Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 247 trên 369
Hạt mè có hàm lượng canxi thô cao hơn sữa bò, nhưng sinh khả dụng lại rất thấp và khó hấp thu qua đường tiêu hóa. Khẩu phần muối vừng thực tế mỗi ngày quá nhỏ, không thể thay thế sữa hay chế phẩm sữa trong việc cung cấp canxi cho cơ thể.
Thực dưỡng Ohsawa kiêng sữa và hạn chế dầu mỡ hoàn toàn không có cơ sở khoa học để điều trị trẻ suy dinh dưỡng, thậm chí gây thiếu hụt năng lượng, protein, canxi và vitamin D nghiêm trọng, dẫn đến còi xương và chậm lớn vĩnh viễn.
Rong biển và thực phẩm lên men không thể thay thế nguồn B12 chuẩn cho người ăn thực dưỡng. Dù một số loại như lá nori chứa B12 thật, nhiều sản phẩm lên men và tảo spirulina chủ yếu chứa đồng đẳng giả bất hoạt, không có giá trị sinh học và cản trở cơ thể hấp thu.
Quan niệm cắt bỏ hoàn toàn đường để tế bào ung thư "chết đói" là một ngụy khoa học sai lầm và nguy hiểm. Tế bào ung thư có khả năng chuyển đổi nguồn năng lượng linh hoạt, trong khi việc kiêng khem mù quáng sẽ khiến cơ thể suy kiệt, làm gián đoạn điều trị và suy giảm nghiêm trọng hệ thống miễn dịch.
Tuyên bố trẻ ăn thực dưỡng sẽ có miễn dịch tốt và không ốm đau hoàn toàn trái ngược với các bằng chứng y khoa. Chế độ ăn kiêng khem khắt khe gây thiếu đạm và vi chất, làm suy giảm nghiêm trọng hoạt động của các tế bào miễn dịch, khiến trẻ chậm lớn và dễ mắc các bệnh nhiễm trùng.
Kiêng đường tinh luyện không giúp "thải độc" hay "trẻ hóa" theo cách hiểu thần kỳ hóa của thực dưỡng. Cơ thể tự đào thải độc chất qua gan và thận. Khoa học xác nhận cắt giảm đường chỉ giảm phản ứng viêm hệ thống, ngừa tổn thương mạch máu do tăng đường huyết.
Quan niệm thực dưỡng khuyên kiêng trái cây ngoại nhập và quả nhiệt đới vì "quá âm" hoàn toàn không có cơ sở khoa học thực chứng. Trái cây tươi nói chung, bất kể nguồn gốc xuất xứ, đều là nguồn cung cấp dồi dào chất xơ, vitamin và chất chống oxy hóa đã được chứng minh giúp bảo vệ tim mạch và nâng cao sức khỏe tổng thể.
Rau dại bản địa giàu dưỡng chất, protein và chất chống oxy hóa tự nhiên, nhưng tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính do độc tố tự nhiên ancaloit, glycoside tim khi hái nhầm cây độc, hoặc nguy cơ phơi nhiễm kim loại nặng nếu thu hái tại môi trường đất ô nhiễm đô thị.
Nhiều người ăn thực dưỡng tin rằng kombucha và giấm gạo lứt có thể thay thế viên B12, nhưng kiểm nghiệm khoa học cho thấy lượng vi chất này trong đồ lên men rất thấp, không ổn định. Người ăn thuần thực vật không thể phụ thuộc vào đồ uống lên men để bù đắp thiếu hụt dinh dưỡng.
Dầu mè có độ bền nhiệt và khả năng chống oxy hóa tốt, nhưng đun nóng ở nhiệt độ chiên rán 180 - 190 độ C kéo dài vẫn thúc đẩy quá trình oxy hóa lipid và tạo ra các aldehyde độc hại. Người nội trợ không nên dùng dầu mè nguyên chất để chiên ngập dầu nhiệt độ cao.
