Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 89 trên 369
Uống trà lá ngấy hương cùng lúc với thuốc hạ đường huyết tiềm ẩn nguy cơ tụt đường huyết quá mức. Nghiên cứu cho thấy dịch chiết chi ngấy (*Rubus*) ức chế mạnh mẽ enzyme tiêu hóa tinh bột alpha-glucosidase và kích thích tiết insulin, dễ tạo tác dụng hiệp đồng nguy hiểm khi dùng chung thuốc điều trị.
Ngải thơm là loại thảo mộc chứa các hợp chất có khả năng ức chế tiểu cầu và kéo dài thời gian đông máu. Việc dùng dịch chiết ngải thơm liều cao có thể gây nguy cơ xuất huyết nguy hiểm, đặc biệt ở người sắp phẫu thuật, người đang uống thuốc chống đông hoặc người có rối loạn chảy máu.
Ngải nhật và ngải cứu là hai loài khác nhau, trong đó chưa có dữ liệu nghiên cứu về độc tính của *Artemisia japonica*. Bài viết cung cấp các đặc điểm khoa học về hình thái, thành phần hóa học và hoạt tính của cây ngải cứu chuẩn *Artemisia vulgaris* giúp người tiêu dùng hiểu rõ và thận trọng trước rủi ro ngộ độc thảo mộc dại.
Nghiên cứu khoa học mới nhất chỉ ra rằng chiết xuất từ rễ và lá ngải Ấn Độ không gây ức chế thuận nghịch các enzyme gan CYP450 chủ chốt trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, người cao tuổi đang uống nhiều thuốc trị bệnh nền vẫn cần đặc biệt thận trọng khi phối hợp thảo dược này.
Ngấy lá hồng chứa nhiều hoạt chất sinh học giá trị, nhưng tự hái và sắc uống tại nhà tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Nhận diện nhầm loài thực vật dại, phơi sấy sai làm mất hoạt chất và lạm dụng uống quá nhiều có thể gây độc tính cho gen tế bào.
Ngải thơm tươi giữ trọn vẹn tinh dầu bay hơi và hương thơm tự nhiên, trong khi ngải thơm sấy khô dễ hao hụt hợp chất chống oxy hóa do tác động nhiệt. Tùy thuộc phương pháp sấy đông khô hay sấy nhiệt và cách chế biến món ăn, bạn có thể chọn dạng thảo mộc phù hợp nhất cho gian bếp.
Lá tươi giữ nguyên vẹn polyphenol tự nhiên nhưng dễ bị enzyme phân hủy nếu giập nát. Phơi sấy đúng cách dưới 50-60 độ C hoặc phơi nắng nhẹ giúp bảo toàn tốt polyphenol và chất chống oxy hóa, đồng thời kéo dài thời gian bảo quản.
Ngũ gia bì cảnh (*Schefflera arboricola*) là cây trang trí trong nhà, không phải vị thuốc ngũ gia bì trong y học cổ truyền. Tự ý hái lá, vỏ cây sắc uống không chữa được bệnh mà còn tiềm ẩn nguy cơ viêm da dị ứng do falcarinol và rối loạn chức năng gan thận nghiêm trọng.
Nghiên cứu in vitro cho thấy chiết xuất thảo dược chứa ngấy lá hồng chỉ ức chế nhẹ enzym cytochrom P450 ở gan với nguy cơ tương tác thuốc tối thiểu. Tuy nhiên, người đang dùng thuốc tân dược điều trị bệnh mạn tính vẫn cần thận trọng, tránh tự ý uống dịch chiết liều cao để phòng ngừa nguy cơ quá tải chuyển hóa.
Uống ngũ vị tử bị xót ruột là hiện tượng có thật, bắt nguồn từ lượng axit hữu cơ tự nhiên rất cao trong quả gây kích ứng niêm mạc dạ dày lúc đói. Để nhận đủ dưỡng chất mà không đau dạ dày, người dùng nên uống sau khi ăn no.
Uống nước lá ngấy hương được dân gian ca ngợi là bài thuốc mát gan, giải độc hiệu quả. Dù các loài cùng chi *Rubus* giàu chất chống oxy hóa bảo vệ tế bào gan trong phòng thí nghiệm, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác thực tác dụng này.
Rễ cây ngũ vị nam chứa một số hoạt chất có khả năng kháng viêm và bảo vệ tế bào trong ống nghiệm. Tuy nhiên, việc tự ý ngâm rượu rễ cây không rõ nguồn gốc để uống trị đau nhức tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc gan thận rất cao do không kiểm soát được hàm lượng độc chất.
Nhiều người tin rằng uống ngưu hoàng giúp phòng ngừa tai biến mạch máu não, thậm chí dùng thay thuốc kê đơn. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy ngưu hoàng chưa từng được chứng minh giúp ngừa nhồi máu não ở người; tự ý bỏ phác đồ kháng đông có thể gây bùng phát huyết khối đe dọa tính mạng.
Nhiều người tin rằng uống trà hoa ngâu giúp dễ ngủ và an thần. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa ghi nhận bằng chứng hoa ngâu chữa mất ngủ; các dữ liệu an thần thực chất thuộc về loài thực vật khác có tên khoa học dễ gây nhầm lẫn.
Ngải Ấn Độ (*Artemisia indica*) không chứa hoạt chất artemisinin trị sốt rét như cây thanh hao hoa vàng (*Artemisia annua*). Dù các chiết xuất hữu cơ thể hiện khả năng ức chế ký sinh trùng trong ống nghiệm, nước sắc lá hoàn toàn mất hoạt tính và không thể thay thế phác đồ điều trị sốt rét chuẩn.
Thujone là hoạt chất tự nhiên phổ biến trong tinh dầu các loài ngải, có nguy cơ gây co giật và tổn thương thần kinh nếu dùng liều cao hoặc kéo dài. Hiểu rõ ngưỡng an toàn 3 mg/ngày theo khuyến cáo quốc tế và độc tính của thujone giúp phòng ngừa ngộ độc nguy hiểm.
Ngũ linh chi hoàn toàn không phải là nấm linh chi như nhiều người lầm tưởng, mà là chất thải bài tiết khô của loài sóc bay Trogopterus xanthipes. Dược liệu này chứa nhiều hoạt chất nguồn gốc từ thức ăn thực vật của sóc, mang lại giá trị dược lý nhưng cần dùng đúng cách dưới hướng dẫn y khoa.
Estragole trong ngải thơm từng dấy lên lo ngại về nguy cơ ung thư gan trên mô hình động vật khi dùng liều cô đặc. Tuy nhiên, việc sử dụng lá ngải thơm tươi làm gia vị ăn uống hàng ngày mang lại mức phơi nhiễm cực thấp, không tạo ra nguy cơ đáng kể cho sức khỏe con người.
Ngũ vị cuống dài ngâm rượu thường được truyền miệng là bài thuốc bổ thận tráng dương hiệu quả. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định dung môi cồn không làm tăng hoạt tính sinh học chữa bệnh, và chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh loài cây này giúp phục hồi tạng thận hay cải thiện sinh lý.
Sao giấm kết hợp giữa nhiệt và acid acetic giúp phân giải các ester độc hại, hạ nồng độ yuanhuacine và genkwadaphnin trong nguyên hoa. Quá trình này giúp giảm tổn thương tế bào ruột, giảm độc tính kích ứng nhưng vẫn giữ nguyên tác dụng trừ đờm, trị ho của dược liệu.
