Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 190 trên 242
Khi cảm cúm làm mất khứu giác và vị giác, thức ăn trở nên nhạt nhẽo và gây cảm giác khó nuốt nghẹn ứ. Việc thay đổi kết cấu món ăn sang dạng mềm ẩm, sánh mịn và điều chỉnh nhiệt độ ấm vừa hoặc mát dịu sẽ kích thích xúc giác khoang miệng, giúp người ốm dễ nuốt và duy trì đủ chất dinh dưỡng.
Người đang dùng thuốc điều trị tâm thần hoặc huyết áp không nên tự ý dùng thảo dược họ Lỗ bình do nguy cơ tương tác thuốc nguy hiểm. Hoạt chất lobeline trong cây can thiệp sâu vào thụ thể thần kinh nicotinic, thụ thể opioid và cơ chế giải phóng dopamine, dễ làm thay đổi hoặc đảo lộn hiệu quả điều trị của các loại thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương.
Bổ sung men vi sinh probiotic qua đường uống có thể hỗ trợ củng cố miễn dịch niêm mạc đường thở và giảm nguy cơ biến chứng viêm hô hấp thông qua trục ruột - phổi. Dù vậy, probiotic chỉ đóng vai trò dinh dưỡng hỗ trợ chứ không thay thế thuốc điều trị đặc hiệu.
Tình trạng thiếu hụt vitamin D làm suy yếu hàng rào biểu mô hô hấp và hệ miễn dịch, liên quan rõ rệt đến nguy cơ gia tăng ho mãn tính và nhiễm trùng đường thở tái diễn. Dù vậy, vi chất này không phải thuốc trị ho tức thì mà đóng vai trò hỗ trợ điều hòa viêm và củng cố chức năng cơ hô hấp.
Bật máy điều hòa cả đêm thường gây ho khan do luồng khí lạnh làm khô niêm mạc, tăng áp lực thẩm thấu dịch nhầy và kích ứng dây thần kinh đường thở. Việc duy trì độ ẩm phòng phù hợp, tránh làm lạnh đột ngột và giữ ấm cổ họng sẽ giúp kiểm soát phản xạ ho hiệu quả.
Bột nghệ vàng pha mật ong giúp làm dịu cổ họng tạm thời, nhưng không thể chữa dứt điểm cơn ho dai dẳng. Dù hoạt chất curcumin có khả năng ức chế phản ứng viêm đường hô hấp trong các nghiên cứu, sinh khả dụng của nghệ thô rất thấp nên thức uống này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị.
Ho khan kéo dài trên 2 tuần kèm sút cân không rõ nguyên nhân là bộ đôi cảnh báo nguy cơ ung thư phổi ác tính. Việc chủ động nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo đỏ và thực hiện chụp cắt lớp vi tính lồng ngực là bước then chốt giúp phát hiện khối u kịp thời, thay vì chủ quan tự điều trị tại nhà.
Bạch hoa xà thiệt thảo được nhiều người truyền tai nhau về công dụng hạ men gan cấp tốc. Dù các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất từ thảo dược này giúp bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương oxy hóa và giảm men gan trên động vật, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị này trên người.
Trà túi lọc cây kế sữa không thể mang lại hiệu quả bảo vệ gan như viên nang chiết xuất. Hoạt chất chính silymarin có độ tan trong nước cực kém (dưới 50 microgram/mL) và sinh khả dụng thấp, khiến lượng dược chất ngấm vào nước trà không đạt ngưỡng điều trị sinh học so với dạng viên chuẩn hóa.
Chiết xuất silymarin từ cây kế sữa (Milk Thistle) cho thấy tiềm năng hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin, giảm chỉ số đề kháng insulin HOMA-IR và hạ HbA1c ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 thông qua cơ chế chống oxy hóa và kích hoạt con đường SIRT1 tại gan. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị.
Căng thẳng kéo dài có thể làm rối loạn điều hòa thần kinh trung ương, hạ thấp ngưỡng phản xạ ho và gây ho khan dai dẳng. Dù vậy, ho mạn tính cần được khám chuyên khoa hô hấp để loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn trước khi kết luận do yếu tố tâm lý.
Hội chứng ho đường hô hấp trên do dịch mũi xoang chảy xuống họng là nguyên nhân hàng đầu gây ho khan mạn tính. Để dứt điểm, người bệnh cần điều trị căn nguyên mũi xoang bằng liệu pháp kết hợp kháng histamin và thuốc co mạch, đồng thời súc họng nước muối sinh lý để loại bỏ dịch kích ứng.
Uống kế sữa (silymarin) liều cao kéo dài có thể gây rối loạn tiêu hóa như buồn nôn, tiêu chảy, đầy bụng, đồng thời kích hoạt phản ứng dị ứng gồm phát ban, nổi mày đay và ngứa ngáy. Việc lạm dụng còn tiềm ẩn nguy cơ tương tác bất lợi với nhiều loại thuốc điều trị bệnh mạn tính.
Ho khan dai dẳng suốt nhiều tuần dù chụp X-quang và đo chức năng phổi bình thường có thể là dấu hiệu cảnh báo hen dạng ho. Đây là biến thể hen suyễn chỉ biểu hiện bằng cơn ho mà không gây khó thở hay khò khè, cần được chẩn đoán chuyên sâu và điều trị đúng hướng để tránh tiến triển thành hen kinh điển.
Hoạt chất lobeline chiết xuất từ chi Lỗ bình kích thích hô hấp thông qua các thụ thể hóa học động mạch cảnh và thụ thể sợi C tại phổi, giúp cải thiện chỉ số oxy hóa trong điều trị cấp cứu chuyên khoa nhưng có thể gây ho và tức ngực dữ dội nếu dùng sai cách.
Nước sắc vỏ me nước (keo tây) là mẹo dân gian quen thuộc trị viêm lợi, chảy máu chân răng. Khoa học xác nhận vỏ cây giàu tannin và hợp chất kháng khuẩn, nhưng đây chỉ là giải pháp hỗ trợ làm sạch, không thể thay thế việc điều trị nha khoa chuyên sâu.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy dịch chiết lá lạc tiên có đặc tính kháng viêm, giảm sưng và kháng khuẩn nhờ chứa flavonoid và saponin. Tuy nhiên, việc giã đắp lá tươi ngoài da chưa được khoa học kiểm chứng, tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhiễm trùng và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Ăn tỏi sống hoặc dùng sản phẩm chứa allicin có thể hỗ trợ giảm số lần mắc cảm lạnh vào mùa đông theo một số thử nghiệm ban đầu. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học tin cậy trên người vẫn còn hạn chế, tỏi chỉ đóng vai trò hỗ trợ chứ không thay thế thuốc điều trị.
Uống rượu bia khi chớm cảm lạnh không giúp "làm ấm người" như quan niệm dân gian mà chỉ gây ảo giác do giãn mạch, đồng thời đẩy nhanh tình trạng mất nước và làm suy giảm cấp tính các tế bào miễn dịch. Thói quen này làm suy yếu khả năng chống đỡ của cơ thể, tạo điều kiện cho virus phát triển và dễ biến chứng thành viêm phổi.
Tuyệt đối không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi khi bị ho hoặc cảm lạnh do nguy cơ ngộ độc botulinum thể nhũ nhi. Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện của trẻ tạo điều kiện cho bào tử vi khuẩn nảy mầm, sinh độc tố gây liệt cơ và suy hô hấp đe dọa tính mạng.
