Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 772 trên 1.483
Tỏi và hành tây giàu dưỡng chất prebiotic giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn, nhưng hàm lượng fructan cao trong chúng lại dễ lên men sinh khí nhanh, kích hoạt cơn co thắt dữ dội và chướng bụng ở người mắc hội chứng ruột kích thích do trục não - ruột nhạy cảm.
Để cơm nguội tạo ra tinh bột kháng loại 3 (RS3), một chất không bị tiêu hóa ở ruột non mà đi xuống đại tràng để vi khuẩn lên men thành các axit béo chuỗi ngắn có lợi như butyrate. Tuy nhiên, mức độ sinh dưỡng chất này phụ thuộc lớn vào hệ vi sinh vật riêng biệt của từng người.
Nhịn ăn gián đoạn không làm suy giảm toàn bộ khả năng tập trung khi làm việc. Bằng chứng khoa học cho thấy tốc độ xử lý và sự tỉnh táo có thể tăng vào buổi sáng nhưng giảm dần về cuối buổi chiều, trong khi trí nhớ làm việc vẫn duy trì ổn định.
Bổ sung acid béo omega-3 không mang lại hiệu quả giảm viêm và hạ đạm niệu đồng nhất trên mọi bệnh nhân thận mạn. Lợi ích làm chậm suy thận hiện chỉ ghi nhận rõ ở phân nhóm viêm cầu thận IgA nguy cơ cao, người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
Nghiên cứu cho thấy men vi sinh (psychobiotics) tác động qua trục não - ruột giúp giảm căng thẳng và cải thiện tâm trạng. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn khiêm tốn, phụ thuộc chặt chẽ vào từng chủng vi khuẩn cụ thể và không thể thay thế thuốc điều trị lo âu.
Nhiều quảng cáo khẳng định nước ion kiềm giúp trung hòa axit máu và ngừa suy thận, nhưng khoa học hiện tại chưa ghi nhận bằng chứng xác thực trên người. Ở người bình thường, thận tự đào thải axit hiệu quả mà không cần can thiệp từ nước uống kiềm tính.
Quan niệm người có túi thừa đại tràng phải kiêng hạt ổi, cà chua hay bắp rang bơ đã bị các nghiên cứu y khoa hiện đại bác bỏ. Bằng chứng theo dõi nhiều năm cho thấy ăn các loại hạt không hề làm tăng nguy cơ viêm hay xuất huyết túi thừa, thậm chí còn đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Người đau dạ dày không nên tự ý áp dụng chế độ nhịn ăn 5:2. Việc kiêng ăn nghiêm ngặt trong nhiều giờ khiến acid dịch vị tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc tổn thương, làm tăng nguy cơ đau rát và xuất huyết tiêu hóa, đặc biệt ở người có ổ loét tiến triển.
Nước hầm xương cung cấp nhiều axit amin và khoáng chất có lợi cho niêm mạc ruột nhưng không phải thuốc đặc trị hội chứng rò rỉ ruột. Hiện chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng xác nhận món ăn này giúp phục hồi hoàn toàn tính thấm màng ruột. Người bệnh tiêu hóa không nên tự ý dùng thay thế chỉ định y khoa.
Các bằng chứng khoa học cho thấy nhịn ăn gián đoạn không làm suy giảm thời lượng, cấu trúc giấc ngủ hay gia tăng bất lợi nồng độ cortisol ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, người đang điều trị bằng insulin cần đặc biệt thận trọng vì nguy cơ hạ đường huyết ban đêm.
Nhiều người kỳ vọng chế độ ăn 5:2 sẽ làm giảm mỡ nội tạng và mỡ gan nhanh hơn ăn kiêng truyền thống. Tuy nhiên, các nghiên cứu hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) hiện vẫn đang đánh giá so sánh trực diện; hiệu quả thực tế phụ thuộc chủ yếu vào mức thâm hụt calo tổng thể và chất lượng bữa ăn lành mạnh.
Uống quá nhiều đạm whey vượt mức hấp thu khiến lượng dư thừa bị vi khuẩn đại tràng lên men, sinh ra các chất chuyển hóa độc hại như p-cresol và amoniac gây hại niêm mạc ruột. Người tập gym cần kiểm soát liều lượng và bổ sung đủ chất xơ để bảo vệ hệ tiêu hóa.
Thực phẩm lên men như kim chi, dưa cải muối hay kombucha nổi tiếng giúp cân bằng vi sinh đường ruột. Tuy nhiên, người mắc bệnh thận mạn tính cần đặc biệt cẩn trọng. Lượng natri cao cùng nguy cơ tích tụ kali và phụ gia tiềm ẩn trong nhóm thực phẩm chế biến này có thể làm suy giảm chức năng lọc, dẫn đến biến chứng tăng kali máu nguy hiểm.
Nhiều người lo ngại việc nhịn ăn 5:2 sẽ làm giảm tốc độ trao đổi chất cơ bản (RMR). Tuy nhiên, các dữ liệu nghiên cứu lâm sàng theo dõi dài hạn cho thấy chu kỳ nhịn ngắt quãng không làm suy giảm RMR, đồng thời giúp cơ thể chuyển đổi nhiên liệu hiệu quả và gia tăng nồng độ thể ceton bảo vệ sức khỏe.
Nghiên cứu từ dự án American Gut cho thấy ăn trên 30 loại thực vật mỗi tuần giúp hệ vi sinh đường ruột sở hữu độ phong phú cao hơn và giàu các vi khuẩn tạo axit béo chuỗi ngắn so với người ăn dưới 10 loại, khẳng định vai trò của sự đa dạng thức ăn.
Nhịn ăn gián đoạn 5:2 có thể làm hao hụt từ 20% đến 50% khối cơ nạc trong tổng cân nặng giảm đi nếu áp dụng sai lầm. Để bảo tồn cơ bắp và bảo vệ sức khỏe chuyển hóa, người thực hiện bắt buộc phải tăng cường lượng đạm trong khẩu phần ăn kết hợp cùng các bài tập thể chất phù hợp.
Ngừng nhịn ăn gián đoạn 16:8 rất dễ khiến cân nặng tăng vọt do cơ thể bị giảm tiêu hao năng lượng sau thời gian thâm hụt calo. Để không bị tích mỡ trở lại, bạn cần mở rộng khung giờ ăn từ từ, tăng tỷ lệ protein nạc, kiểm soát chặt tinh bột và duy trì thói quen tập luyện hàng ngày.
Nhiều người tự ý cắt bỏ gluten dù không mắc bệnh Celiac với kỳ vọng thanh lọc hệ tiêu hóa. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy việc loại bỏ hoàn toàn ngũ cốc chứa gluten dễ làm cạn kiệt nguồn prebiotic tự nhiên, khiến vi khuẩn có lợi suy giảm và tạo môi trường ruột dễ viêm nhiễm.
Glutamine giúp nuôi dưỡng tế bào ruột và cho thấy tiềm năng phục hồi niêm mạc trong các thử nghiệm trên động vật, nhưng bằng chứng điều trị trên người bệnh viêm loét đại tràng còn hạn chế. Người bệnh không nên tự ý mua uống thay thế phác đồ y khoa.
Bổ sung enzyme tiêu hóa thực sự cần thiết cho người mắc bệnh lý suy tụy ngoại tiết, xơ nang hoặc chứng khó tiêu chức năng theo chỉ định y khoa. Người khỏe mạnh chỉ bị đầy hơi thoáng qua do ăn uống không nên lạm dụng để tránh tốn kém không cần thiết.
