Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1114 trên 1.483
Dù nổi tiếng với khả năng giảm căng thẳng và chống mệt mỏi ở người trưởng thành, thảo dược Rhodiola lại thiếu dữ liệu an toàn cho phụ nữ mang thai và cho con bú. Nghiên cứu trên động vật cảnh báo một số chiết xuất từ chi cây này có thể gây bất thường cấu trúc thận và làm suy giảm miễn dịch ở đời con.
Thói quen uống nước củ riềng ấm khi đầy bụng, đau rát thượng vị hoàn toàn có cơ sở khoa học. Các nghiên cứu cho thấy hoạt chất flavonoid, diphenylheptane và tinh dầu trong củ riềng giúp giảm viêm, bảo vệ niêm mạc và ức chế thụ thể gây đau dạ dày, nhưng chỉ đóng vai trò hỗ trợ chứ không thay thế thuốc điều trị.
Đường lactose trong sữa là phân tử thuộc nhóm FODMAP dễ gây trướng bụng, đầy hơi ở người mắc hội chứng ruột kích thích. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy không phải ai cũng kém hấp thu lactose. Thay vì kiêng sữa tuyệt đối gây thiếu chất, người bệnh nên thử nghiệm ngưỡng dung nạp cá nhân hoặc chọn sản phẩm tách lactose.
Phụ nữ trẻ có chu kỳ kinh nguyệt bình thường không nên dùng cỏ ba lá đỏ. Việc tự ý bổ sung phytoestrogen liều ngoại sinh từ loại thảo mộc này không đem lại lợi ích lâm sàng rõ rệt, trái lại còn tiềm ẩn nguy cơ làm xáo trộn cân bằng tự nhiên của trục nội tiết sinh dục.
Riềng nếp (*Alpinia galanga*) cho thấy tiềm năng rõ rệt trong việc hỗ trợ tăng nồng độ testosterone và nâng cao khả năng di động của tinh trùng qua các nghiên cứu thực nghiệm và thử nghiệm lâm sàng. Dù vậy, thảo dược này cần được sử dụng đúng cách, đúng liều chuẩn hóa và không thể thay thế hoàn toàn phác đồ y khoa.
Quả sa kê cung cấp nguồn carbohydrate phức hợp dồi dào, ít chất béo, giàu axit amin thiết yếu cùng các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên. Nhờ cấu trúc tinh bột bền vững và khả năng giữ nước cao, sa kê hỗ trợ làm chậm tiêu hóa, nuôi dưỡng hoạt động đường ruột và cải thiện sức khỏe chuyển hóa khi chế biến đúng cách.
Trứng luộc lòng đào chứa nhiều dưỡng chất nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi khuẩn Salmonella và Listeria nếu chưa đạt đủ nhiệt độ làm chín. Để bảo vệ thai kỳ an toàn trước các rủi ro ngộ độc và nhiễm trùng tiêu hóa, phụ nữ mang thai được khuyến cáo nên ăn trứng đã nấu chín hoàn toàn.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hoạt chất chiết xuất từ củ riềng có tiềm năng ức chế tế bào ác tính nhờ cơ chế kích hoạt chu trình tự hủy apoptosis. Dù vậy, riềng chỉ đóng vai trò gia vị hỗ trợ lối sống lành mạnh, không thể thay thế phác đồ điều trị ung thư.
Khoảng 75% dân số hầu như không tăng mỡ máu khi ăn trứng, trong khi 1/3 còn lại thuộc cơ địa tăng phản ứng do khác biệt di truyền về hấp thu cholesterol. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy ngay cả ở nhóm tăng phản ứng, trứng vẫn nâng cao cholesterol tốt và tăng kích thước hạt mỡ máu, không làm tăng nguy cơ tim mạch.
Người đã phẫu thuật cắt túi mật hoàn toàn có thể tiêu hóa được lòng đỏ trứng nhờ dịch mật từ gan vẫn liên tục tiết ra kết hợp đặc tính tự nhũ hóa của lecithin có sẵn trong trứng. Tuy nhiên, người bệnh cần ăn lượng vừa phải, chế biến ít dầu mỡ và ăn kèm nhiều chất xơ để tránh kích phát triệu chứng khó tiêu.
