Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.101 bài, trang 208 trên 1.456
Cao rắn hổ mang thường được quảng cáo là "thần dược" trị thoái hóa cột sống, nhưng y học thực chứng chưa ghi nhận bằng chứng nào chứng minh khả năng phục hồi sụn hay chữa khỏi bệnh. Dùng sai cách hoặc lạm dụng thay thuốc điều trị còn tiềm ẩn nguy cơ tăng acid uric, hại gan thận.
Rượu vang đỏ chứa resveratrol và polyphenol có tiềm năng chống oxy hóa, giãn mạch trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng ở người chưa đủ khẳng định hiệu quả điều trị bệnh tim, trong khi rủi ro từ cồn khi uống nhiều là rất rõ ràng. Uống vừa phải hoặc dùng nguồn thực phẩm tự nhiên là lựa chọn an toàn.
Rết là vị thuốc cổ truyền nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro ngộ độc cấp tính nguy hiểm nếu dùng sai cách. Việc sử dụng dược liệu chưa khử độc hoặc quá liều có thể gây dị ứng dữ dội, hoại tử mô, bội nhiễm vi khuẩn và tổn thương thần kinh hiếm gặp.
Sa sâm là vị thuốc bổ phế dưỡng dịch quen thuộc, nhưng không thể sử dụng tùy tiện. Người tỳ vị hư hàn, tiêu chảy mạn tính, cảm lạnh phong hàn hoặc đang dùng các vị thuốc tương khắc như lê lô có thể đối mặt với nguy cơ rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng hoặc ngộ độc nếu tự ý dùng dược liệu này.
Rạm là món ăn dân dã khoái khẩu nhưng người bệnh gút nên thận trọng và hạn chế tiêu thụ. Dù chưa có số liệu riêng cho rạm đồng, các nghiên cứu trên nhóm giáp xác như cua cho thấy chúng giàu purin và chứa axit uric, làm tăng nguy cơ tăng axit uric máu và bùng phát cơn gút cấp.
Các nghiên cứu trên chuột cho thấy chiết xuất lá và hoạt chất từ một số loài thuộc chi râm (*Ligustrum*) có khả năng giảm sưng phù và ức chế các chất gây viêm. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng khoa học trực tiếp trên loài *Ligustrum indicum* cũng như chưa có thử nghiệm trên người.
Rễ gió họ Mã đậu linh chứa axit aristolochic gây độc thận và nguy cơ ung thư, trong khi mộc hương thật họ Cúc là vị thuốc hỗ trợ tiêu hóa. Do tên gọi và hình thái rễ khô dễ bị nhầm lẫn, người dân cần nắm rõ nguồn gốc, chỉ dùng dược liệu kiểm định rõ ràng để tránh ngộ độc.
Quan niệm đun sắc rễ gió kỹ giúp loại bỏ hoàn toàn độc tố là hoàn toàn sai lầm. Axit aristolochic trong rễ gió có độ bền nhiệt cao, các nghiên cứu cho thấy các phương pháp chế biến nhiệt chỉ làm giảm được một phần độc chất chứ không thể triệt tiêu hoàn toàn nguy cơ hủy hoại thận.
Nọc rắn biển *Lapemis hardwickii* được nhiều lời đồn thổi là vị thuốc giảm đau, trị viêm khớp hiệu quả. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học thực nghiệm hiện nay chỉ dừng lại ở việc phân tích thành phần độc chất trên động vật và thụ thể tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận tác dụng giảm đau an toàn.
Nhiều lời truyền miệng cho rằng củ râu hùm có tác dụng chữa dứt điểm viêm loét dạ dày nhờ giảm axit và bảo vệ niêm mạc. Tuy nhiên, y học hiện nay hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào xác nhận công dụng này trên cây râu hùm, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng thay thuốc đặc trị.
Rượu rắn hổ mang từ lâu được xem là "thần dược" bổ thận tráng dương trong dân gian. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa từng tìm thấy bằng chứng hay cơ chế nào chứng minh tác dụng cương dương của loại rượu này, việc lạm dụng còn tiềm ẩn nhiều rủi ro ngộ độc và suy giảm sức khỏe sinh sản.
Ăn thịt rắn hổ mang nói riêng và các loài rắn nói chung chưa nấu chín kỹ tiềm ẩn nguy cơ cao nhiễm ấu trùng sán Sparganum. Loài ký sinh trùng này có thể xâm nhập mô cơ, tồn tại nhiều năm dưới da và gây tổn thương nội tạng nghiêm trọng.
Nọc độc rắn biển chứa độc tố thần kinh và enzym tiêu cơ vân cực mạnh, có thể gây liệt hô hấp và suy thận cấp dẫn đến tử vong nhanh chóng. Thói quen tự ý mổ thịt hoặc ngâm sống rắn biển vào bình rượu tiềm ẩn rủi ro trúng độc chí mạng do vết cắn không hề gây sưng đau, khiến nạn nhân chủ quan cho tới khi phát tác biến chứng.
Quan niệm dùng rết để trị dứt điểm co giật và động kinh là hoàn toàn sai lầm. Hiện chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học lâm sàng nào chứng minh rết có thể chữa khỏi bệnh động kinh. Việc tự ý sử dụng loài động vật chứa nọc độc này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc, suy tạng và kích phát cơn giật nguy hiểm tính mạng.
Axit aristolochic trong rễ gió và các cây họ Phòng kỷ là độc chất nguy hiểm, gây xơ hóa thận không thể hồi phục và đột biến gen dẫn đến ung thư biểu mô đường niệu. Độc chất này làm tổn thương trực tiếp ADN, tiềm ẩn rủi ro phát bệnh kéo dài nhiều năm sau phơi nhiễm.
Rì rì cát được dân gian truyền tai là vị thuốc tán sỏi thận hiệu quả, nhưng các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận khả năng giảm ion tạo sỏi và bảo vệ thận trên mô hình động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng quy mô lớn ở người để khẳng định hiệu quả điều trị.
Cây Rì Việt không có khả năng chữa khỏi ung thư như các lời đồn thổi trên mạng xã hội. Các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận dịch chiết lá cây này được dùng tổng hợp hạt nano bạc hỗ trợ kháng khuẩn, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả điều trị khối u trên người.
Nhiều người tin rằng luộc kỹ củ ráy sẽ hết độc, nhưng nhiệt độ nấu nướng không thể làm tan các tinh thể canxi oxalat không tan dạng kim. Việc ăn củ ráy đã nấu chín vẫn có thể gây sưng rát khoang miệng, phù nề thanh quản và ngạt thở đe dọa tính mạng.
Cây rút dại thường được truyền tai trong dân gian như bài thuốc lợi tiểu và bài sỏi thận hiệu quả. Tuy nhiên, y học hiện đại đến nay vẫn chưa ghi nhận bất kỳ nghiên cứu nào chứng minh tác dụng này, việc tự ý dùng thảo dược chưa kiểm chứng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Rượu rắn chứa nhiều enzyme và độc tố tự nhiên có khả năng cản trở đông máu và ngưng tập tiểu cầu. Khi sử dụng chung với thuốc tây, đặc biệt là thuốc chống đông, hạ áp hay thuốc chuyển hóa qua gan, rượu rắn làm tăng nguy cơ xuất huyết ồ ạt, rối loạn nhịp tim và gây ngộ độc gan nghiêm trọng.
