Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 63 trên 242
Các tin đồn về việc lá lát hoa có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư chỉ là sự suy diễn thiếu căn cứ từ các thử nghiệm hóa dược trong ống nghiệm. Hiện chưa có bất kỳ nghiên cứu khoa học hay thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh uống lá lát hoa có thể điều trị hoặc chữa khỏi bệnh ung thư trên người.
Lá tiết dê chứa nhiều alkaloid hoạt tính sinh học, có thể gây biến động huyết động khi dùng chung với thuốc điều trị tim mạch. Người đang uống thuốc hạ huyết áp cần thận trọng trước nguy cơ tương tác dược lý dẫn đến tụt huyết áp quá mức và gây nguy hiểm cho sức khỏe.
Lá giang chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa và kháng viêm đã được ghi nhận trong các thí nghiệm nuôi cấy tế bào, nhưng hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả diệt khuẩn trên người. Người dân không nên dùng nước lá giang đậm đặc để thay thế thuốc điều trị nhiễm trùng.
Hoa lâm phát (*Woodfordia fruticosa*) được đồn thổi giúp trị dứt bệnh tiểu đường. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng lại ở các thử nghiệm trên chuột cống, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để chứng minh hiệu quả và độ an toàn trong điều trị đái tháo đường.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy cành và lá cây lành ngạnh nam chứa nhiều hợp chất xanthone có khả năng ức chế mạnh chất trung gian gây viêm nitric oxide và enzym liên quan đến tự miễn. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng đối chứng nào trên người, do đó người dân tuyệt đối không dùng thảo dược này thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng trên động vật ghi nhận chiết xuất lá lốt có tác dụng hỗ trợ hạ đường huyết và bảo vệ tim mạch trước tổn thương do đái tháo đường. Tuy nhiên, dữ liệu này chưa được kiểm chứng trên người, người bệnh tuyệt đối không dùng lá lốt thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ.
Ăn lá lốt là kinh nghiệm dân gian phổ biến để giảm đau khớp, hạ axit uric, nhưng các nghiên cứu hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm của chiết xuất họ Hồ tiêu trên động vật và tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận việc ăn lá lốt có thể thay thế thuốc điều trị gút.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo uống nước lá lồm để hạ sốt và trị cảm cúm cấp tốc. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy thảo dược này chưa có bằng chứng hạ sốt trên người. Tự ý thay thế thuốc y tế bằng mẹo dân gian dễ gây nguy cơ biến chứng và làm chậm trễ điều trị.
Polysaccharide chiết xuất từ cây lá diễn (Dicliptera chinensis) ghi nhận nhiều tiềm năng kháng viêm và điều hòa miễn dịch trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Các hoạt chất này hỗ trợ ức chế tín hiệu NF-kappaB, giảm cytokine gây viêm và bảo vệ tế bào gan, nhưng hiện vẫn thiếu bằng chứng thử nghiệm trực tiếp trên cơ thể người.
Lá tiết dê thường được truyền tai như bài thuốc mát gan, tán sỏi thận hiệu quả tại nhà. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận chiết xuất từ cây tiết dê có tác dụng giảm lắng đọng sỏi trên chuột thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị.
Chiết xuất lá men ghi nhận khả năng ức chế các chất trung gian gây viêm như TNF-alpha, IL-6, IL-8 và giảm tải lượng virus trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng này mới dừng ở mức tiền lâm sàng, người bệnh không tự ý dùng thay thế thuốc điều trị y khoa.
Lá khát (*Catha edulis*) chứa các alkaloid độc hại có thể kích hoạt tổn thương tế bào gan cấp tính, xơ gan và phản ứng viêm tương tự viêm gan tự miễn. Thói quen sử dụng loại lá này làm tăng nguy cơ suy giảm chức năng gan nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
Nhiều người có thói quen dùng nước lá dân gian để giải độc, mát gan khi uống thuốc tây. Tuy nhiên, các hợp chất thực vật có thể can thiệp trực tiếp vào hệ enzyme Cytochrome P450 ở gan và ruột, gây biến đổi nồng độ thuốc, làm giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng nguy cơ ngộ độc thuốc nghiêm trọng.
Uống nước lá diễn không thể thay thế thuốc hạ huyết áp vì chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh hiệu quả điều trị bệnh. Dù các chiết xuất thảo mộc thực nghiệm trên chuột và chó ghi nhận khả năng lợi tiểu và hỗ trợ mạch máu, việc tự ý dùng nước lá có thể gây nguy cơ rối loạn điện giải.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước lá giang giúp hạ axit uric và trị dứt bệnh gút. Tuy nhiên, y văn hiện nay chưa có nghiên cứu chứng minh lá giang hạ axit uric hay thay thế thuốc điều trị; người bệnh tự ý bỏ thuốc chuẩn hóa dễ đối mặt tổn thương khớp nặng nề.
Cây lành ngạnh chứa nhiều hợp chất có hoạt tính chống oxy hóa mạnh trong ống nghiệm, nhưng hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh tác dụng bảo vệ gan. Người bệnh không nên tự ý dùng nước lá này thay thế thuốc điều trị.
Chiết xuất polysaccharide từ lá diễn cho thấy tác dụng giảm viêm, hạ men gan và hạn chế xơ hóa trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị bệnh gan.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hoạt chất forsythoside A từ cây liên kiều có khả năng cản trở virus cúm A nảy chồi và giảm viêm phổi thông qua con đường tín hiệu TLR7 và RLRs trên chuột. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa được thử nghiệm lâm sàng trên người, không thể thay thế phác đồ điều trị cúm chuẩn.
Nhiều lời đồn thổi xem lan kim tuyến như "thần dược" tiêu diệt ung thư, song thực tế khoa học mới chỉ ghi nhận dịch chiết thảo dược này có độc tính trên một số dòng tế bào ung thư trong ống nghiệm. Hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả điều trị ung thư trên cơ thể người.
Lá giang là loại rau quen thuộc, song các bằng chứng khoa học về tác dụng kiểm soát đường huyết của loài cây này hiện rất hạn chế. Các nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở hoạt tính chống oxy hóa và kháng viêm trong ống nghiệm, người bệnh không nên dùng thay thế thuốc điều trị.
