Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 146 trên 242
Nấu gạo lứt bằng nồi áp suất giúp phá vỡ vỏ cám cứng, giúp người dùng dễ tiêu hóa và hấp thu hơn. Tuy nhiên, nhiệt độ và áp suất cao làm tinh bột hồ hóa tới 95%, có thể làm giảm lượng tinh bột kháng và đẩy nhanh tốc độ hấp thu đường.
Nấu gạo lứt bằng nồi áp suất nhiệt độ cao làm tinh bột hồ hóa triệt để và phá vỡ cấu trúc hạt, khiến men tiêu hóa phân giải nhanh hơn. Điều này làm tăng chỉ số đường huyết sau ăn so với các phương pháp nấu thông thường giữ được độ săn của hạt.
Trà kukicha cùng các loại trà làm từ cây trà xanh có thể tương tác với thuốc điều trị huyết áp, làm suy giảm hấp thu thuốc qua niêm mạc ruột và ảnh hưởng đến enzyme chuyển hóa gan. Bệnh nhân huyết áp nên uống thuốc cách xa thời điểm dùng trà để bảo đảm an toàn.
Người suy giáp hoàn toàn có thể ăn tempeh và natto nhưng cần đặc biệt lưu ý về thời điểm sử dụng. Hoạt chất trong đậu nành làm giảm hấp thu thuốc levothyroxine và có thể cản trở tuyến giáp nếu thiếu iod, do đó người bệnh cần giữ khoảng cách dùng thuốc tối thiểu 4 giờ.
Nước tương lên men truyền thống sở hữu hàm lượng phong phú các acid amin tự do như glutamic, aspartic cùng nhiều acid hữu cơ tự nhiên. Ngược lại, nước tương công nghiệp thường rút ngắn chu kỳ ủ và phải phụ thuộc vào phụ gia điều vị, dù cả hai dòng sản phẩm đều chứa hàm lượng natri cao cần kiểm soát.
Tự làm tempeh tại nhà tiềm ẩn rủi ro ngộ độc nghiêm trọng nếu ủ sai kỹ thuật. Môi trường lên men không chuẩn có thể khiến vi khuẩn phát triển, sinh ra độc tố bongkrekic acid chịu nhiệt tấn công ty thể gây suy đa tạng, hoặc tạo điều kiện cho vi khuẩn botulinum và tụ cầu phát sinh độc tố nguy hiểm.
Thực dưỡng ưu tiên natto và tempeh hơn đậu phụ vì quá trình lên men tự nhiên kích hoạt enzyme phytase phân giải mạnh mẽ acid phytic. Điều này giúp loại bỏ chất cản trở hấp thu vi chất, giải phóng sắt và kẽm, đồng thời chuyển hóa hạt đậu sang trạng thái dễ tiêu và cân bằng hơn.
Nhiều nghiên cứu đối chứng cho thấy tempeh và các sản phẩm đậu nành chứa isoflavone aglycone có thể hỗ trợ giảm cholesterol toàn phần và LDL-C ở mức từ 3-8%, đặc biệt ở người có mỡ máu cao. Tuy nhiên, tempeh chỉ đóng vai trò hỗ trợ chế độ ăn, không thể thay thế thuốc điều trị y khoa.
Nước tương ủ bằng nấm Koji thuần chủng (*Aspergillus oryzae*, *Aspergillus sojae*) không chứa độc tố aflatoxin. Nghiên cứu chứng minh các chủng men công nghiệp bị khiếm khuyết gene điều hòa tổng hợp độc tố, đảm bảo an toàn sinh học so với nấm mốc hoang dã.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất từ cây trà (*Camellia sinensis*) có khả năng hỗ trợ giảm cholesterol toàn phần và LDL-C ở mức độ khiêm tốn nhờ cơ chế chống oxy hóa và hạn chế hấp thu chất béo. Tuy nhiên, kukicha chỉ đóng vai trò hỗ trợ sinh hoạt chứ không thể thay thế thuốc điều trị mỡ máu.
Chất xơ pectin trong củ cải trắng hỗ trợ rút ngắn thời gian phân qua đại tràng và thúc đẩy lợi khuẩn đường ruột phát triển. Tuy nhiên, y học xác định chất xơ chỉ mang lại hiệu quả nhuận tràng ở mức độ táo bón nhẹ đến vừa, không thể thay thế phác đồ điều trị chuyên khoa.
Bainiku Ekisu – dịch ép cô đặc từ quả mơ Nhật Bản – chứa hợp chất quý mumefural giúp cải thiện lưu thông máu và ngăn ngừa tổn thương mạch máu trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Tuy nhiên, sản phẩm này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị bệnh tim mạch.
Việc chuyển từ cà phê sang trà kukicha không giúp người thiếu máu cải thiện ferritin huyết thanh, do cả hai đều chứa hợp chất cản trở hấp thu sắt. Bệnh nhân cần điều chỉnh thời điểm uống cách xa bữa ăn và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ để phục hồi nguồn sắt dự trữ.
Ăn mơ muối umeboshi được nhiều người tin là cách giảm dị ứng thời tiết. Tuy nhiên, các nghiên cứu mới chỉ ghi nhận chiết xuất quả mơ ức chế giải phóng histamin trên mô hình tế bào và động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Mơ muối umeboshi được nhiều người ca tụng như bài thuốc chữa bách bệnh, thậm chí có thể trị khỏi ung thư và lọc sạch máu. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế khẳng định đây chỉ là món ăn kèm thông thường, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa và việc lạm dụng có thể gây hại cho tim mạch.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất quả mơ Nhật (Prunus mume) hỗ trợ bảo vệ gan, giảm viêm và điều hòa men gan khi tiếp xúc với cồn. Tuy nhiên, người dân không nên nhầm lẫn đây là biện pháp giải độc rượu cấp tốc, và việc lạm dụng rượu bia vẫn gây hủy hoại tế bào gan.
Trà bancha chứa oxalate tan nhưng không phải nguyên nhân trực tiếp gây sỏi thận nếu dùng điều độ. Nguy cơ chỉ tăng khi uống quá 4 ly mỗi ngày trên nền chế độ ăn thiếu hụt canxi hoặc rối loạn vi sinh đường ruột.
Trà bancha và kukicha từ cây trà *Camellia sinensis* thường được coi là lành tính, nhưng việc tiêu thụ lượng lớn có thể gây rủi ro cho sức khỏe. Phụ nữ mang thai, người đang dùng thuốc điều trị, người có nguy cơ tổn thương gan hay rối loạn tiêu hóa cần thận trọng để tránh tương tác bất lợi.
Nghiên cứu cho thấy lá trà già bancha tích lũy lượng nhôm cao hơn nhiều so với búp non, nhưng nồng độ nhôm hòa tan trong nước trà thành phẩm vẫn nằm trong ngưỡng an toàn theo hướng dẫn của FAO/WHO, không gây nguy cơ nhiễm độc cho người khỏe mạnh khi sử dụng điều độ.
Chiết xuất từ lá sen và hạt sen cho thấy tiềm năng ức chế enzyme tạo mảng bám của vi khuẩn gây sâu răng *Streptococcus mutans* trong ống nghiệm. Dù vậy, chưa có bằng chứng củ sen ăn thông thường có tác dụng này; củ sen không thể thay thế việc vệ sinh răng miệng hay điều trị nha khoa.
