Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.370 bài, trang 64 trên 369
Uống rượu ngâm sâm bòi vịt tiềm ẩn nhiều rủi ro cho gan và thận hơn là lợi ích thực tế. Hiện chưa có đủ nghiên cứu lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn của loại củ hoang dã này. Việc tự ý sử dụng kéo dài dễ gây gánh nặng chuyển hóa, tổn thương tế bào gan và suy giảm chức năng lọc của thận.
Lời đồn uống nước cây sàn xạt giúp "giải độc gan tức thì" là hoàn toàn sai sự thật. Hiện chưa có nghiên cứu nào trên người chứng minh tác dụng này. Các dữ liệu khoa học thực tế mới chỉ ghi nhận chiết xuất sàn xạt có khả năng hỗ trợ bảo vệ gan, giảm viêm và chống thoái hóa mỡ trong các thí nghiệm trên chuột.
Sài hồ nam thường được dùng hạ sốt và kháng viêm trong dân gian. Tuy nhiên, việc tự ý kết hợp vị thuốc này với thuốc tân dược, đặc biệt là nhóm kháng viêm NSAIDs hay thuốc chuyển hóa qua gan, tiềm ẩn nguy cơ thay đổi nồng độ thuốc trong máu và tăng nguy cơ tác dụng phụ nguy hiểm.
Lớp lông gai ráp và nhựa dính của cây sàn xạt có thể gây ngứa rát cơ học khi chạm vào da hoặc kích ứng họng nếu sắc uống trực tiếp. Người dùng cần đeo găng tay khi thu hái, rửa sạch nhiều lần, sao vàng kỹ để triệt tiêu lông gai và khử nhựa, chỉ sắc uống lượng vừa phải.
Chiết xuất sài đất chứa các hoạt chất có khả năng ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột trong phòng thí nghiệm. Khi tự ý phối hợp sài đất với các loại thuốc hạ đường huyết, người bệnh đái tháo đường đối mặt với nguy cơ hạ glucose máu quá mức do tác động cộng dồn, tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm.
Rễ sài hồ nam (cây lức) chứa lượng tinh dầu dồi dào dễ gây nôn nao, kích ứng niêm mạc dạ dày nếu dùng tươi. Thao tác thái mỏng và sao vàng giúp làm bay hơi bớt các thành phần tinh dầu cay nóng, hạn chế tác dụng phụ khó tiêu mà vẫn bảo tồn hiệu quả giải cảm.
Tin đồn ăn quả su su làm tan sỏi thận không có bằng chứng khoa học xác thực từ các nghiên cứu hiện tại. Dữ liệu y khoa chỉ ra sỏi tiết niệu có cấu trúc phức tạp và cần phác đồ điều trị chuyên biệt; su su chỉ là thực phẩm thông thường, không thể thay thế thuốc hay can thiệp y tế.
Nhiều người có thói quen uống nước thảo dược từ cây sung để trị đái tháo đường, nhưng việc kết hợp cùng lúc với thuốc hạ đường huyết có thể gây tương tác cộng gộp nguy hiểm. Sự cộng hưởng này dễ khiến đường huyết tụt dốc đột ngột, dẫn tới các biến cố cấp tính đe dọa tính mạng người bệnh.
Lời đồn ăn quả sung có thể làm tan sỏi thận hay sỏi mật là quan niệm dân gian sai lầm và chưa từng được y học hiện đại chứng minh. Các nghiên cứu mới chỉ ghi nhận tiềm năng tiền lâm sàng của dịch chiết vỏ cây sung trên chuột, người bệnh không nên bỏ lỡ việc điều trị y tế chuyên khoa.
Ăn su hào sống giữ trọn enzym myrosinase và lượng isothiocyanate chống oxy hóa quý giá, trong khi luộc kỹ làm nhiệt phân hủy enzym và thất thoát dưỡng chất. Tuy nhiên, hấp ngắn từ 2-4 phút là phương pháp lý tưởng giúp vừa bảo tồn hoạt chất sinh học, vừa giảm chất kháng giáp goitrin.