Nhiều người ăn thực dưỡng tin hệ vi khuẩn đường ruột có thể tự tổng hợp đủ vitamin B12 cho cơ thể. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học khẳng định vi khuẩn chủ yếu tạo B12 tại ruột già – nơi không có cơ chế hấp thu vào máu, khiến người ăn chay trường vẫn đối mặt nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng.
Kiêng khem hoa quả tươi vì lo ngại thực phẩm "quá âm" khiến thai phụ đối mặt với nguy cơ thiếu hụt vitamin C nghiêm trọng. Các bằng chứng khoa học cho thấy việc thiếu hoa quả làm tăng nguy cơ tiền sản giật, trong khi lạm dụng viên bổ sung liều cao lại tiềm ẩn nguy cơ tổn thương chức năng nhau thai.
Nồi đất tráng men thủ công theo lối thực dưỡng không an toàn tuyệt đối như nhiều người lầm tưởng. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy đồ gốm men chì giải phóng cadmi và chì độc hại vào thực phẩm, tăng dần theo thời gian sử dụng; trong khi thép không gỉ (inox) giải phóng kim loại thấp hơn đáng kể.
Nhiều người ăn chay trường, thực dưỡng lầm tưởng tê bì, mệt mỏi, đau rát lưỡi hay tính khí thất thường là dấu hiệu cơ thể đang "thải độc". Thực chất, đây là cảnh báo nguy hiểm của tổn thương hệ thần kinh do thiếu hụt vitamin B12 kéo dài, nếu không can thiệp kịp thời có thể để lại di chứng vĩnh viễn.
Nước hầm từ củ cải, cà rốt và bắp ngô mang lại vị ngọt tự nhiên, giúp giảm đường và gia vị nhân tạo, nhưng không thể cung cấp đầy đủ dưỡng chất nếu chỉ uống nước canh. Phần lớn chất xơ và nhiều vi chất quan trọng vẫn nằm lại trong xác rau củ, đòi hỏi người dùng phải ăn cả nước lẫn cái.
Không có bằng chứng y học nào cho thấy ăn thực dưỡng giúp giảm đau đẻ hay hỗ trợ sinh nở dễ dàng hơn. Cơn đau chuyển dạ do cơ chế thần kinh và co bóp cơ học chi phối, cần can thiệp y khoa thực chứng thay vì kiêng khem thiếu chất.
Gạo lứt giàu dưỡng chất nhưng tích tụ asen vô cơ cao gấp nhiều lần ngũ cốc khác do giữ nguyên lớp cám ngoài. Các nghiên cứu chứng minh tiêu thụ lượng lớn asen trong thai kỳ liên quan đến suy giảm chỉ số phát triển bào thai, giảm cân nặng sơ sinh và tăng nguy cơ sảy thai. Thai phụ nên dùng luân phiên, không ăn liên tục hằng ngày.
Quan niệm nhịn ăn hay thực dưỡng để "bỏ đói" khối u thiếu cơ sở khoa học và tiềm ẩn nguy cơ tử vong do suy dinh dưỡng. Khối u gây biến đổi chuyển hóa toàn thân, bòn rút cơ và mỡ, khiến bệnh nhân suy mòn và kiệt quệ trước khi tế bào ác tính bị ảnh hưởng.
Hiện chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học nào cho thấy mơ muối umeboshi giúp giảm buồn nôn hay nôn ói do hóa trị ung thư. Vị chua và mặn chỉ tạo cảm giác dễ chịu tạm thời ở khoang miệng, trong khi lượng muối và axit cao lại tiềm ẩn nguy cơ tổn thương niêm mạc, kích ứng dạ dày và tăng huyết áp.
Dầu mè ép lạnh giàu chất chống oxy hóa nhưng có độ bền nhiệt thấp, dễ bị oxy hóa và biến tính nếu dùng để chiên rán ở nhiệt độ cao. Nắm vững cách dùng nguội, bảo quản đúng quy cách giúp hạn chế nguy cơ hình thành các hợp chất có hại và bảo tồn dưỡng chất tự nhiên.
