Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.655 bài, trang 217 trên 233
Chất béo chuyển hóa (trans fat) hình thành từ quá trình hydro hóa một phần dầu thực vật trong bánh kẹo công nghiệp làm tăng mỡ máu xấu, gây viêm nội mô và tổn hại nghiêm trọng mạch vành. Chỉ cần tăng 2% năng lượng từ trans fat, nguy cơ mắc bệnh mạch vành đã tăng thêm 25%.
Thói quen nhâm nhi đồ ngọt, cà phê hay nước trái cây liên tục nhiều giờ liền khi làm việc khiến độ pH trong khoang miệng tụt xuống dưới ngưỡng an toàn và không kịp phục hồi. Môi trường axit kéo dài này âm thầm hòa tan khoáng chất, gây mòn men răng vĩnh viễn, ê buốt và thúc đẩy vi khuẩn sâu răng phát triển.
Thói quen ăn vặt buổi chiều với các món nhiều chất béo, sô cô la, đồ chua cay hay nước ngọt có ga là tác nhân hàng đầu làm suy yếu cơ vòng thực quản dưới và kích thích tiết axit. Loại bỏ các thực phẩm này giúp bảo vệ niêm mạc thực quản và giảm thiểu các cơn trào ngược khó chịu.
Ăn đồ ngọt tráng miệng sát giờ đi ngủ khiến men răng bị khử khoáng nhanh chóng do lưu lượng nước bọt giảm xuống mức tối thiểu vào ban đêm. Khi thiếu lớp lá chắn nước bọt để rửa trôi đường và trung hòa axit, vi khuẩn sẽ tấn công răng suốt nhiều giờ liền, làm tăng mạnh nguy cơ sâu răng.
Kháng insulin là gốc rễ gây rối loạn nội tiết ở phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang. Các nghiên cứu cho thấy bổ sung quế giúp tăng độ nhạy insulin, giảm đường huyết, cải thiện mỡ máu và giảm căng thẳng oxy hóa, qua đó hỗ trợ kiểm soát các yếu tố nguy cơ của bệnh.
Người bị bệnh gút không nên ăn vặt bằng khô gà, khô bò hay thịt sấy. Quá trình sấy rút nước khiến mật độ purin trong thịt cô đặc ở mức rất cao, giàu gốc hypoxanthine kết hợp lượng muối lớn làm tăng nhanh axit uric máu và dễ kích hoạt cơn đau khớp cấp tính.
Ăn hải sản vào tối muộn làm tăng mạnh nguy cơ bùng phát cơn gout cấp lúc nửa đêm và rạng sáng. Dữ liệu nghiên cứu cho thấy nguy cơ đau gout ban đêm cao gấp 2,36 lần ban ngày do sự cộng hưởng giữa lượng purin cao, giảm nhiệt độ cơ thể và rối loạn nhịp sinh học.
Cảm giác thèm đồ ngọt và đồ chiên rán khi căng thẳng bắt nguồn từ sự gia tăng hormone cortisol, kích thích não bộ tìm kiếm thực phẩm giàu năng lượng để giải tỏa áp lực. Hiểu rõ cơ chế này giúp bạn chủ động kiểm soát khẩu phần và ngăn ngừa nguy cơ tăng cân mất kiểm soát.
Ăn tối sát giờ đi ngủ khiến quá trình tiêu hóa chồng lấn lên thời gian nghỉ ngơi, làm tăng nhiệt độ lõi cơ thể, đẩy đường huyết và hormone căng thẳng cortisol lên cao vào ban đêm. Những thay đổi sinh học này cản trở nhịp hạ thân nhiệt tự nhiên của cơ thể, khiến bạn dễ tỉnh giấc lúc nửa đêm và ngủ không sâu.
Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy việc bổ sung quế hoặc chiết xuất quế có thể hỗ trợ ổn định đường huyết lúc đói và cải thiện khả năng dung nạp đường ở người tiền tiểu đường. Tuy nhiên, loại gia vị này chỉ đóng vai trò hỗ trợ chứ không thể thay thế thuốc điều trị hay chế độ dinh dưỡng lành mạnh.