Sim rừng giàu tanin và polyphenol – các hoạt chất tự nhiên tạo vị chát có khả năng liên kết tạo phức chelate với sắt non-heme trong đường ruột. Việc dùng chung sim rừng với thuốc sắt làm giảm hấp thu vi chất, khiến hiệu quả bồi bổ thiếu máu suy giảm rõ rệt.
Cây si (*Ficus microcarpa*) và cây sanh (*Ficus benjamina*) là hai loài cùng chi nhưng khác nhau rõ rệt về cấu trúc vi phẫu, hoạt chất và nguy cơ sức khỏe. Trong khi cây sanh tiềm ẩn nguy cơ gây dị ứng hô hấp cao, cả hai loài đều hấp thụ nhiều kim loại nặng từ khói bụi đô thị, khiến việc tự ý dùng làm thuốc dân gian chứa nhiều rủi ro.
Uống trà tâm sen liên tục nhiều tháng có thể gây quá tải cho gan do tích tụ các alkaloid hoạt tính mạnh như neferine và liensinine. Nghiên cứu tế bào cho thấy nồng độ cao neferine làm cạn kiệt chất chống oxy hóa glutathione và gây stress oxy hóa ty thể, đòi hỏi người dùng chỉ nên dùng ngắt quãng và có thời gian tạm nghỉ.
Hiện tượng tê ráp, căng cứng da tay sau khi gọt vỏ su su phần lớn bắt nguồn từ viêm da tiếp xúc kích ứng do nhựa thực vật tác động trực tiếp lên lớp biểu bì, không phải độc tính nguy hiểm hay dị ứng miễn dịch toàn thân. Biết cách sơ chế đúng giúp phòng ngừa hoàn toàn tình trạng này.
Cây so đũa ăn hoa nấu chín rất an toàn, nhưng lá và vỏ cây chứa hàm lượng saponin tự nhiên có thể gây vỡ hồng cầu và ức chế tiêu hóa. Việc tự ý uống nước ép lá tươi liều cao hoặc sắc vỏ cây làm thuốc tiềm ẩn rủi ro tán huyết và ngộ độc.
Ăn quá nhiều quả sim tươi có thể gây đầy bụng và táo bón do hàm lượng tannin, polyphenol cao làm săn se niêm mạc ruột và ức chế men tiêu hóa. Để bảo vệ đường ruột, người dùng chỉ nên ăn lượng vừa phải quả sim đã chín thẫm và tránh nuốt nhiều hạt cứng.
Uống St. John’s Wort bị rát da khi ra nắng là do hoạt chất hypericin tích tụ ở lớp biểu bì da. Dưới tác động của tia UVA và ánh sáng nhìn thấy, hypericin bị kích hoạt, thúc đẩy quá trình oxy hóa gây tổn thương tế bào sừng và viêm da.
Người bệnh tuyến giáp đang dùng levothyroxine không cần kiêng tuyệt đối đậu nành nhưng phải đặc biệt lưu ý thời điểm ăn uống. Do các sản phẩm đậu nành cản trở ruột hấp thu hormone tuyến giáp tổng hợp, người bệnh cần uống thuốc cách xa các bữa ăn có đậu nành để tránh nguy cơ suy giáp tái phát.
Tuyên bố rượu sim giúp bổ máu và trợ tiêu hóa phần lớn xuất phát từ kinh nghiệm truyền miệng dân gian. Dù quả sim chứa nhiều chất chống oxy hóa đã được chứng minh hiệu quả trên tế bào và động vật, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; việc ngâm rượu còn tiềm ẩn nguy hại từ cồn nếu lạm dụng.
Sen đất là cây thân gỗ mọc cạn (*Magnolia grandiflora*), hoàn toàn khác biệt với sen nước (*Nelumbo nucifera*) mọc dưới bùn. Dược tính an thần, hạ mỡ máu hay chống béo phì chỉ được chứng minh trên sen nước. Người dùng tuyệt đối không nhầm lẫn tên gọi để tránh ngộ nhận công dụng và rước họa cho sức khỏe.
