Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
91 bài, trang 2 trên 5
Người bệnh thận không nên uống nước ép nhàu. Nghiên cứu cho thấy loại quả này chứa lượng kali đậm đặc lên tới 56,3 mEq/L, tương đương nước cam và nước ép cà chua, dễ gây tăng kali máu cấp tính, kích hoạt loạn nhịp tim nguy hiểm và làm tăng nguy cơ tử vong ở người suy thận.
Tin đồn dưa chuột chứa enzyme ascorbate oxidase làm mất sạch vitamin C trong cà chua là quan niệm sai lầm. Dù phản ứng oxy hóa có diễn ra trên bề mặt cắt ở cấp độ tế bào, enzyme này nhanh chóng bị vô hiệu hóa trong dạ dày và vitamin C vẫn được cơ thể hấp thu bình thường.
Cá mòi sốt cà chua tốt cho người kiểm soát cân nặng hơn nhờ lượng chất béo thấp hơn (7,6 - 10,4%) so với cá ngâm dầu (11,8 - 13,8%), đồng thời giúp bảo vệ lượng omega-3 chuỗi dài (LC-PUFA) đạt 3,62 g/100g. Ngược lại, cá mòi ngâm dầu ô liu lại vượt trội về mức độ an toàn với hàm lượng furan cực thấp.
Cà chua chứa nhiều lycopene giúp trung hòa gốc tự do và hỗ trợ giảm phản ứng viêm đỏ trên da khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời sau nhiều tuần tích lũy. Tuy nhiên, hiệu quả này chỉ mang tính bổ trợ sinh học nội sinh khiêm tốn, hoàn toàn không thể thay thế cho kem chống nắng hay các biện pháp che chắn thông thường.
Cà chua chứa lượng kali có độ khả dụng sinh học cao, dễ hấp thu vào máu. Bệnh nhân thận mạn giai đoạn muộn có nguy cơ tăng kali máu nguy hiểm nên không được ăn tùy tiện, cần kiểm soát liều lượng, áp dụng cách luộc hoặc sơ chế giảm kali và tránh các loại sốt chế biến sẵn.
Cà chua xanh không chứa độc chất solanine như khoai tây mọc mầm mà chứa glycoalkaloid alpha-tomatine với độc tính màng tế bào ở liều cao. Hoạt chất này giảm khoảng 99% khi quả chín đỏ, chỉ khu trú nhiều ở vỏ ngoài và dễ bị phân giải qua quá trình ngâm giấm hoặc muối chua, an toàn khi dùng lượng vừa phải.
Ăn sốt cà chua nấu chín giàu lycopene giúp cung cấp chất chống oxy hóa, hỗ trợ làm giảm khoảng 40% phản ứng ban đỏ do tia UV sau 10 tuần tích lũy. Tuy nhiên, tác dụng này chỉ mang tính hỗ trợ nội sinh, tuyệt đối không thể thay thế kem chống nắng và các biện pháp che chắn vật lý.
Ăn cà chua mỗi ngày cung cấp lycopene và chất chống oxy hóa hỗ trợ mạch máu, giúp giảm nguy cơ tăng huyết áp. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng cho thấy hiệu quả hạ áp chỉ ở mức nhẹ và không đồng nhất, tuyệt đối không thể thay thế thuốc điều trị theo chỉ định của bác sĩ.
Cà chua là thực phẩm giàu dưỡng chất nhưng chứa nhiều axit malic và axit citric tự nhiên. Người có cơ địa trào ngược dạ dày thực quản cần kiểm soát liều lượng và cách chế biến để tránh bùng phát các triệu chứng ợ nóng, ợ chua và kích ứng thực quản.
Cà chua chứa nhiều acid malic và acid citric tự nhiên, có thể kích thích tiết dịch vị và làm tăng triệu chứng ợ nóng ở người trào ngược dạ dày thực quản. Bệnh nhân GERD nên hạn chế tiêu thụ, đặc biệt trong các đợt phát bệnh cấp tính, để bảo vệ niêm mạc thực quản và kiểm soát tốt thời gian phơi nhiễm acid.