Các nghiên cứu khoa học bước đầu cho thấy chiết xuất rễ cây chóc máu có tác dụng làm giảm cholesterol toàn phần, triglycerides, LDL-C và hạn chế phản ứng viêm nội mô. Dù vậy, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, chưa thể thay thế hoàn toàn thuốc điều trị xơ vữa động mạch theo chỉ định của bác sĩ.
Để tỉnh táo làm việc trí não ban đêm mà không bị trằn trọc khi ngả lưng vào buổi sáng, bạn nên chọn một bữa ăn phụ nhẹ từ 200 đến 350 kcal vào khoảng nửa đêm, thay vì ăn bữa lớn hay lạm dụng caffeine liều cao làm ức chế thụ thể gây ngủ.
Người có tiền sử sỏi thận canxi oxalat không nên uống nước nam việt quất thường xuyên hoặc tự ý dùng viên chiết xuất cô đặc. Dù hỗ trợ ngừa viêm đường tiết niệu, loại quả này chứa lượng oxalate đáng kể, có thể làm tăng bài tiết oxalate và canxi niệu, từ đó thúc đẩy nguy cơ tái phát sỏi.
Thêm một chút muối vào bữa sáng giúp người bị hạ huyết áp tư thế đứng giữ nước trong lòng mạch, làm tăng thể tích huyết tương và giảm cảm giác choáng váng đầu ngày. Tuy nhiên, mẹo này cần kết hợp uống đủ nước, duy trì đều đặn và không áp dụng cho người có bệnh lý tim, thận.
Ăn tối muộn khiến người mắc hội chứng ruột kích thích (IBS) dễ đối mặt với những cơn đau quặn bụng dữ dội và tình trạng đầy hơi khó chịu. Nguyên nhân xuất phát từ sự rối loạn vận động đường tiêu hóa, chu kỳ co bóp ban đêm thay đổi làm ứ trệ và tăng lên men thức ăn.
Nhiều người bệnh tiểu đường type 2 có thói quen ăn nhẹ trước khi ngủ để ngăn hiện tượng bình minh và ngừa tụt đường huyết đêm. Tuy nhiên, các phân tích khoa học cho thấy bữa phụ ban đêm không mang lại lợi ích rõ rệt trong việc hạ đường huyết buổi sáng cho đa số người bệnh.
Thói quen ăn tối muộn với nhiều dầu mỡ kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng hormone căng thẳng cortisol và rối loạn chuyển hóa chất béo trong đêm. Hậu quả là cơ thể mất đi hiện tượng giảm huyết áp sinh lý tự nhiên khi ngủ (non-dipping), làm tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ và các biến cố tim mạch nguy hiểm.
Hội chứng ăn đêm không đơn thuần là thói quen ăn vặt mà là một rối loạn ăn uống liên quan đến sự lệch pha nhịp sinh học và căng thẳng tâm lý. Bệnh lý này được xác định khi một người tiêu thụ hơn 25% tổng năng lượng sau bữa tối hoặc thức dậy ăn ít nhất 2 lần mỗi tuần, đi kèm sự tỉnh táo hoàn toàn.
Ăn tối quá muộn làm tăng vọt đường huyết và hormone cortisol, trong khi nhịn đói ban đêm lại dễ gây tụt đường huyết kích thích thần kinh giao cảm. Cả hai trạng thái biến động này đều làm xáo trộn nhịp sinh học, trở thành yếu tố kích hoạt các cơn đau nửa đầu bùng phát giữa đêm và sáng sớm.
Thay thế ngũ cốc thông thường bằng thực phẩm ít FODMAP vào bữa sáng giúp người mắc hội chứng ruột kích thích giảm đáng kể lượng khí lên men trong đại tràng. Cách ăn này đẩy lùi hiệu quả chứng đau bụng, chướng hơi và tiêu chảy, giúp người bệnh khởi đầu ngày mới nhẹ nhàng hơn.
