Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
373 bài, trang 12 trên 19
Uống quá nhiều trà xô thơm mỗi ngày tiềm ẩn nguy cơ nhiễm độc thujone và camphor, hai hoạt chất tự nhiên có khả năng gây kích thích thần kinh và co giật nếu dùng quá liều kéo dài. Người dùng chỉ nên uống chừng mực và không dùng liên tục quá 2 tuần để đảm bảo an toàn.
Tinh dầu chiết xuất từ hạt rau mùi có khả năng phá hủy màng tế bào và ức chế nhiều vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm như Salmonella, Campylobacter, tụ cầu vàng. Tuy nhiên, hiệu quả này đến từ tinh dầu cô đặc trong bảo quản thực phẩm, việc ăn vài cọng rau mùi sống không thể ngăn ngừa ngộ độc thức ăn.
Dù dồi dào vitamin C và chất chống oxy hóa, nước ép cam lại chứa hàm lượng lớn đường fructose tự nhiên có thể kích thích cơ thể tăng sản xuất acid uric. Các nghiên cứu quy mô lớn khuyến cáo người có chỉ số acid uric cao hoặc mắc bệnh gout nên hạn chế uống nước cam ép, thay vào đó hãy ăn trái cây nguyên quả ít đường.
Nước cam bổ sung canxi ở dạng canxi citrate malate có khả năng hấp thu vào cơ thể tương đương sữa bò và viên uống canxi. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc chặt chẽ vào loại muối canxi nhà sản xuất sử dụng, thời điểm uống trong bữa ăn và việc tránh dùng chung với một số loại thuốc kháng sinh.
Nhiều người lo ngại vị chua của nước cam khi uống lúc bụng rỗng sẽ bào mòn dạ dày. Thực tế, các nghiên cứu cho thấy nước cam không làm tổn thương niêm mạc dạ dày người khỏe mạnh, nhưng lượng calo, đường fructose và nhiệt độ của nước sẽ quyết định tốc độ tiêu hóa.
Để tránh làm tăng vọt chỉ số đường huyết, người tiền tiểu đường nên ưu tiên thay thế nước ngọt bằng nước lọc, trà hoặc cà phê không đường. Ngoài ra, sữa không đường, nước cam giảm năng lượng dùng kèm bữa ăn hoặc đồ uống ít calo cũng là những lựa chọn hỗ trợ kiểm soát lượng đường nạp vào cơ thể.
Người suy giảm chức năng thận tuyệt đối không nên sử dụng trái nhàu hoặc nước cốt nhàu. Chế phẩm này chứa hàm lượng kali rất cao, tương đương nước cam ép, có thể kích hoạt biến chứng tăng kali máu nghiêm trọng, dẫn đến rối loạn nhịp tim ác tính và đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.
Phối hợp nhân trần với cam thảo là thói quen giải nhiệt quen thuộc nhưng tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng. Tác dụng lợi tiểu của nhân trần xung đột với hoạt tính giữ nước, thải kali gây tăng huyết áp của cam thảo, có thể dẫn đến rối loạn điện giải và quá tải tim mạch.
Nước ép trái nhàu chứa hàm lượng kali rất cao, tương đương nước cam và nước cà chua, có thể gây biến chứng tăng kali máu nguy hiểm và đe dọa tính mạng ở người bệnh thận. Các chuyên gia y tế khuyến cáo bệnh nhân suy thận tuyệt đối không nên tự ý sử dụng thức uống thảo dược này.
Ngải thơm (tarragon) và ngải cứu (mugwort) cùng thuộc chi Ngải nhưng khác biệt hoàn toàn về công dụng. Ngải thơm giàu este tạo hương thơm ngọt, hỗ trợ kháng khuẩn và ức chế men hấp thu chất béo, trong khi ngải cứu chứa nhiều camphor giúp kháng viêm, giảm đau nhức và điều hòa khí huyết.
