Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
105 bài, trang 2 trên 6
Cam thảo nam là thảo dược hỗ trợ kiểm soát đường huyết và thanh nhiệt tốt, nhưng dùng tùy tiện kéo dài có thể gây quá tải chuyển hóa. Giới hạn an toàn kinh nghiệm là 8-12g khô (hoặc 20-40g tươi) mỗi ngày, uống ngắt quãng, không lạm dụng thay nước lọc.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cam thảo nam sắc nước uống để "mát gan, giải độc, hạ men gan". Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về khả năng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan của loài cây này mới dừng lại ở thử nghiệm trên động vật, chưa đủ tiêu chuẩn lâm sàng để điều trị bệnh gan ở người.
Cam thảo đất chứa các hoạt chất có khả năng hỗ trợ kích thích tiết insulin và giảm đường huyết trong các thử nghiệm trên chuột. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại hoàn toàn là tiền lâm sàng, chưa có thử nghiệm lớn trên người nên người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị.
Scopadulcic acid là nhóm diterpenoid đặc thù trong cam thảo đất, được khoa học ghi nhận có khả năng ức chế sự nhân lên của virus Herpes simplex type 1 (HSV-1) ở giai đoạn sớm, ngăn chặn chất kích thích khối u và hỗ trợ kìm hãm enzyme alpha-glucosidase trong các thử nghiệm thực nghiệm.
Phụ nữ mang thai không nên uống cam thảo nam để thanh nhiệt. Dược liệu này chứa nhiều hoạt chất sinh học kích thích hạ đường huyết mạnh, tiềm ẩn nguy cơ gây co bóp tử cung bất thường và hiện chưa có bất kỳ dữ liệu lâm sàng nào chứng minh tính an toàn cho thai kỳ.
Uống nước lá cam thảo dây có thể giúp làm dịu cảm giác rát họng tạm thời, nhưng bằng chứng giảm ho, chống co thắt hiện chỉ dừng lại ở các mô hình tế bào và động vật thí nghiệm. Chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả tiêu đờm, trị ho dứt điểm trên người.
Nhiều người có thói quen hãm lá cam thảo dây uống thay nước mỗi ngày vì vị ngọt thanh mát, dễ chịu. Dù thảo mộc này chứa các hoạt chất chống oxy hóa, việc dùng liên tục tiềm ẩn nguy cơ tích lũy độc tính abrin hiện diện ở mọi bộ phận cây, do đó không nên uống hằng ngày.
Cam thảo đất chứa nhiều hoạt chất sinh học hỗ trợ hạ đường huyết và thanh nhiệt, nhưng có thể gây nguy hiểm cho người hay tụt đường huyết, huyết áp thấp, suy thận và người thể hàn. Dùng sai đối tượng dễ dẫn đến choáng váng, tụt huyết áp kịch phát hoặc rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng.
Cam thảo đất chứa các hoạt chất kích thích tiết insulin và ức chế enzym phân giải đường tương đương thuốc tây. Việc tự ý uống chung thảo dược này với thuốc điều trị đái tháo đường có thể tạo ra tương tác hiệp đồng nguy hiểm, làm tụt đường huyết đột ngột và đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.
Nghiên cứu trên cây cam thảo đá bia (*Telosma procumbens*) tại Việt Nam ghi nhận sự hiện diện của 18 hợp chất polyoxypregnane glycoside mới, nổi bật với hoạt chất ngọt gấp 1.000 lần đường sucrose. Tuy nhiên, mọi dữ liệu hiện chỉ dừng lại ở bước phân lập cấu trúc hóa học in vitro, chưa có bằng chứng lâm sàng về khả năng chống oxy hóa trên người.
Cam thảo đá bia có vị ngọt đậm tự nhiên nhờ hợp chất polyoxypregnane glycoside, nhưng uống mỗi ngày thay nước lọc tiềm ẩn nguy cơ quá tải gan thận, kích ứng dạ dày do tích tụ hợp chất đắng và saponin, hoàn toàn không an toàn cho sức khỏe.
Cam thảo nam chứa hoạt chất amellin được ghi nhận có tác dụng hỗ trợ hạ đường huyết và cải thiện biến chứng đái tháo đường trong các tài liệu dược liệu. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn hạn chế, người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng thảo dược.
Cam toại và Đại kích là các dược liệu trục thủy cực mạnh nhưng tiềm ẩn độc tính cao, tạo nên bởi phổ diterpenoid đặc thù như ingenane, jatrophane và casbane. Việc sử dụng bắt buộc phải qua chế biến với giấm thanh để hạ độc và tránh kết hợp sai tỷ lệ với cam thảo nhằm phòng ngừa nguy cơ ngộ độc nguy hiểm.
Cam thảo bắc và cam thảo dây là hai loài thảo mộc hoàn toàn khác biệt về hoạt chất hóa học lẫn tác dụng dược lý. Người dùng tuyệt đối không nên tùy tiện thay thế lẫn nhau trong điều trị bệnh, bởi cam thảo bắc chứa glycyrrhizin tác động lên huyết áp, trong khi cam thảo dây tiềm ẩn nguy cơ độc tính từ hạt và tác động bất lợi lên sinh sản.
Nhiều người tin rằng cam thảo có thể chữa lành vết loét dạ dày và diệt vi khuẩn Helicobacter pylori. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa khẳng định cam thảo không thể thay thế phác đồ kháng sinh và ức chế axit chuẩn mực; người bệnh cần điều trị y tế chính quy để tránh biến chứng nguy hiểm.
Cam thảo đất từ lâu được truyền tai với công dụng làm tan sỏi thận nhờ tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện đại cho thấy các hoạt chất trong dược liệu này chỉ mới dừng lại ở thử nghiệm mô phỏng trên máy tính nhằm hỗ trợ phòng ngừa, hoàn toàn không thể làm tan biến những viên sỏi đã hình thành trong cơ thể.
Uống nước cam thảo dài ngày để thanh nhiệt là thói quen nguy hại. Hoạt chất trong cam thảo gây giữ muối, đào thải kali nghiêm trọng dẫn đến hội chứng giả cường aldosterone, làm tăng huyết áp, biến đổi điện tim và có thể gây liệt cơ.
Cam thảo đất (*Scoparia dulcis*) và cam thảo bắc (*Glycyrrhiza*) là hai cây thuốc thuộc hai họ thực vật hoàn toàn khác nhau. Cam thảo bắc chứa saponin glycyrrhizin ngọt đậm có hoạt tính sinh học mạnh, trong khi cam thảo đất không chứa chất này. Hiểu rõ sự khác biệt giúp người dùng tránh uống nhầm liều gây hại sức khỏe.
Nước cam thảo đất không gây độc cho gan thận nếu dùng ngắt quãng ở liều lượng vừa phải. Thử nghiệm lâm sàng cho thấy các chỉ số men gan và creatinine ổn định sau 3 tháng can thiệp, nhưng người dùng tuyệt đối không nên uống thay nước lọc hằng ngày.
Cam thảo là thảo dược quen thuộc nhưng thai phụ cần hạn chế tối đa việc sử dụng. Hợp chất glycyrrhizin trong cam thảo có thể vô hiệu hóa enzym bảo vệ ở bánh nhau, khiến thai nhi phơi nhiễm hormone căng thẳng, làm tăng nguy cơ sinh non, suy giảm trí tuệ và rối loạn hành vi ở trẻ.
