Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 244 trên 369
Gạo lứt giàu chất xơ giúp kiểm soát đường huyết, nhưng lớp cám hạt gạo lại tích tụ asen vô cơ cao hơn gạo trắng. Việc ăn gạo lứt muối mè liên tục, thay thế hoàn toàn gạo trắng theo thực dưỡng tiềm ẩn nguy cơ tăng tích lũy asen và rủi ro ung thư, đặc biệt ở người tiêu dùng châu Á.
Ăn thực dưỡng hay uống nước kiềm không thể làm thay đổi độ pH trong máu. Cơ thể người sở hữu hệ thống đệm sinh lý vô cùng nghiêm ngặt nhờ phổi và thận, luôn giữ pH máu ổn định quanh mức 7,4 bất kể thức ăn nạp vào.
Thuyết thực dưỡng cho rằng cần ăn nhạt khắt khe để "trục xuất muối cũ" tích tụ lâu năm là sai lệch. Khoa học chứng minh thận cân bằng natri nhanh chóng; ăn giảm muối giúp hạ huyết áp nhờ giảm gánh nặng thể tích mạch máu chứ không phải do thải độc muối tích tụ.
Muối hầm thực dưỡng không an toàn hơn muối tinh luyện cho tim mạch vì nhiệt độ nung thủ công không làm giảm hàm lượng natri. Bản chất gây tăng huyết áp nằm ở lượng natri dư thừa, do đó việc thay đổi loại muối không giúp bảo vệ mạch máu nếu không thực hiện cắt giảm tổng lượng nêm nếm hằng ngày.
Nhiều người tin muối biển thô chứa khoáng vi lượng giúp bảo vệ thận, nhưng thực tế lượng magiê và canxi trong đó quá nhỏ, không thể bù trừ gánh nặng của natri lên huyết áp và tim mạch.
Nấu cơm hấp thu cải tiến (PBA) bằng cách đun sôi gạo vài phút, chắt bỏ nước rồi nấu chín bằng nước sạch giúp loại bỏ tới 54-73% asen vô cơ gây ung thư. Phương pháp này giữ trọn vẹn kẽm cùng các vi chất quý, an toàn cho trẻ nhỏ và cả gia đình.
Nồi gang có khả năng giải phóng một lượng sắt đáng kể vào thức ăn, đặc biệt là các món nấu có tính axit, trong khi nồi đất nấu chậm ở nhiệt độ thấp giúp bảo toàn vi chất kém bền nhiệt. Tuy nhiên, việc sử dụng cần dựa trên bằng chứng khoa học, tránh lạm dụng thay thế điều trị y khoa.
Tình trạng mệt mỏi, nổi mụn khi mới chuyển sang ăn thực dưỡng không phải là hiện tượng thải độc tố kỳ diệu mà là phản ứng điển hình của cơ thể trước việc cắt giảm calo đột ngột và thiếu hụt dưỡng chất thiết yếu gây căng thẳng chuyển hóa.
Nấu ăn bằng nồi gang giúp thôi nhiễm một lượng sắt sinh học đáng kể vào thực phẩm, đặc biệt với các món giàu tính axit, hỗ trợ cải thiện tình trạng thiếu máu. Ngược lại, nồi đất hầu như không làm tăng hàm lượng khoáng chất này.
Nhiều người áp dụng thực dưỡng tin rằng hạn chế uống nước sẽ giúp thận bớt làm việc. Tuy nhiên, bằng chứng y khoa cho thấy việc kiêng nước chỉ áp dụng trong một số bệnh lý nặng như suy tim, suy thận giai đoạn cuối; người bình thường nhịn uống nước sẽ làm cô đặc nước tiểu và gây hại trực tiếp cho thận.
