Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 974 trên 1.483
Cây đậu ma hoang dại tiềm ẩn độc tính gây hại cho gan; các nghiên cứu thực nghiệm trên chi thực vật này cho thấy nguy cơ gây hoại tử tế bào gan và căng thẳng oxy hóa nghiêm trọng. Hiện chưa có ngưỡng liều an toàn trên người, do đó người dân tuyệt đối không tự ý sắc uống làm thuốc.
Đậu lăng giàu folate tự nhiên nhưng không đủ để phòng ngừa dị tật ống thần kinh thai nhi. Y học khuyến cáo phụ nữ cần chủ động bổ sung viên folate từ 0,5mg đến 5mg mỗi ngày trước khi thụ thai 3 tháng và duy trì suốt quý đầu thai kỳ để giảm tới 70% nguy cơ dị tật.
So sánh giữa hai phương pháp chế biến, sắc nước đảng sâm bắc đem lại hiệu quả bồi bổ vượt trội hơn ngâm rượu. Nước nóng giúp chiết xuất tối đa lượng polysaccharide quý giá - hoạt chất chiếm hơn 43% khối lượng củ sâm - trong khi dung môi rượu làm kết tủa hoạt chất này và gây thêm gánh nặng độc tính cho gan.
Thay thế một phần cơm trắng bằng đậu lăng giúp giảm đáng kể phản ứng tăng đường huyết và insulin sau bữa ăn nhờ nguồn đạm và chất xơ dồi dào. Nghiên cứu cho thấy khoảng 110g đậu lăng nấu chín có thể hạ tới 20% phản ứng đường huyết sau ăn, hỗ trợ phòng ngừa biến chứng tim mạch hiệu quả.
Ăn dưa món mặn ngọt liên tục khiến cầu thận chịu áp lực kép từ lượng muối và đường cao, kích hoạt cơ chế tăng hấp thu ở ống thận và đẩy cầu thận vào tình trạng tăng lọc quá tải. Về lâu dài, áp lực nội mạch kéo dài gây phì đại, xơ hóa cầu thận và làm suy giảm chức năng lọc nghiêm trọng.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước đậu ma để giải độc và làm mát gan, song y học hiện đại chỉ ra rằng dù chiết xuất chứa các hoạt chất chống oxy hóa và bảo vệ tế bào gan rất hứa hẹn trên động vật, nước sắc thô không thể thay thế thuốc điều trị hay xóa bỏ tác hại do lối sống thiếu lành mạnh gây ra.
Người bị bệnh gout không cần kiêng đậu lăng vì các bằng chứng khoa học cho thấy purine từ thực vật không làm tăng nguy cơ mắc bệnh hay bùng phát cơn đau khớp cấp tính. Đậu lăng còn là nguồn đạm lành mạnh thay thế thịt đỏ, giúp cải thiện sức khỏe chuyển hóa tổng thể nếu được chế biến đúng cách.
Tôm khô và mực khô chứa hàm lượng natri rất cao do quá trình sấy cô đặc và ướp muối, có thể kích hoạt tình trạng giữ nước và co mạch làm huyết áp tăng vọt. Để phòng ngừa biến chứng tim mạch nguy hiểm, người tiêu dùng cần hiểu rõ nguy cơ, kiểm soát khẩu phần và thay đổi cách chế biến.
Rượu ngâm dược liệu tự nấu ngày Tết tiềm ẩn hiểm họa lớn từ độc chất methanol và tồn dư dung môi, có thể gây toan chuyển hóa nặng, tổn thương hoại tử não và mù lòa vĩnh viễn chỉ với lượng nhỏ. Người dân cần tỉnh táo nhận diện nguy cơ để bảo vệ sức khỏe mùa lễ hội.
Đảng sâm bắc được y học cổ truyền dùng bồi bổ và nâng cao sức đề kháng, nhưng khoa học hiện đại chưa ghi nhận bằng chứng lâm sàng trực tiếp về việc kích hoạt lympho T hay kháng thể ở người già. Thảo dược này chủ yếu hỗ trợ miễn dịch gián tiếp nhờ chống lão hóa, phục hồi chuyển hóa và bảo vệ các cơ quan tuyến đầu.
