Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 884 trên 1.483
Cháo gạo lứt không có khả năng "thải độc" hay "rửa ruột" như tin đồn mạng xã hội. Khoa học xác nhận lớp xơ trong gạo lứt hoạt động như chất độn cơ học, hỗ trợ tăng khối lượng phân và rút ngắn thời gian di chuyển qua đại tràng, giúp phòng ngừa táo bón tự nhiên.
Thực dưỡng Michio Kushi tập trung vào ngũ cốc nguyên cám, đậu đỗ và kiêng chất béo, trong khi chế độ ăn Địa Trung Hải giàu chất béo chưa bão hòa từ dầu ô liu và đạm phong phú từ cá. Khoa học chứng minh chế độ Địa Trung Hải mang lại bằng chứng vượt trội trong việc cải thiện huyết áp, giảm mỡ máu và ngăn ngừa biến cố tim mạch.
Chế độ ăn thực dưỡng giàu chất xơ và thực vật có thể hỗ trợ cải thiện chỉ số viêm cùng một số yếu tố chuyển hóa. Tuy nhiên, y văn quốc tế khẳng định chưa có bằng chứng khoa học cho thấy phương pháp này chữa khỏi ung thư, người bệnh không nên bỏ phác đồ điều trị chính thống.
Ngâm gạo lứt trong nước ấm từ 45-50 độ C hoặc kích thích nảy mầm thực sự giúp giảm đáng kể axit phytic nhờ kích hoạt enzyme phytase tự nhiên. Phương pháp này hạn chế sự tạo phức không tan, từ đó cải thiện rõ rệt khả năng hấp thu sắt và kẽm cho cơ thể.
Quan niệm kiêng rau củ họ Cà (cà chua, cà tím, ớt chuông) để trị viêm khớp bắt nguồn từ phong trào thực dưỡng Kushi vì lo ngại độc chất solanine. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy hoạt chất họ Cà có tính kháng viêm, và việc kiêng cữ hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả.
Áp dụng thực dưỡng Kushi giàu carbohydrate phức tạp giúp giảm cholesterol toàn phần và LDL, nhưng có thể làm tăng triglycerid và hạ HDL-cholesterol. Tình trạng này dễ xuất hiện ở người thừa cân, kháng insulin do gan giảm hiệu suất thanh thải mỡ và tăng tích tụ hạt lipoprotein.
Rong biển là thực phẩm giàu vi chất quen thuộc trong thực đơn Kushi, nhưng việc ăn thường xuyên mỗi ngày tiềm ẩn nguy cơ dư thừa iod nghiêm trọng. Lượng iod quá cao có thể làm rối loạn chức năng tuyến giáp và tăng rủi ro mắc bệnh suy giáp.
Tương miso chứa các peptide có khả năng ức chế men chuyển ACE và hỗ trợ giảm áp lực máu trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, hoạt tính sinh học này không thể bù trừ hoàn toàn nguy cơ tim mạch do hàm lượng muối cao gây ra, đòi hỏi người dùng phải sử dụng chừng mực.
Hạt sen và hạnh nhân hỗ trợ an thần ở mức độ nhẹ đến vừa nhờ cung cấp axit amin tryptophan, magie và GABA tự nhiên. Dưỡng chất này giúp kích thích tổng hợp serotonin và melatonin, rút ngắn thời gian vào giấc từ vài phút đến nửa giờ nhưng không thể thay thế thuốc điều trị mất ngủ bệnh lý.
Ăn số 7 chỉ dùng gạo lứt muối mè kéo dài dễ khiến cơ thể thiếu hụt natri, mất cân bằng điện giải và tụt huyết áp. Dù gạo lứt giàu chất xơ và khoáng chất, việc kiêng khem cực đoan không giúp trị bệnh mà còn tiềm ẩn nguy cơ suy kiệt nghiêm trọng.