Cảm giác hoa mắt, bủn rủn tay chân khi mới ăn thực dưỡng hay ăn kiêng không phải là phản ứng "thối lui bệnh" hay "thải độc" như nhiều lời đồn đại. Y học khẳng định đây là dấu hiệu sinh lý của việc cơ thể bị thiếu hụt calo, hạ đường huyết cấp tính do cắt giảm khẩu phần đột ngột.
Quan niệm kiêng tuyệt đối cà chua, cà tím vì sợ "quá Âm" là thiếu cơ sở khoa học. Việc loại bỏ nhóm thực vật họ Cà khiến cơ thể mất đi nguồn lycopene quý giá giúp chống oxy hóa và giảm viêm, dù những người có hội chứng ruột kích thích hay bệnh viêm ruột cần thận trọng.
Hiện tượng đau đầu, mệt mỏi khi mới bắt đầu ăn thực dưỡng không phải là "phản ứng thải độc" như lầm tưởng, mà là dấu hiệu cơ thể bị mất nước, rối loạn điện giải do cắt giảm đột ngột khẩu phần hoặc hội chứng cai caffeine.
Phytate trong ngũ cốc nguyên hạt làm giảm hấp thu các vi chất thiết yếu như sắt và kẽm ở người cao tuổi. Tuy nhiên, các kỹ thuật sơ chế truyền thống gồm ngâm nước, ủ mầm và lên men giúp kích hoạt men tự nhiên, bẻ gãy liên kết phytate để bảo toàn khoáng chất hiệu quả.
Nhiều trào lưu thực dưỡng khuyên hạn chế nước uống để "giảm tải cho thận", nhưng khoa học chứng minh việc thiếu nước làm cô đặc nước tiểu, sụt giảm độ lọc cầu thận và tăng nguy cơ lắng đọng sỏi thận. Nhịn nước kéo dài còn kích hoạt phản ứng viêm và xơ hóa mô thận nghiêm trọng.
Quan niệm ăn thực dưỡng để thanh lọc máu và giải độc gan là sai lầm. Quá trình giải độc được thực hiện hoàn toàn tự động bởi gan, thận và hệ enzym nội sinh của cơ thể, trong khi thanh lọc máu là thủ thuật y tế xâm lấn chuyên sâu. Chế độ ăn kiêng không thể thay thế chức năng sinh học này.
Ăn thực dưỡng nhưng vẫn tăng cân chủ yếu do người dùng mắc sai lầm về năng lượng: tiêu thụ quá nhiều tinh bột từ gạo lứt, lạm dụng dầu mè và ăn hạt dinh dưỡng mất kiểm soát. Dù là thực phẩm tự nhiên, việc nạp calo vượt mức tiêu hao vẫn khiến mỡ thừa tích tụ nhanh chóng.
Ăn thực dưỡng không thể làm thu nhỏ hay chữa khỏi khối u ung thư do hoàn toàn thiếu bằng chứng lâm sàng. Việc tự ý ăn kiêng ngặt nghèo còn tiềm ẩn nguy cơ suy dinh dưỡng nghiêm trọng, thiếu hụt vitamin B12, vitamin D, canxi và làm chậm trễ thời gian vàng điều trị y khoa của người bệnh.
Gạo lứt giúp làm chậm hấp thu đường huyết và hỗ trợ lợi khuẩn đường ruột, nhưng cấu trúc vỏ cám cứng khiến thời gian lưu lại dạ dày kéo dài gấp nhiều lần so với gạo trắng. Người cao tuổi men tiêu hóa suy giảm không nên thay thế hoàn toàn mà cần phối hợp linh hoạt để tránh đầy trướng bụng.
Người cao tuổi mất ngủ hoàn toàn có thể dùng trà củ sen vì không chứa caffeine, và có thể uống trà bancha nếu dùng lượng vừa phải vào buổi sáng. Trà bancha là lá già nên chứa ít caffeine hơn trà búp non, kết hợp cùng hoạt chất theanine tự nhiên giúp hạn chế tình trạng kích thích thần kinh ban đêm.