Uống thuốc kháng histamine fexofenadine cùng nước ép bưởi chùm, nước cam hoặc nước táo thực sự làm giảm đáng kể nồng độ thuốc trong máu. Nguyên nhân do các hợp chất thực vật ức chế tạm thời chất vận chuyển OATP tại ruột non, khiến cơ thể khó hấp thu hoạt chất điều trị.
Quan niệm múi mít có màu càng đậm càng giàu vitamin A về cơ bản là đúng. Màu vàng cam thẫm của múi mít phản ánh sự tích lũy nồng độ cao của các sắc tố carotenoid, đặc biệt là beta-carotene và alpha-carotene – những tiền chất tự nhiên quan trọng giúp cơ thể tổng hợp vitamin A để bảo vệ thị lực.
Rễ cam thảo có khả năng làm dịu cảm giác đau rát cổ họng hiệu quả nhờ đặc tính chống viêm mạnh. Tuy nhiên, hoạt chất trong dược liệu này có thể gây giữ muối nước, hạ kali máu và làm tăng huyết áp nguy hiểm, đặc biệt chống chỉ định với người có bệnh tim mạch, suy thận và phụ nữ mang thai.
Rễ cam thảo là vị thuốc trị ho khan quen thuộc, nhưng hoạt chất glycyrrhizin trong thảo mộc này có thể ức chế enzym thận, gây giữ muối natri và đào thải kali. Tình trạng này dễ kích hoạt hội chứng giả cường aldosterone, dẫn tới tăng huyết áp kịch phát và tổn thương cơ thể nếu lạm dụng kéo dài.
Uống nước cam nguyên chất khi đau họng dễ gây xót và kích ứng niêm mạc do hàm lượng axit citric cao và độ pH thấp, không giúp làm dịu tại chỗ. Để tận dụng vitamin C và chất chống oxy hóa mà không buốt rát, bạn nên pha loãng với nước ấm hoặc dùng ống hút.
Ngải cứu non giàu chất chống oxy hóa phenolic và chamazulene giúp bảo vệ tế bào, phù hợp cho món ăn tẩm bổ; trong khi ngải cứu già tích tụ lượng tinh dầu, camphor và eucalyptol cao hơn, thích hợp cho xông hơi, ngâm chân và kháng khuẩn ngoài da.
Uống nước cam ngay sau khi uống thuốc cảm có thể làm giảm đáng kể khả năng hấp thu của một số loại thuốc kháng histamin như fexofenadine qua việc ức chế kênh vận chuyển OATP ở ruột, hoặc làm tăng nồng độ thuốc nguy hiểm do ức chế enzym chuyển hóa. Người bệnh chỉ nên uống thuốc với nước lọc.
Nước cam giúp bù nước và cung cấp năng lượng cho người bị sốt, nhưng không có tác dụng hạ thân nhiệt hay kháng viêm tức thì. Do tính axit tự nhiên có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày nhạy cảm và tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn, người bệnh cần pha loãng, không uống khi đói và đảm bảo vệ sinh cẩn thận.
Uống trà hoa cúc hoặc trà cam thảo nguyên chất trước khi ngủ không gây sâu răng vì chất ngọt tự nhiên glycyrrhizin trong cam thảo không bị vi khuẩn chuyển hóa thành acid hại men răng. Thậm chí, các hoạt chất trong cam thảo còn có khả năng kháng khuẩn, nhưng người dùng vẫn cần uống đúng cách và thận trọng nếu có bệnh lý huyết áp.
Chiết xuất rễ cam thảo chứa hoạt chất glycyrrhizin đã được chứng minh qua nhiều thử nghiệm lâm sàng giúp hạ men gan AST và ALT ở người viêm gan mạn tính. Tuy nhiên, hoạt chất này chủ yếu hỗ trợ bảo vệ tế bào gan và giảm viêm chứ không loại bỏ được virus, người bệnh không nên tự ý dùng trà cam thảo thô thay thuốc.
