Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 268 trên 483
Các loại hạt chứa mật độ năng lượng và chất béo cao nhưng bằng chứng khoa học chỉ ra việc tiêu thụ chúng không làm tăng cân hay tăng chỉ số BMI. Nhờ cơ chế tạo cảm giác no, sinh nhiệt và hấp thu calo không hoàn toàn, hạt hỗ trợ kiểm soát thể trọng hiệu quả khi dùng điều độ.
Ấu trùng giun tròn Anisakis trong cá biển tự nhiên có thể lên tới tỷ lệ rất cao, đe dọa trực tiếp đến hệ tiêu hóa người ăn đồ sống. Tuy nhiên, rủi ro này hoàn toàn được loại trừ nếu cá trải qua quy chuẩn đông lạnh sâu (-20°C từ 24-48 giờ) mà không hề làm mất đi hương vị tươi ngon.
Nghiên cứu cho thấy protein đậu nành kiểm soát cảm giác đói và hỗ trợ giảm cân tương đương thịt động vật. Nhờ kích hoạt tiết hormone no peptide YY và ức chế hormone ghrelin với mức độ ngang ngửa, đạm đậu nành là giải pháp ăn kiêng lành mạnh và hiệu quả.
Rang hạt ở nhiệt độ cao làm gia tăng các sản phẩm oxy hóa lipid và có thể làm hao hụt đáng kể lượng vitamin E tự nhiên. Tuy nhiên, nếu kiểm soát nhiệt độ nướng sấy ở mức vừa phải và thời gian hợp lý, chất béo có lợi cùng giá trị dinh dưỡng cốt lõi trong hạt vẫn được bảo tồn tương đối tốt.
Trẻ từ 6 tháng tuổi có thể bắt đầu làm quen với cá, tôm và cua khi bước vào giai đoạn ăn dặm. Bằng chứng khoa học cho thấy việc cho ăn đúng thời điểm và duy trì đều đặn giúp xây dựng cơ chế dung nạp miễn dịch tự nhiên, thay vì việc trì hoãn sau 10 tháng tuổi có thể làm tăng nguy cơ mẫn cảm dị ứng.
Thịt cừu và thịt bò nạc có hàm lượng cholesterol và lipid tự nhiên tương đương nhau, không loại nào vượt trội tuyệt đối. Tác động của hai loại thịt đỏ này lên mỡ máu phụ thuộc chủ yếu vào tỷ lệ nạc, phương thức chăn nuôi và cách chế biến lọc bỏ mỡ thừa.
Đạm đậu nành hỗ trợ giảm cholesterol xấu (LDL-cholesterol) ở mức khiêm tốn từ 3% đến 6% khi dùng 25g mỗi ngày. Con số này không quá thần kỳ, nhưng khi kết hợp thay thế thịt động vật giàu chất béo bão hòa, hiệu quả bảo vệ tim mạch tổng thể sẽ tăng lên rõ rệt.
Bột lòng trắng trứng công nghiệp qua xử lý nhiệt khô không làm hao hụt dưỡng chất mà giúp tháo xoắn chuỗi đạm, tạo điều kiện cho enzym pepsin phân cắt nhanh và triệt để hơn trứng tươi chưa nấu chín. Với tỷ lệ hấp thu đạt 85-95%, đây là nguồn đạm tinh chế có tốc độ giải phóng amino acid vượt trội và tiện lợi cho người sử dụng.
Cá chiên giòn không làm mất sạch hoàn toàn omega-3 nhưng nhiệt độ cao phá hủy đáng kể các chuỗi EPA, DHA. Dầu sôi kích hoạt phản ứng oxy hóa lipid, sản sinh aldehyde 4-HNE và furan độc hại. Thay đổi phương pháp nấu là cách tốt nhất để bảo vệ chất béo lành mạnh.
Cá biển vượt trội về tổng lượng chất béo và axit béo omega-3 chuỗi dài (EPA, DHA) giúp hạ mỡ máu, trong khi cá đồng chứa nhiều omega-6 và lượng protein nạc dồi dào. Người tiêu dùng nên ăn xen kẽ cả hai loại để cân bằng dinh dưỡng tối ưu.
