Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.828 bài, trang 156 trên 192
Nhiều người lầm tưởng chế độ ăn thực dưỡng nghiêm ngặt là bí quyết trường thọ tương tự cư dân vùng Blue Zones Okinawa. Tuy nhiên, dịch tễ học chứng minh người cao tuổi Okinawa không ăn chay ngặt hay cực đoan, mà duy trì khẩu phần giàu rau củ quả, củ quả giàu chất chống oxy hóa kết hợp đạm động vật và đậu nành hợp lý.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy chế độ thực dưỡng giúp giảm mỡ nội tạng hiệu quả hơn ăn chay chuẩn. Cả hai mô hình này đều phát huy tác dụng giảm mỡ tạng thông qua việc hạn chế tổng calo, cắt giảm chất béo bão hòa, tăng cường chất xơ và hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột phát triển khỏe mạnh.
Ăn thực dưỡng giàu chất xơ giúp giảm nồng độ ghrelin sau bữa ăn, kéo dài cảm giác no. Tuy nhiên, nếu cắt giảm calo quá mức khiến sụt cân nhanh, lượng leptin báo no sẽ tụt dốc, đồng thời kích hoạt ghrelin lúc đói tăng vọt, gây ra cơn thèm ăn dữ dội.
FDA và EFSA áp dụng mức trần asen vô cơ 100 ppb cho bột ăn dặm của trẻ, nghiêm ngặt hơn nhiều so với gạo thông thường. Phụ huynh không nên tự xay bột gạo lứt cho con vì lớp cám tích tụ nhiều asen vô cơ hơn gạo trắng, tiềm ẩn rủi ro phơi nhiễm vượt ngưỡng an toàn.
Nhiều người chuộng canxi hữu cơ từ thực vật vì nghĩ hấp thu vượt trội và an toàn hơn hẳn viên tổng hợp. Khoa học cho thấy hiệu suất hấp thu các muối canxi không quá khác biệt, nhưng canxi từ thực phẩm mang lại hiệu quả tạo xương tốt hơn và tránh nguy cơ tim mạch do quá liều.
Rong biển giàu iốt có cơ chế chống oxy hóa và ức chế khối u vú trong phòng thí nghiệm, nhưng bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người còn hạn chế. Lạm dụng thực phẩm này còn làm tăng nguy cơ rối loạn tuyến giáp ở phụ nữ sau mãn kinh.
Gạo lứt chứa hàm lượng asen vô cơ ở lớp cám cao hơn nhiều so với gạo trắng đã xay xát. Thói quen ăn gạo lứt hằng ngày có thể làm gia tăng lượng asen vô cơ nạp vào cơ thể và biểu hiện qua nước tiểu, đòi hỏi người dùng cần đa dạng thực đơn để giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm.
Người Nhật ăn rong biển thường xuyên nhưng ít bị rối loạn tuyến giáp nhờ lượng iốt thực nạp chỉ quanh mức 1-3 mg/ngày, kết hợp cùng yếu tố tương tác gen đặc thù giúp cân bằng hấp thu và chuyển hóa vi chất.
Chỉ số HOMA-IR phản ánh độ nhạy insulin chịu tác động từ nhiều yếu tố chuyển hóa. Các bằng chứng khoa học cho thấy sự thay đổi của chỉ số này phụ thuộc vào dao động sinh học tự nhiên, thành phần dinh dưỡng và mức độ vận động, chứ không thể dựa vào một can thiệp 21 ngày để kết luận hiệu quả dài hạn.
Tảo Nori sấy khô chứa vitamin B12 hoạt tính sinh học thật sự và có khả dụng sinh học cao ở người. Bằng chứng lâm sàng xác nhận việc ăn khoảng 4-5g Nori mỗi ngày giúp cải thiện rõ rệt các chỉ số B12 trong máu, cung cấp giải pháp bù đắp vi chất tự nhiên, an toàn cho người ăn chay.
Ăn quá nhiều rong biển làm lượng iốt tăng vọt, kích hoạt hiệu ứng Wolff-Chaikoff khiến tuyến giáp ngừng tổng hợp hormone tạm thời. Phản ứng tự vệ này thường tự thoái lui sau vài ngày ở người khỏe mạnh, nhưng có thể gây suy giáp kéo dài ở thai nhi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền tuyến giáp.
Chưa có bằng chứng khoa học cho thấy thực dưỡng Ohsawa giúp ngăn ngừa loãng xương. Việc kiêng khem khắt khe theo lối ăn thuần thực vật nếu thiếu hụt canxi, vitamin D và protein thậm chí còn làm suy giảm mật độ khoáng xương, khiến nguy cơ gãy xương tăng cao.
Chế độ thực dưỡng giàu chất xơ thúc đẩy sự phát triển của các chủng vi khuẩn sản sinh axit béo chuỗi ngắn, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và giảm các vi khuẩn sinh viêm ở người tiểu đường típ 2.
Nghiên cứu theo dõi dài hạn chỉ ra trẻ ăn dặm theo phương pháp thực dưỡng khắt khe có nguy cơ cao bị chậm lớn, thấp còi và teo cơ. Tình trạng này bắt nguồn từ sự thiếu hụt nghiêm trọng năng lượng, chất béo, protein, canxi cùng các vitamin B12 và D.
Các nghiên cứu lâm sàng ghi nhận chế độ ăn thực dưỡng Ma-Pi 2 giúp giảm đường huyết, HbA1c và hỗ trợ giảm liều dùng thuốc ở người đái tháo đường type 2. Tuy nhiên, người bệnh bắt buộc phải có sự theo dõi y tế chặt chẽ để phòng ngừa biến chứng hạ đường huyết và thiếu hụt dưỡng chất.
Nuôi trẻ bằng chế độ thực dưỡng kiêng khem đạm và vi chất từ sớm có thể cản trở quá trình khoáng hóa, khiến mật độ xương suy giảm kéo dài tới tuổi thiếu niên. Chế độ dinh dưỡng cân bằng giàu canxi, vitamin D và bảo đảm khối nạc là yếu tố sống còn cho khung xương vững chắc.
Các nghiên cứu khoa học xác nhận việc ăn thực phẩm đậu nành tự nhiên ở mức độ vừa phải an toàn, giúp giảm nguy cơ mắc mới và tái phát ung thư vú ở phụ nữ. Nỗi lo ngại về đậu nành bắt nguồn từ việc nhầm lẫn với hormone động vật hoặc lạm dụng thực phẩm chức năng liều cao.
Ngừng tiêu thụ đường tinh luyện giúp giảm tải chuyển hóa, hạ nồng độ insulin và đường huyết lúc đói, từ đó cải thiện rõ rệt chỉ số HOMA-IR. Thay đổi này đặc biệt hiệu quả khi loại bỏ các loại đường lỏng từ nước ngọt, giúp tăng độ nhạy insulin và kiểm soát nguy cơ đái tháo đường.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy ăn thực dưỡng giúp hạ chỉ số viêm CRP ở bệnh nhân ung thư. Dù chế độ ăn giàu thực vật hỗ trợ giảm viêm ở người bình thường, việc bệnh nhân ung thư tự ý ăn kiêng khắt khe dễ gây suy dinh dưỡng, teo cơ và làm xấu đi tiên lượng sống.
Nghiên cứu y khoa chứng minh thai phụ tuân thủ chế độ ăn thực dưỡng vĩ mô nghiêm ngặt có nguy cơ sinh con nhẹ cân hơn so với bình thường. Việc thiếu hụt đạm động vật và vi chất còn gây chậm phát triển vận động, hạn chế chiều cao và tăng nguy cơ tổn thương thần kinh ở trẻ.
