ăn Kushi (thực dưỡng) được nhiều người đồn thổi có thể tiêu diệt tế bào ung thư nhờ triết lý ăn thuần ngũ cốc lứt và rau củ. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học khẳng định chế độ này không có khả năng chữa khỏi khối u, việc kiêng khem cực đoan thậm chí còn gây suy kiệt nguy hiểm cho người bệnh.
Ủ mầm gạo lứt kích hoạt enzyme chuyển hóa axit glutamic thành GABA, giúp hàm lượng chất này tăng vọt lên 20,60 - 32,70 mg/100 g. Khi ninh thành cháo, kết cấu hạt mềm xốp giúp bảo toàn và tăng khả năng hấp thu GABA vào cơ thể, hỗ trợ làm dịu hệ thần kinh hiệu quả.
Nhiều nghiên cứu đoàn hệ và thử nghiệm tại Nhật Bản chỉ ra thói quen ăn 1-2 bát canh miso mỗi ngày không làm tăng huyết áp ở người khỏe mạnh. Lượng kali dồi dào cùng các hoạt chất sinh học trong đậu nành lên men giúp trung hòa tác động của muối natri lên thành mạch.
Ăn cháo gạo lứt giảm cân có thể phản tác dụng nếu người dùng nấu quá nhừ, xay mịn hoặc ăn khẩu phần lớn. Tốc độ ăn quá nhanh cùng mật độ năng lượng thiếu kiểm soát sẽ biến món ăn kiêng thành nguồn dư thừa carbohydrate, gây cản trở mục tiêu duy trì vóc dáng.
Muối hồng Himalaya thường được ca tụng là loại muối tự nhiên giúp hạ huyết áp và thanh lọc cơ thể. Tuy nhiên, các phân tích khoa học khẳng định hàm lượng natri trong muối hồng tương đương muối ăn thông thường, hoàn toàn không có tác dụng hạ huyết áp hay thay thế phác đồ điều trị tim mạch.
Ăn theo thực dưỡng Kushi dễ khiến cơ thể thiếu hụt nghiêm trọng vitamin B12, vitamin D, canxi, kẽm và omega-3 EPA/DHA do loại bỏ thực phẩm động vật. Người theo chế độ này cần xét nghiệm máu định kỳ để kiểm tra các chỉ số vi chất và bổ sung đúng cách nhằm tránh suy giảm miễn dịch hay loãng xương.
Muối tre (Jukyeom) được quảng bá hạ huyết áp và trị bách bệnh nhưng khoa học chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả này. Người dùng tự ý uống lượng lớn muối tre dưỡng sinh còn đối mặt nguy cơ ngộ độc natri cấp tính nguy hiểm tính mạng.
Trẻ dưới 2 tuổi không nên ăn dặm bằng cháo gạo lứt thường xuyên. Lượng phytate cao trong lớp cám làm giảm hấp thu sắt và kẽm sinh học. Chế độ ăn lệch ngũ cốc khiến trẻ đối mặt nguy cơ thiếu máu thiếu sắt, chậm tăng cân và rối loạn tiêu hóa.
