Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.635 bài, trang 288 trên 482
Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra rằng vitamin B12 dạng ngậm dưới lưỡi và viên uống thông thường có hiệu quả hấp thu và nâng nồng độ vi chất tương đương nhau. Người dùng hoàn toàn có thể chọn dạng uống phổ thông để tiết kiệm chi phí thay vì viên ngậm đắt tiền.
Methylcobalamin hay Cyanocobalamin tốt hơn là băn khoăn phổ biến khi chọn bổ sung vitamin B12. Nghiên cứu khoa học xác nhận cả hai dạng đều chuyển hóa thành cobalamin tự do trong tế bào và có hiệu quả lâm sàng tương đương nhau trong việc nâng chỉ số B12 máu, phục hồi miễn dịch cũng như điều trị thiếu hụt.
Phụ nữ mang thai ăn thuần chay cần bổ sung tối thiểu 4,5 microgam vitamin B12 mỗi ngày để phối hợp cùng folate trong chu trình methyl hóa, giúp giảm nồng độ homocysteine và bảo vệ thai nhi khỏi dị tật ống thần kinh.
Vitamin B12 dự trữ trong gan có thể duy trì vài năm, nhưng chỉ sau 4 tuần ngưng nạp, lượng vi chất hoạt tính trong máu đã bắt đầu sụt giảm rõ rệt. Người ăn thuần chay nếu không chủ động bổ sung sẽ đối mặt nguy cơ cạn kiệt nguồn dự trữ, dẫn đến các tổn thương thần kinh và thiếu máu nghiêm trọng.
Nhiều người dùng dầu cá thường băn khoăn giữa dạng Triglyceride (TG) tự nhiên và Ethyl Ester (EE) bán tổng hợp. Nghiên cứu khoa học xác nhận omega-3 hấp thu tốt nhất ở dạng axit béo tự do, tiếp đến là triglyceride và thấp nhất là ethyl ester, đặc biệt khi đói.
Gan động vật là nguồn cung cấp folate dồi dào giúp phòng ngừa dị tật ống thần kinh và bệnh tim bẩm sinh ở thai nhi. Tuy nhiên, hàm lượng retinol cực cao trong gan tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc vitamin A, buộc thai phụ phải kiểm soát chặt liều lượng và ưu tiên rau xanh.
Cá hồi nuôi chứa tổng lượng chất béo cao gấp 2-3 lần cá hồi tự nhiên, nhưng tỷ lệ axit béo phụ thuộc vào thức ăn công nghiệp. Cả hai đều cung cấp đủ omega-3 cần thiết cho tuần, trong khi các tạp chất hữu cơ và thủy ngân ở cá hiện đại đều nằm dưới ngưỡng an toàn theo tiêu chuẩn quốc tế.
Folate tự nhiên từ thực phẩm và axit folic tổng hợp có cơ chế hấp thu khác biệt. Dù axit folic nhân tạo có sinh khả dụng cao hơn gấp 1,7 lần, việc bổ sung quá mức dễ làm tích tụ axit folic chưa chuyển hóa trong máu, tiềm ẩn nguy cơ suy giảm miễn dịch và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.
Viên axit folic liều cao 5mg không dành cho mọi thai phụ mà chỉ được chỉ định cho trường hợp nguy cơ cao như từng sinh con dị tật ống thần kinh hoặc đang dùng thuốc động kinh. Người mang thai bình thường chỉ cần liều sinh lý 0,4 đến 0,8mg mỗi ngày.
Người béo phì có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt vitamin A chức năng dù lượng dự trữ không thiếu. Sự rối loạn điều hòa protein RBP4 từ mô mỡ và gan cản trở dòng luân chuyển bình thường của vi chất đến tế bào, làm gia tăng nguy cơ kháng insulin và các bệnh lý chuyển hóa tim mạch.
Người ăn chay thuần rất ít khi bị thiếu folate nhờ nguồn rau xanh và hạt họ đậu dồi dào trong khẩu phần ăn hàng ngày. Tuy nhiên, việc thừa hưởng lượng folate dồi dào không đồng nghĩa với đủ chất, bởi người ăn chay vẫn cần chủ động bổ sung vitamin B12 và các vi chất thiết yếu khác.
Rau bina, bông cải xanh, cải thìa, măng tây và cải Brussels là những nguồn cung cấp folate tự nhiên dồi dào nhất. Tuy nhiên, luộc ngập nước có thể làm thất thoát tới 64% vi chất do rửa trôi, trong khi phương pháp hấp chín tới giúp bảo toàn tối đa lượng vitamin B9 quý giá này cho cơ thể.
Người mắc bệnh gan mạn tính không nên tự ý dùng viên uống vitamin A. Gan tổn thương làm tế bào hình sao mất khả năng lưu trữ bình thường, khiến ngưỡng chịu độc hạ thấp. Việc bổ sung không kiểm soát dễ kích hoạt tế bào tạo xơ, tăng tích tụ collagen, đẩy nhanh tiến trình xơ gan và tăng áp lực tĩnh mạch cửa.
Người chạy bộ đường dài cần lượng đạm cao hơn bình thường để bù đắp tổn thương mô cơ bắp và chống lại quá trình oxy hóa acid amin làm năng lượng. Bổ sung đủ protein sau vận động kết hợp nạp carbohydrate hợp lý là chìa khóa duy trì cơ bắp.
Nghiên cứu cho thấy omega-3 dạng triglyceride tái ester hóa có sinh khả dụng đường uống cao hơn dạng ethyl ester tổng hợp từ 24% đến hơn 50%. Do có cấu trúc tự nhiên, dạng triglyceride dễ phân cắt và hấp thu qua niêm mạc ruột hơn, đặc biệt khi dùng trong các bữa ăn ít chất béo.
Ăn 2 khẩu phần cá mỗi tuần (khoảng 280g), kết hợp cá béo như cá thu hay cá trích, hoàn toàn đáp ứng đủ lượng EPA và DHA cơ bản cho cơ thể. Thói quen này giúp tăng đáng kể chỉ số omega-3 trong máu và bảo vệ sức khỏe tim mạch hiệu quả.
Bổ sung omega-3 chỉ mang lại hiệu quả cải thiện khiêm tốn đối với các triệu chứng của trẻ mắc chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD). Bằng chứng khoa học khẳng định dưỡng chất này chỉ nên dùng như một liệu pháp bổ trợ, hoàn toàn không thể thay thế thuốc kê đơn y khoa.
DHA giữ vai trò thiết yếu trong việc hình thành cấu trúc não bộ và thị giác của trẻ nhỏ, đặc biệt là trong 1.000 ngày đầu đời. Dù vậy, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy việc bổ sung vi chất này không trực tiếp nâng cao chỉ số thông minh (IQ) dài hạn một cách vượt trội.
Gen BCMO1 chịu trách nhiệm chuyển hóa beta-carotene từ thực vật thành vitamin A có hoạt tính sinh học. Do các đột biến gen đơn nucleotide (SNP) phổ biến làm giảm tới 48-69% hoạt tính enzyme, có đến 45% người khỏe mạnh hấp thu và chuyển hóa rất kém tiền chất này, đòi hỏi chế độ bổ sung dinh dưỡng linh hoạt hơn.
Nhiều người tin đạm thủy phân hấp thu nhanh vượt trội và tăng cơ tốt hơn đạm nguyên vẹn. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy độ thủy phân không làm tăng tốc độ hấp thu amino acid trong máu người so với whey thường, đồng thời hiệu quả đồng hóa cơ bắp giữa hai dạng này là tương đương nhau.
