Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.671 bài, trang 130 trên 234
Người huyết áp thấp không nên dùng canh ngưu bàng thường xuyên. Các hợp chất tự nhiên trong ngưu bàng có tác dụng dãn mạch, dễ làm giảm áp lực tuần hoàn và kích hoạt triệu chứng choáng váng, hoa mắt do hạ huyết áp tư thế khi thay đổi tư thế đột ngột.
Nhai kỹ giúp nghiền nhỏ thức ăn, làm giảm đáng kể lực cọ xát cơ học và áp lực co bóp lên thành dạ dày. Tuy nhiên, hành động này không thể thay thế thuốc điều trị, bởi viêm loét bắt nguồn từ sự mất cân bằng giữa axit dịch vị và hàng rào bảo vệ niêm mạc.
Nghiên cứu lâm sàng ghi nhận trà rễ ngưu bàng giúp giảm chỉ số viêm IL-6 và cải thiện stress oxy hóa ở bệnh nhân thoái hóa khớp gối, không hẳn là giả dược. Dù vậy, thảo dược này chưa có bằng chứng ức chế TNF-alpha hay chữa khỏi viêm khớp dạng thấp, người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị.
Củ cải trắng chứa chất chống oxy hóa và hợp chất sinh học giúp cải thiện đề kháng insulin trên mô hình thực nghiệm, nhưng không thể thay thế thuốc chữa đái tháo đường. Nhờ lượng carb thấp và giàu nước, củ cải là món ăn hỗ trợ ổn định đường huyết sau ăn rất tốt khi chế biến đúng cách.
Nhai kỹ và ăn chậm rãi giúp điều hòa hormone cholecystokinin, kích thích túi mật co bóp nhịp nhàng thay vì co thắt đột ngột. Thói quen này hỗ trợ tống xuất dịch mật đều đặn, hạn chế nguy cơ đau quặn bụng và đầy trướng ở người có bệnh sỏi mật.
Nhai kỹ giúp nghiền nhỏ thức ăn, giảm gánh nặng co bóp cho dạ dày và kích thích nước bọt kiềm tính trung hòa axit, từ đó hỗ trợ giảm triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản; tuy nhiên đây là thói quen hỗ trợ, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nitrat tự nhiên trong củ cải trắng giúp hạ huyết áp ngắn hạn nhờ chuyển hóa thành oxit nitric làm giãn mạch. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại chưa đủ để khẳng định hiệu quả duy trì bền vững lâu dài hay thay thế thuốc điều trị tăng huyết áp.
Các thử nghiệm lâm sàng can thiệp khẳng định tiêu thụ khoảng 3 phần ngũ cốc nguyên hạt mỗi ngày giúp giảm đáng kể cả huyết áp tâm thu lẫn huyết áp tâm trương. Hiệu quả này đến từ tác động giãn mạch của axit béo chuỗi ngắn, cải thiện chức năng nội mô và kiểm soát cân nặng, giúp giảm thiểu rõ rệt nguy cơ tim mạch.
Củ cải trắng có đặc tính chứa nhiều nước và lợi tiểu nhẹ tự nhiên, nhưng không có bằng chứng khoa học cho thấy loại củ này có thể trực tiếp thúc đẩy đào thải axit uric ở bệnh nhân gút. Người bệnh không nên dùng củ cải trắng thay thế phác đồ y khoa.
Ngũ cốc nguyên hạt bảo quản sai cách rất dễ nhiễm nấm *Aspergillus flavus* sinh độc tố aflatoxin. Độc chất này tập trung nhiều ở lớp vỏ cám, bền với nhiệt và tích tụ dần gây tổn thương mô gan, suy giảm chức năng gan mạn tính.
Củ cải trắng thường bị nghi ngờ làm tăng nguy cơ sỏi thận do lo ngại về axit oxalic. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy sự hình thành sỏi canxi oxalat phụ thuộc lớn vào tổng lượng oxalat trong khẩu phần, sự mất cân bằng canxi và khả năng hấp thu của cơ thể, chứ không do một loại rau củ riêng lẻ quyết định.
Người suy giáp ăn củ cải trắng hằng ngày có thể dấy lên lo ngại về chất sinh bướu cổ (goitrogen) ức chế hấp thu iod. Bằng chứng tổng quan trên người cho thấy nguy cơ này rất thấp nếu cơ thể đủ iod, dù nghiên cứu động vật liều cao ghi nhận tác động ức chế tuyến giáp.
Chế độ thực dưỡng Ohsawa thuần ngũ cốc hạt nếu áp dụng quá khắt khe có thể làm tăng nguy cơ loãng xương ở người lớn tuổi do thiếu hụt canxi, vitamin D, vitamin B12 và protein. Các nghiên cứu cho thấy khung xương chắc khỏe luôn đòi hỏi một chế độ ăn cân bằng, đa dạng thực phẩm.
Nhai thức ăn đặc kích thích tiết nước bọt và vận động cơ miệng, nhưng việc cắn đồ quá cứng cùng thói quen nhai lệch bên làm tăng nguy cơ mòn men răng lên tới 2,2 lần và lộ ngà răng. Duy trì nhai đều hai bên cùng chế độ ăn phù hợp là giải pháp bảo vệ khớp cắn bền vững.
Nhai kỹ khi ăn cơm lứt giúp người đái tháo đường tuýp 2 ăn chậm hơn và kiểm soát cân nặng, nhưng nghiền quá mịn lại khiến tinh bột tiếp xúc nhiều enzym và đẩy nhanh tốc độ hấp thu đường. Người bệnh nên duy trì nhịp nhai vừa phải, tránh cực đoan và chú ý tình trạng răng miệng.
Gạo lứt giúp giảm chỉ số đường huyết và hạn chế tăng vọt đường huyết cũng như insulin sau bữa ăn tốt hơn gạo trắng nhờ lớp cám làm chậm quá trình tiêu hóa. Tuy nhiên, các phân tích lâm sàng dài hạn cho thấy loại gạo này không giúp cải thiện đáng kể chỉ số đường huyết lúc đói hay HbA1c.
Lúa mạch nguyên hạt giúp giảm cholesterol máu nhờ chất xơ hòa tan beta-glucan tạo gel bẫy acid mật ở ruột non để đào thải ra ngoài, đồng thời kìm hãm enzyme HMG-CoA reductase tại gan nhằm giảm sinh tổng hợp cholesterol nội sinh.
Nghiên cứu khoa học cho thấy phụ nữ ung thư vú hoàn toàn có thể ăn súp miso. Dữ liệu từ hàng nghìn người bệnh chứng minh isoflavone từ đậu nành trong khẩu phần ăn tự nhiên không làm tăng nguy cơ tái phát hay tử vong, mà còn liên quan đến tiên lượng sống tốt hơn.
Các phân tích gộp dịch tễ học khẳng định tiêu thụ từ 30 g đến 90 g ngũ cốc nguyên hạt mỗi ngày giúp giảm đáng kể nguy cơ ung thư đại trực tràng nhờ nguồn chất xơ dồi dào và các axit phenolic có hoạt tính bảo vệ đường ruột.
Kiêng nước theo các trào lưu thực dưỡng cực đoan có thể khiến máu bị cô đặc, làm tăng độ nhớt huyết tương và châm ngòi cho các biến cố huyết khối tắc mạch nguy hiểm ở người có bệnh lý tim mạch.
