Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1167 trên 1.483
Khi trời chuyển sang mùa u ám, mưa phùn hoặc mùa đông lạnh giá, nhiều người thường cảm thấy uể oải, ngủ nhiều nhưng vẫn mệt mỏi và thèm tinh bột mất kiểm soát. Y học gọi đây là chứng trầm cảm theo mùa (SAD), một dạng rối loạn khí sắc bắt nguồn từ sự xáo trộn nhịp sinh học và hormone melatonin khi cơ thể thiếu ánh sáng tự nhiên.
Thời tiết lạnh làm giảm cảm giác khát và gia tăng bài tiết nước tiểu, khiến nhiều người trưởng thành dễ bị mất nước vô hình. Dù không thấy khát, bạn vẫn nên duy trì lượng dịch khoảng 1,5 đến 2 lít mỗi ngày từ nước ấm, trà hoặc canh súp để đảm bảo sức khỏe ổn định.
Uống nước ấm pha mật ong vào buổi sáng mùa lạnh giúp làm dịu niêm mạc hầu họng, bôi trơn giảm ma sát gây ho và cung cấp hoạt tính kháng khuẩn tự nhiên. Dù không thay thế thuốc kháng sinh, thói quen này giúp giảm tần suất và mức độ ho hiệu quả nếu pha với nước dưới 60 độ C.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý sử dụng thảo dược ngũ gia bì cảnh do chưa có bằng chứng khoa học về tính an toàn và tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung gây hại cho thai nhi. Thai phụ cần thận trọng trước các bài thuốc dân gian truyền miệng.
Khi thời tiết chuyển rét đậm, người bị hen suyễn cần chủ động bảo vệ đường hô hấp bằng cách đeo khẩu trang làm ấm không khí hít vào, duy trì phác đồ thuốc xịt dự phòng đều đặn, khởi động kỹ trước khi vận động và tránh các tác nhân kích ứng như đồ lạnh hay khói bụi để ngăn ngừa co thắt phế quản cấp tính.
Ăn lẩu và đồ cay nóng liên tục trong mùa lạnh có thể gây tổn thương nhiệt nghiêm trọng cho niêm mạc thực quản, làm tăng nguy cơ viêm loét, trào ngược dạ dày và hấp thụ lượng natri quá mức cho phép, gây ảnh hưởng tiêu cực lâu dài đến sức khỏe tiêu hóa và tim mạch.
Tình trạng thiếu sắt gây suy giảm hormone tuyến giáp và cản trở vận chuyển oxy, khiến cơ thể mất khả năng sinh nhiệt hiệu quả. Đây chính là lý do khiến nhiều người cảm thấy sợ lạnh buốt chân tay và kiệt sức kéo dài trong những ngày mùa đông.
Khi nhiệt độ môi trường giảm sâu, cơ thể kích hoạt mạnh mẽ hệ thần kinh giao cảm và gây xung đột phản xạ tự chủ, làm biến đổi dẫn truyền điện học cơ tim và trực tiếp kích hoạt các cơn rung nhĩ kịch phát nguy hiểm ở người có bệnh lý tim mạch.
Bổ sung kẽm và vitamin C không giúp ngăn ngừa hoàn toàn nguy cơ mắc cảm lạnh mùa đông ở người bình thường. Tuy nhiên, nếu được sử dụng đúng cách ngay trong 24 giờ đầu phát bệnh, hai vi chất này có bằng chứng khoa học rõ ràng trong việc rút ngắn thời gian nhiễm khuẩn hô hấp và giảm nhẹ triệu chứng.
Tỏi đen chứa lượng lớn hoạt chất S-allyl cysteine, đã được nghiên cứu chứng minh có khả năng hỗ trợ giảm cholesterol xấu, ổn định huyết áp và chống oxy hóa thành mạch trong mùa đông. Dù vậy, tỏi đen chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế thuốc điều trị mỡ máu.
Ngủ mở máy sưởi suốt đêm làm độ ẩm không khí tụt dốc, khiến da mất nước, kích hoạt phản ứng viêm và làm khô rát niêm mạc mũi họng. Tình trạng này làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên, gia tăng nguy cơ ngứa da, nứt nẻ và nhiễm trùng đường hô hấp trên.
Ăn thực phẩm nhiều dầu mỡ khi đang sốt xuất huyết làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày tới 26% và kéo dài thời gian lưu thức ăn ở ruột non. Sự ứ trệ này kết hợp cùng phản ứng viêm toàn thân khiến người bệnh dễ bị đầy trướng bụng, buồn nôn kéo dài và suy kiệt.
Uống trà xanh đá không chỉ giúp giải khát tức thì mà lượng polyphenol dồi dào trong trà còn hỗ trợ kích hoạt enzym chống oxy hóa, bảo vệ tế bào trước stress nhiệt và tia UV. Tuy nhiên, cách hãm trà ở nhiệt độ quá cao có thể làm phân hủy các hoạt chất quý này.
Mùa đông hanh khô khiến hàng rào lipid biểu bì tổn thương nghiêm trọng, kích hoạt các đợt bùng phát ngứa rát của vảy nến và chàm khô. Việc sử dụng đều đặn chất làm mềm chứa thành phần phục hồi như urea, ceramide hay glycerin với liều lượng thích hợp là chìa khóa khoa học giúp tái tạo hàng rào da và kiểm soát bệnh hiệu quả.
Sốc nhiệt hoàn toàn có thể kích hoạt hội chứng đông máu nội mạch rải rác (DIC) nguy hiểm tính mạng. Khi nhiệt độ lõi cơ thể tăng quá cao, các tế bào nội mô mạch máu bị phá hủy diện rộng, giải phóng ồ ạt yếu tố mô và kích hoạt dòng thác đông máu ngoại sinh gây tắc mạch và xuất huyết đa tạng.
Nhiều người tin rằng trồng sả hay húng quế quanh nhà giúp đuổi sạch muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy cây trồng nguyên vẹn trong chậu chỉ xua muỗi rất hạn chế; hiệu quả thực sự chỉ đạt được khi sử dụng tinh dầu cô đặc hoặc qua xử lý nhiệt đúng cách.
Mùa đông giá rét khiến người bệnh đái tháo đường đối mặt nguy cơ kép: đường huyết dao động thất thường do kháng insulin gia tăng kết hợp nguy cơ hạ đường huyết nguy hiểm, cùng biến chứng phỏng loét bàn chân nặng nề do sưởi ấm sai cách trên nền thần kinh mất cảm giác.
Phụ nữ mang thai và cho con bú không nên uống trà nguyệt quế liều cao hoặc dùng dịch chiết đậm đặc. Bằng chứng khoa học cho thấy các hoạt chất trong lá nguyệt quế có thể làm hạ huyết áp, giãn mạch mạnh và tinh dầu chứa thành phần tiềm ẩn độc tính sinh sản, gây nguy cơ khó lường cho thai kỳ.
Tăng cân nhanh trong mùa đông là hệ quả của sự sụt giảm hormone tạo cảm giác no leptin, kích thích ghrelin cùng thói quen lười vận động khi trời lạnh. Hiểu rõ biến động sinh học này giúp bạn chủ động kiểm soát khẩu phần và duy trì thể lực hiệu quả.
Dầu ngâm lá nguyệt quế chứa nhiều hoạt chất tự nhiên có đặc tính kháng viêm và giảm đau trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Biện pháp xoa bóp này có thể hỗ trợ làm dịu cơn nhức mỏi cơ khớp nhẹ tại nhà, nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị thoái hóa hay viêm khớp chuyên khoa.