Nghiên cứu khoa học xác nhận chiết xuất từ riềng nếp có hoạt tính ức chế vi nấm gây hắc lào và nấm da. Tuy nhiên, việc tự ý ngâm rượu riềng tại nhà để bôi trực tiếp tiềm ẩn nguy cơ bỏng rát, viêm da tiếp xúc và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa chuẩn.
Trứng bắc thảo có nguy cơ nhiễm chì nếu cơ sở sản xuất lén dùng oxit chì để rút ngắn thời gian ủ. Tuy nhiên, chất này hiện đã bị cấm và được thay thế bằng công nghệ ngâm đồng, kẽm hoặc sắt an toàn hơn. Người dùng nên chọn sản phẩm có kiểm định rõ ràng và ăn lượng vừa phải.
Uống bột củ riềng mỗi ngày chỉ an toàn cho gan và thận khi dùng ở liều gia vị nhỏ (khoảng 1–2 gam/ngày) và không uống kéo dài liên tục. Dù chiết xuất riềng có khoảng an toàn rộng và giúp bảo vệ gan trước độc chất ở liều vừa phải, nhưng các nghiên cứu độc tính chỉ ra rằng liều cao lặp lại dài ngày có thể gây biến đổi men gan, tổn thương mô thận và làm tăng áp lực đào thải nghiêm trọng.
Lòng đỏ trứng gà chứa lutein và zeaxanthin có tính khả dụng sinh học cao, giúp cơ thể dễ dàng hấp thu chất chống oxy hóa vào máu. Thói quen bổ sung lòng đỏ trứng đúng cách hỗ trợ tăng cường mật độ sắc tố võng mạc, lọc ánh sáng xanh và bảo vệ mắt trước nguy cơ thoái hóa điểm vàng ở người cao tuổi.
Tình trạng đầy hơi, đau bụng sau khi ăn trứng thường xuất phát từ chứng không dung nạp thức ăn hoặc dị ứng protein. Trong khi không dung nạp phụ thuộc liều lượng và chủ yếu gây rối loạn tiêu hóa tại ruột, dị ứng protein liên quan đến hệ miễn dịch, có thể khởi phát nhanh và gây tổn thương đa cơ quan nguy hiểm.
Quả sa kê có thể là giải pháp đổi vị hữu ích thay cơm trắng nhờ dồi dào carbohydrate phức hợp, giàu chất xơ kháng và hầu như không chứa chất béo. Tuy nhiên, do bản chất vẫn là nguồn thực phẩm giàu tinh bột và cung cấp nhiều năng lượng, việc ăn quá mức hoặc chế biến chiên xào vẫn có thể gây tăng cân.
Trứng giàu choline, phosphatidylcholine và axit amin tryptophan giúp tổng hợp chất dẫn truyền thần kinh, hỗ trợ cải thiện trí nhớ lời nói, sự chú ý và giảm nguy cơ sa sút trí tuệ. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào việc duy trì đều đặn trong chế độ ăn cân bằng thay vì lạm dụng.
Người có tiền sử tăng huyết áp không nên dùng nhiều củ riềng hay tự ý uống tinh dầu, chiết xuất đậm đặc. Dù nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất riềng có tác dụng giãn mạch và hạ áp, việc lạm dụng có thể gây tương tác thuốc và tụt huyết áp quá mức.
Ăn trứng vào bữa tối không phải là nguyên nhân gây mất ngủ như nhiều người lầm tưởng. Trứng giàu tryptophan và vitamin nhóm B giúp cơ thể tổng hợp hormone điều hòa giấc ngủ, nhưng ăn quá no, nhiều dầu mỡ hoặc sát giờ lên giường sẽ làm cản trở tiêu hóa và gây trằn trọc.
Nhiều người vội vã loại bỏ trứng khỏi thực đơn ngay khi phát hiện gan nhiễm mỡ vì sợ tích tụ thêm chất béo. Tuy nhiên, các nghiên cứu quy mô lớn cho thấy ăn trứng không làm tăng mỡ gan, ngược lại lòng đỏ trứng còn giàu choline giúp vận chuyển chất béo và giảm nguy cơ xơ hóa gan.