Chế độ ăn thực dưỡng kéo dài dễ dẫn đến thiếu hụt vitamin B12, canxi và vitamin D, làm suy giảm mật độ khoáng xương đo bằng phương pháp DEXA. Việc kiêng khem quá mức làm tăng nguy cơ loãng xương, đặc biệt ở thanh thiếu niên và phụ nữ mãn kinh.
Nhiều người tin nước tương dưỡng sinh lên men tự nhiên an toàn tuyệt đối, tốt cho huyết áp hơn nước tương công nghiệp bán ở chợ. Tuy nhiên, lên men truyền thống chỉ giúp hạn chế phụ gia chứ không làm giảm lượng muối. Hàm lượng natri cao trong nước tương tự nhiên vẫn là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây tăng huyết áp.
Tương Tekka là gia vị dưỡng sinh giàu khoáng chất nhưng chứa lượng natri cô đặc rất cao từ tương miso. Người bệnh tim mạch vẫn có thể sử dụng, song cần kiểm soát ở mức tối thiểu an toàn, dùng để thay thế muối ăn chứ không nên lạm dụng để tránh làm tăng huyết áp và quá tải tuần hoàn.
Muối hạt dưỡng sinh vẫn chứa thành phần chủ yếu là natri clorua, có thể làm tăng huyết áp nếu dùng sai cách. Người bệnh tim mạch cần kiểm soát lượng tiêu thụ dưới 5 gam muối mỗi ngày theo chuẩn WHO (khoảng 2/3 thìa cà phê gạt ngang muối hạt), tránh lạm dụng và luôn chú ý tính toán tổng lượng natri từ mọi nguồn gia vị trong bữa ăn.
Người bị viêm loét dạ dày không nên ăn gạo lứt thực dưỡng nguyên hạt vì màng cám thô ráp dễ cọ xát cơ học gây tổn thương thêm niêm mạc viêm trợt. Thay vào đó, bệnh nhân nên ưu tiên cơm gạo trắng nấu mềm, cháo nhuyễn để giảm áp lực co bóp và hỗ trợ ổ loét mau lành.
Mơ muối umeboshi kích thích tiết nước bọt và hỗ trợ kháng khuẩn tiêu hóa nhờ axit hữu cơ, nhưng lượng natri đậm đặc lại tạo gánh nặng lớn cho thận và huyết áp. Người dùng chỉ nên ăn tối đa 1/2 đến 1 quả mỗi ngày, ngâm bớt mặn và luôn ăn kèm rau quả giàu kali.
Miso và nước tương tamari đậm đặc chứa nhiều axit amin quý nhưng lại có hàm lượng natri rất cao. Người mắc bệnh suy tim, suy thận mạn và tăng huyết áp kháng trị cần hạn chế dùng hằng ngày để tránh nguy cơ quá tải tuần hoàn, tăng huyết áp khó kiểm soát và làm tổn thương thận tiến triển nhanh hơn.
Muối vừng có thể hỗ trợ kiểm soát huyết áp nếu được chế biến đúng cách. Nhờ hợp chất ức chế men chuyển ACE và khả năng điều hòa kali - natri trong hạt mè, công thức muối vừng với tỷ lệ mè vượt trội giúp người bệnh cắt giảm natri mà vẫn giữ được độ ngon miệng.
Gạo lứt giàu chất xơ giúp kiểm soát đường huyết, nhưng lớp cám hạt gạo lại tích tụ asen vô cơ cao hơn gạo trắng. Việc ăn gạo lứt muối mè liên tục, thay thế hoàn toàn gạo trắng theo thực dưỡng tiềm ẩn nguy cơ tăng tích lũy asen và rủi ro ung thư, đặc biệt ở người tiêu dùng châu Á.
Rụng tóc sau khi chuyển sang ăn thực dưỡng thường bắt nguồn từ hội chứng rụng tóc chuyển đoạn (telogen effluvium). Khi cơ thể bị cắt giảm năng lượng và thiếu hụt đột ngột protein, kẽm, sắt ferritin và axit béo thiết yếu, các nang tóc bị sốc dinh dưỡng và đồng loạt chuyển sang giai đoạn thoái hóa.
