Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 378 trên 483
Nước dừa tự nhiên giúp bù dịch hiệu quả nhờ giàu khoáng chất, ít đường và có độ thẩm thấu thấp dễ hấp thu. Khi đóng hộp qua xử lý lọc và pha thêm chất tạo ngọt, cấu trúc dinh dưỡng cùng tốc độ hấp thu của thức uống sẽ giảm đi, đòi hỏi người dùng cần biết cách chọn lựa phù hợp.
Sữa tươi không đường và có đường đều cung cấp lượng canxi tương đương cho sự phát triển xương của trẻ. Sữa không đường giúp hạn chế đường tự do tối ưu, nhưng với trẻ biếng uống sữa, sữa có đường và hương vị giúp trẻ uống được nhiều hơn, từ đó dễ đạt chuẩn canxi khuyến nghị mỗi ngày.
Nhiều bà bầu truyền tai nhau uống trà quế hoặc dùng vị thuốc quế chi để làm ấm cơ thể và giảm nghén. Tuy nhiên, dữ liệu y học cảnh báo việc dùng quế như dược liệu trong thai kỳ tiềm ẩn nguy cơ gây co bóp tử cung và dị tật thai nhi, do đó thai phụ không nên tự ý sử dụng liều cao.
Trà sữa trân châu hấp dẫn nhờ vị ngọt sắc và độ béo ngậy đặc trưng. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy dầu thực vật hydro hóa trong bột béo và lượng đường fructose cao từ siro pha chế chính là tác nhân gây kháng insulin, tăng huyết áp và ảnh hưởng xấu đến chức năng tim mạch.
Khi chạy marathon hoặc vận động sức bền trên 2 giờ, người chạy nên uống nước bù đường (carbohydrate lỏng) đều đặn từ sớm, khoảng 15 phút mỗi lần, thay vì đợi kiệt sức mới nạp. Cách này giúp ổn định đường huyết, giảm hormone căng thẳng và duy trì tốc độ ở chặng cuối mà không gây quá tải tiêu hóa.
Một gói cà phê hòa tan 3 trong 1 hoặc ly cà phê pha sẵn giúp tỉnh táo tức thì nhưng lại ẩn chứa lượng đường và bột kem béo đáng kể. Các nghiên cứu cho thấy thói quen uống cà phê pha sẵn mỗi ngày làm tăng nguy cơ béo bụng, rối loạn mỡ máu, hội chứng chuyển hóa và hỏng men răng.
Nhiều người chọn nước ngọt không đường (diet) với kỳ vọng giữ dáng mà không cần từ bỏ vị ngọt. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy loại đồ uống này chỉ giúp giảm nhẹ từ 0,5 đến 1 kg khi dùng thay thế nước ngọt có đường, hoàn toàn không vượt trội hơn nước lọc và còn dễ kích thích ăn bù.
Nước khoáng đóng chai có hàm lượng canxi, natri và bicarbonat chênh lệch rất lớn giữa các nhãn hiệu. Với người có chức năng thận suy giảm, việc uống các loại nước giàu khoáng chất không kiểm soát có thể làm trầm trọng thêm tình trạng rối loạn điện giải, ảnh hưởng xấu đến xương và tim mạch.
Đường trong kombucha đóng chai là nguyên liệu bắt buộc để nuôi sống men vi sinh. Khảo sát thực tế cho thấy đa số sản phẩm thương mại vẫn giữ được lợi khuẩn sống hoặc được bổ sung chủng men chịu nhiệt, đồng thời lượng đường đã giảm mạnh sau quá trình chuyển hóa thành cồn nhẹ và axit hữu cơ.
Quả mâm xôi thường được truyền tai nhau như một siêu thực phẩm giúp làm sạch mỡ máu. Thực tế, các nghiên cứu cho thấy chiết xuất mâm xôi đen có thể hỗ trợ giảm cholesterol xấu (LDL-C) nhờ điều hòa vi khuẩn đường ruột, nhưng hạt và dầu hạt mâm xôi lại không làm thay đổi đáng kể chỉ số HDL-C hay triglyceride.