Cà chua chứa rất ít purine nhưng nghiên cứu dịch tễ ghi nhận loại quả này có liên quan đến việc tăng nhẹ acid uric máu. Dù cơ chế sinh học kích hoạt cơn gút cấp chưa hoàn toàn sáng tỏ, người bệnh gút có tiền sử nhạy cảm vẫn cần theo dõi phản ứng cơ thể khi sử dụng.
Cà chua chứa nhiều lycopene giúp ức chế tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm và giảm nhẹ nguy cơ qua một số nghiên cứu quan sát. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng chưa ghi nhận tác dụng điều trị hay hạ chỉ số PSA, nam giới không nên coi cà chua là thuốc chữa bệnh.
Ăn cà chua chín giúp cơ thể hấp thu lycopene vượt trội nhờ nhiệt phá vỡ thành tế bào và tạo đồng phân cis dễ hấp thu khi có dầu mỡ. Ngược lại, ăn cà chua sống giúp giữ trọn lượng vitamin C nhạy cảm với nhiệt. Tùy mục tiêu dinh dưỡng, bạn có thể kết hợp linh hoạt cả hai cách.
Quan niệm ăn cà chua gây kích hoạt hoặc làm nặng thêm bệnh viêm khớp mạn tính là một hiểu lầm phổ biến. Hiện nay y học hoàn toàn thiếu bằng chứng lâm sàng chứng minh solanine trong họ cà gây hại khớp, người bệnh không cần kiêng khem mù quáng gây mất cân bằng dinh dưỡng.
Lycopene trong cà chua cho thấy tiềm năng giảm nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt qua các nghiên cứu quan sát quy mô lớn. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng can thiệp hiện vẫn đưa ra kết quả chưa đồng nhất. Nam giới nên xem cà chua là thực phẩm bổ trợ dinh dưỡng, không thể thay thế việc tầm soát y khoa định kỳ.
Cà chua nấu chín cùng chất béo giúp phá vỡ vách tế bào, tăng hấp thu chất chống oxy hóa lycopene, trong khi ăn sống lại bảo toàn lượng vitamin C tự nhiên. Tùy thuộc vào nhu cầu dinh dưỡng, người dùng nên kết hợp linh hoạt cả hai phương pháp để tối ưu hóa lợi ích sức khỏe.
Cà chua chứa lượng oxalate trung bình thấp, không phải nguyên nhân trực tiếp gây sỏi thận canxi oxalate. Nghiên cứu cho thấy lượng canxi thấp, uống ít nước và chế độ ăn thiếu cân bằng mới là yếu tố quyết định làm tăng hấp thu oxalate và tạo sỏi.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy phức hợp dưỡng chất và chiết xuất lycopene tự nhiên trong cà chua có thể hỗ trợ giảm huyết áp tâm thu ở mức khiêm tốn. Tuy nhiên, hiệu quả này không thay thế được thuốc hạ áp và việc sử dụng cần kết hợp với chế độ ăn uống giảm muối, lối sống khoa học.
Nấu ăn bằng nồi gang giúp giải phóng sắt nguyên tố vào thức ăn, đặc biệt tăng mạnh với món có tính axit như cà chua hay rau xanh. Đây là phương pháp hỗ trợ tăng cường vi chất tiết kiệm, nhưng hiệu quả cải thiện thiếu máu phụ thuộc vào cách chế biến và mức độ hấp thu của từng người.
Cà chua và các món sốt cà chứa lượng lớn axit citric và axit malic tự nhiên. Khi niêm mạc thực quản hoặc dạ dày đang bị viêm xước, hai loại axit hữu cơ nội tại này tiếp xúc trực tiếp và kích hoạt cảm giác nóng rát, cồn cào cùng các cơn co thắt khó chịu sau bữa ăn.