Dưa hành, củ kiệu muối chua là món ăn giải ngấy quen thuộc ngày Tết, nhưng người đau dạ dày không nên ăn, đặc biệt trong đợt viêm cấp. Hàm lượng muối cao, tính axit và hợp chất nitrit trong đồ muối chua có thể gây tổn thương niêm mạc, kích thích cơn đau bùng phát và làm tăng nguy cơ biến chứng lâu dài.
Ăn giò thủ, chả lụa liên tục làm tăng nguy cơ cao huyết áp và ung thư đại trực tràng do cơ thể hấp thụ nhiều muối cùng chất bảo quản natri nitrit. Các bằng chứng y khoa khuyến cáo nên hạn chế tiêu thụ thịt chế biến sẵn, ưu tiên thịt tươi và cá để bảo vệ tim mạch.
Nhiều người truyền tai nhau bài thuốc từ hoa đầu lân giúp giảm đau và chữa lành viêm loét dạ dày. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay khẳng định chưa có nghiên cứu nào chứng minh hoa đầu lân điều trị được bệnh lý này; việc tự ý đun sắc uống còn tiềm ẩn nguy cơ kích ứng niêm mạc nguy hiểm.
Nhiều người tin rằng mùi hương hoa đầu lân giúp thư giãn tinh thần và dễ ngủ. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn và chống oxy hóa của hoa, hoàn toàn chưa có nghiên cứu chứng minh mùi hương này có tác dụng an thần hay giải tỏa lo âu.
Một miếng bánh chưng chiên có thể cung cấp tới 300 - 400 kcal, tăng mạnh so với bánh luộc do tinh bột nếp hút dầu mỡ và sinh ra chất béo chuyển hóa. Ăn nhiều món này làm tăng nguy cơ béo phì, tăng đường huyết và rối loạn lipid máu.
Thịt nguội, giò chả đã mở gói hoặc cắt lát chỉ nên để ngăn mát tủ lạnh tối đa 3-5 ngày. Dù thực phẩm chưa bốc mùi hay biến chất cảm quan, vi khuẩn ưa lạnh nguy hiểm *Listeria monocytogenes* vẫn có thể âm thầm nhân lên vượt ngưỡng an toàn trong môi trường lạnh của tủ gia đình.
Uống trà xanh đậm đặc ngay sau bữa tiệc Tết thịnh soạn hoặc khi bụng đói không giúp "rửa sạch mỡ" mà còn làm chậm tiêu hóa chất đạm, chất béo và kích thích niêm mạc dạ dày. Để bảo vệ đường tiêu hóa, bạn nên pha trà loãng vừa phải và uống cách bữa ăn ít nhất 30 đến 60 phút.
Nước nấu hoa hồi thường được truyền tai giúp trị hôi miệng và ngừa sâu răng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học chỉ ra tinh dầu hồi không có hoạt tính ức chế vi khuẩn sâu răng *Streptococcus mutans*. Nước thảo mộc tự nấu chỉ hỗ trợ tạo hương thơm tạm thời, hoàn toàn không thể thay thế việc vệ sinh răng miệng cơ học chuẩn khoa học.
Đậu ma (*Pueraria phaseoloides*) và sắn dây rừng (*Pueraria lobata*) có hình thái dây leo rất giống nhau nhưng đã phân tách tiến hóa hơn 13 triệu năm. Đậu ma thiếu hụt hoạt chất puerarin quý giá; việc tự ý đào dùng nhầm rễ dây dại có thể gây rối loạn tiêu hóa và ngộ độc do tạp chất thực vật.
Uống men vi sinh trước các bữa tiệc Tết có thể hỗ trợ củng cố hàng rào ruột và giảm nhẹ rối loạn vi sinh, nhưng bằng chứng khoa học cho thấy hiệu quả phòng ngừa tiêu chảy cấp còn hạn chế, hoàn toàn không thể thay thế việc ăn chín uống sôi.