Thói quen uống nhiều nước ngọt có ga ở tuổi dậy thì có thể âm thầm làm giảm mật độ khoáng của xương và cản trở quá trình đạt khối lượng xương đỉnh. Các thành phần như acid phosphoric, caffeine và đường trong soda không chỉ thúc đẩy đào thải canxi mà còn chiếm chỗ của sữa và các thức uống bổ dưỡng khác.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị lượng đường tự do nạp vào cơ thể mỗi ngày từ cả đồ uống và thức ăn phải dưới 10% tổng năng lượng (khoảng 50 g hoặc 12 muỗng cà phê với người lớn), và lý tưởng nhất là giảm xuống dưới 5% (khoảng 25 g) để ngừa sâu răng, béo phì.
Nước thể thao giúp bù đường và điện giải hiệu quả nhưng không cần thiết cho các buổi chạy bộ cự ly ngắn dưới 60 phút ở cường độ thông thường. Hiểu đúng thời điểm cơ thể thực sự cần bổ sung năng lượng giúp người tập tránh nạp calo dư thừa và tối ưu hóa lợi ích sức khỏe.
Nước ngọt ăn kiêng chứa các chất tạo ngọt nhân tạo như aspartame và sucralose thường được dùng để cắt giảm calo. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy các phụ gia này có thể làm xáo trộn hệ vi sinh đường ruột, làm giảm lợi khuẩn và ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa đường nếu lạm dụng.
Mâm xôi đen và mâm xôi đỏ đều là những loại quả mọng giàu dưỡng chất, nhưng dữ liệu khoa học cho thấy mâm xôi đen vượt trội hơn hẳn về hàm lượng polyphenol và khả năng dọn gốc tự do. Sự khác biệt này đến từ lượng sắc tố anthocyanin đậm đặc trong vỏ quả đen, dù mâm xôi đỏ vẫn giữ giá trị riêng nhờ hợp chất ellagitannin.
Uống nước tăng lực trước giờ tập gym giúp tỉnh táo nhanh nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe. Các nghiên cứu cho thấy đồ uống này làm tăng huyết áp, tăng gánh nặng cho cơ tim, giảm lưu lượng máu não và gây mòn men răng, dù một số dòng ít calo hoặc pha trộn chuyên biệt có thể hỗ trợ sức bền.
Mỗi ngày một người lớn nặng 60 kg chỉ nên nạp tối đa 6 mg hợp chất coumarin từ quế để tránh nguy cơ hại gan. Với bột quế Cassia phổ biến tại Việt Nam, giới hạn an toàn chỉ khoảng 1 đến 2 g (dưới nửa thìa cà phê), trong khi quế Ceylon chứa rất ít độc chất nên có thể dùng thoải mái hơn.
Nhiều nhân viên văn phòng có thói quen pha bột hoặc viên sủi điện giải vào nước lọc uống hàng ngày để chống mệt mỏi. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy bổ sung natri và kali chỉ cần thiết khi lao động nặng hoặc làm việc ngoài trời nóng kéo dài gây mất nhiều mồ hôi, hoàn toàn không cần cho người ngồi tĩnh tại.
Không chỉ gây sâu răng do lượng đường cao, nước ngọt còn chứa nhiều acid trực tiếp bào mòn lớp men bảo vệ răng của trẻ. Sự kết hợp giữa acid và đường tạo ra tác động kép làm bề mặt răng mất khoáng chất, trở nên thô ráp và suy yếu nhanh chóng, đặc biệt khi trẻ có thói quen nhâm nhi kéo dài.
Uống nước ngọt có ga khi bụng đói không làm hỏng sinh lý tiêu hóa ở người khỏe mạnh nếu dùng lượng nhỏ. Tuy nhiên, khi dạ dày đang chứa sẵn dịch axit đậm đặc lúc đói, khí ga sẽ làm căng phồng thành dạ dày chỉ sau 5 phút, còn đường và hương liệu giữ dịch lưu lại lâu hơn, dễ gây đầy tức.
