Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 143 trên 369
Dưa gang tây là cây ăn quả và thảo dược quen thuộc, nhưng việc tự ý dùng dịch chiết từ thân lá chung với thuốc hạ áp có thể gây nguy hiểm. Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận tính an toàn, người bệnh cần thận trọng trước nguy cơ tương tác bất lợi.
Tin đồn dưa chuột chứa enzyme ascorbate oxidase làm mất sạch vitamin C trong cà chua là quan niệm sai lầm. Dù phản ứng oxy hóa có diễn ra trên bề mặt cắt ở cấp độ tế bào, enzyme này nhanh chóng bị vô hiệu hóa trong dạ dày và vitamin C vẫn được cơ thể hấp thu bình thường.
Nước lá dưa gang tây được truyền tai trị mất ngủ, nhưng nghiên cứu khoa học hiện mới ghi nhận tác dụng an thần nhẹ ở chuột, chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người. Phần lớn bằng chứng y khoa hiện nay thuộc về loài lạc tiên tây khác, do đó người dân không nên tự ý dùng thay thuốc.
Ăn rau dương xỉ thông thường không mang lại tác dụng chống nắng như các sản phẩm chiết xuất chuẩn hóa. Nhiều loài dương xỉ mọc hoang chứa độc tố ptaquiloside có nguy cơ gây ung thư, trong khi chỉ có chiết xuất từ loài Polypodium leucotomos mới được khoa học chứng minh hiệu quả bảo vệ quang học cho da.
Tình trạng đau bụng, tiêu chảy sau khi ăn dưa bở không bắt nguồn từ "tính hàn" theo quan niệm dân gian, mà chủ yếu do nhiễm khuẩn Salmonella, Listeria từ vỏ dưa nứt lây sang thịt quả và phản ứng đường ruột với dư lượng đường lên men FODMAP.
Quả dó tròn từ lâu được dân gian dùng trị tiêu chảy, kiết lỵ. Nghiên cứu hiện đại ghi nhận dịch chiết từ quả có hoạt tính kháng khuẩn ruột trong ống nghiệm, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị an toàn.
Dây đồng tiền và dây hạt dưa là những cây cảnh quen thuộc thuộc chi Dischidia, họ La bố ma (Apocynaceae). Do họ này chứa nhiều loài có độc tính mạnh và các nghiên cứu giảm đau, tan huyết khối mới chỉ thử nghiệm hạn chế trong phòng thí nghiệm, người dân tuyệt đối không tự ý hái dùng làm thuốc uống để tránh ngộ độc.
Cùi quả dưa gang tây chứa lượng lớn chất chống oxy hóa phenolic và vitamin quý giá. Để tránh hao hụt vi chất nhạy cảm nhiệt này khi chế biến, người nội trợ nên nấu chín tới ở nhiệt độ vừa phải hoặc xào nhanh trong thời gian ngắn, tuyệt đối không hầm nhừ quá lâu trên lửa lớn.
Dây thường xuân là thảo dược trị ho phổ biến nhưng dùng quá liều có thể gây ngộ độc. Người dùng cần ngưng sử dụng ngay lập tức khi xuất hiện 4 dấu hiệu cảnh báo gồm buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy kéo dài hoặc nổi ban dị ứng da.
Nhiều người truyền tai nhau cây dó mười nhị chữa dứt đau nhức xương khớp, nhưng y học hiện đại chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả này. Nghiên cứu thực tế chỉ ghi nhận cây có độc tính diệt ấu trùng muỗi, do đó người bệnh không nên tự ý sử dụng.
Uống trà dã quỳ song song với thuốc tiểu đường tiềm ẩn nguy cơ gây tụt đường huyết cấp tính nguy hiểm do hiện tượng tương tác cộng gộp. Các hoạt chất trong dã quỳ có cơ chế hạ đường huyết tương tự thuốc tân dược, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý kết hợp khi chưa có tư vấn y khoa.
Dây tơ mành được sử dụng trong dân gian nhưng tiềm ẩn rủi ro tương tác bất lợi với các thuốc điều trị chuyển hóa qua gan. Hiện chưa có dữ liệu lâm sàng trên người đối với dược liệu này, song việc can thiệp vào enzym cytochrome P450 có thể làm thay đổi nồng độ thuốc, gây nguy hiểm cho người bệnh.
Dã chi ma trắng được y học cổ truyền châu Âu dùng làm dịu đường thở và long đờm, nhưng khoa học hiện đại chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người bị viêm phế quản. Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy cây chứa chất chống viêm và chống oxy hóa, song chưa đủ bằng chứng xác thực hiệu quả hô hấp.
Dù có hình thái lá răng cưa tương tự nhau, dã chi ma trắng (*Lamium album*) hoàn toàn không có lông ngứa gây rát buốt như tầm ma gai (*Urtica dioica*). Hai loài thực vật này khác biệt rõ rệt về cấu tạo lông châm, thành phần hóa học sinh học cũng như tác dụng giảm đau khớp và điều hòa chuyển hóa trong các nghiên cứu thực nghiệm.
Nhiều phụ huynh tin sữa dê an toàn cho trẻ dị ứng đạm sữa bò, nhưng các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra tỷ lệ dị ứng chéo giữa hai loại sữa lên tới 60-92%. Việc tự ý đổi sang sữa dê tiềm ẩn rủi ro sốc phản vệ đe dọa tính mạng của trẻ.
Quan niệm ăn ngọc dương giúp bổ thận tráng dương hoàn toàn không có cơ sở khoa học xác thực. Dưới góc nhìn nội tiết học, testosterone tự nhiên trong mô tinh hoàn dê bị phân hủy gần như toàn bộ tại gan qua đường tiêu hóa, khiến ngọc dương chỉ đơn thuần là món nội tạng giàu đạm và cholesterol.
Nước sắc cây dó tròn ghi nhận tiềm năng hạ đường huyết và lipid máu trên mô hình động vật, tế bào. Tuy nhiên, việc tự ý sắc uống thay thế hoàn toàn nước lọc hằng ngày tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe, đòi hỏi người dùng phải hiểu đúng dạng dùng và kiểm soát liều lượng thận trọng.
Mùi ngái nồng đặc trưng của thịt dê bắt nguồn từ các axit béo chuỗi nhánh dạng tự do tích tụ trong mô mỡ. Hiểu rõ cơ chế phân bố của các phân tử này giúp người nội trợ dễ dàng loại bỏ mùi khó chịu qua việc lọc mỡ thừa và sơ chế đúng cách mà không làm thất thoát vi chất quý giá.
Tự ý uống dây thần thông (Tinospora cordifolia) kéo dài để tăng đề kháng hay thanh lọc cơ thể có thể gây viêm gan cấp và tổn thương gan nghiêm trọng. Y văn ghi nhận nhiều ca bệnh tăng men gan vọt, suy gan do thảo dược kích hoạt phản ứng tự miễn hoặc do nhầm lẫn với loài có độc.
Tắm lá dã quỳ là mẹo dân gian phổ biến giúp giảm ngứa ngoài da. Thực nghiệm cho thấy dịch chiết dã quỳ có khả năng kháng tụ cầu khuẩn và ức chế phản ứng viêm, song không có tác dụng tiêu diệt ký sinh trùng cái ghẻ. Việc tự ý tắm nước lá có thể gây kích ứng và làm chậm trễ điều trị y khoa.