Người thiếu máu thiếu sắt không nên uống nhiều sữa đậu nành, đặc biệt là gần bữa ăn hoặc khi uống viên sắt. Hợp chất phytate và protein đậu nành có đặc tính ức chế mạnh quá trình hấp thu sắt non-heme tại ruột, khiến việc bù đắp vi chất bị cản trở và kéo dài tình trạng thiếu máu.
Đạm whey vượt trội hơn đạm đậu nành về tốc độ tổng hợp cơ bắp ở các liều dùng nhỏ do chứa lượng leucine cao hơn (12% so với 8%). Dẫu vậy, khi được bổ sung liều cao hơn (khoảng 26-33 g) để cân bằng leucine, đậu nành đem lại hiệu quả tăng khối nạc và sức mạnh tương đương whey.
Isoflavone đậu nành giúp giảm khoảng 20-26% tần suất và độ nặng cơn bốc hỏa so với giả dược, đạt tổng mức thuyên giảm tới 50% khi tính cả hiệu ứng tâm lý. Hiệu quả phụ thuộc lớn vào việc bổ sung tối thiểu 15-18,8 mg genistein mỗi ngày hoặc khả năng chuyển hóa thành hợp chất equol của cơ thể.
Việc thay ức gà bằng cá rô phi hoặc cá basa mang lại độ mềm và vị ngon miệng mới lạ, nhưng không hoàn toàn vượt trội hơn về mật độ đạm. Vận động viên nên hiểu rõ bảng amino acid, tỷ lệ chất béo và tình trạng sợi cơ để kết hợp linh hoạt từng nguồn thịt phù hợp với chu kỳ siết hay xả cơ.
Các viên uống isoflavone liều cao không mang lại hiệu quả rõ rệt cho tim mạch hay ngăn loãng xương cục bộ, đồng thời tiềm ẩn rủi ro rối loạn men tụy và tăng ure máu. Chuyên gia khuyến cáo nên ưu tiên thực phẩm đậu nành tự nhiên giàu chất xơ, vitamin và chất béo lành mạnh thay vì dùng viên chiết xuất cô đặc.
Nghiên cứu cho thấy đạm đậu nành chứa isoflavone có thể giúp ngăn ngừa tích tụ mỡ bụng và mỡ dưới da ở phụ nữ sau mãn kinh, nhưng hiệu quả phụ thuộc cơ địa từng người và dạng sử dụng chứ không giúp đốt mỡ nhanh chóng.
Sữa đậu nành chứa lượng đạm xấp xỉ sữa bò nhưng tự nhiên rất ít canxi. Nhờ bổ sung muối canxi cacbonat, sữa đậu nành tăng cường đạt tỷ lệ hấp thu canxi tương đương sữa bò, trở thành nguồn dinh dưỡng thay thế tốt cho người ăn chay hoặc không dung nạp đường sữa.
Nước mắm truyền thống cung cấp nguồn axit amin tự do và peptide chống oxy hóa dồi dào từ cá cơm ủ chượp, nhưng chứa lượng muối rất cao (25-30%). Người tiêu dùng không nên dùng nước mắm để bổ sung đạm thay thịt cá, mà cần kiểm soát lượng dùng hợp lý để bảo vệ hệ tim mạch.
Kẽm trong thịt đỏ có sinh khả dụng vượt trội so với các loại đậu nhờ không bị ức chế bởi phytate, giúp cơ thể dễ dàng hấp thu vi chất thiết yếu để duy trì tế bào miễn dịch bẩm sinh, tối ưu hóa kháng thể và ngăn ngừa phản ứng viêm mạn tính.
I-ốt rất cần thiết cho tuyến giáp nhưng dung nạp quá nhiều từ rong biển và hải sản có thể làm tăng nồng độ TSH, gây rối loạn chức năng giáp hoặc làm trầm trọng thêm bệnh lý. Để bảo vệ sức khỏe, người tiêu dùng cần kiểm soát tần suất ăn, tránh lạm dụng thực phẩm bổ sung từ tảo biển.
