Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 179 trên 242
Thiên hoa phấn và quả qua lâu chứa hàng trăm hợp chất sinh học, trong đó có các chất mang hoạt tính đối kháng canxi và chống kết tập tiểu cầu. Việc tự ý kết hợp dược liệu này với thuốc điều trị tăng huyết áp, tim mạch có thể dẫn đến tương tác thuốc khó lường.
Dược liệu qua lâu và thiên hoa phấn được dùng phổ biến, nhưng các hoạt chất điều trị đều tiềm ẩn nguy cơ gây dị ứng và sốc phản vệ không phụ thuộc liều lượng. Nhận biết sớm triệu chứng phát ban, khó thở, tim đập nhanh và tụt huyết áp trong vài phút đến vài giờ đầu giúp cấp cứu kịp thời.
Hoạt chất EGCG trong trà xanh có khả năng ức chế vi khuẩn gây mụn, giảm tiết bã nhờn và kháng viêm. Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ chứng minh hiệu quả khi thoa chế phẩm chiết xuất chuẩn hóa lưu lại trên da từ 6 đến 8 tuần, còn rửa mặt bằng nước trà tươi tự nấu khó đạt nồng độ điều trị.
Thay thế hoàn toàn nước lọc bằng trà xanh cả ngày có thể khiến cơ thể nạp quá mức caffeine và hoạt chất EGCG. Thói quen này không giúp thanh lọc cơ thể tốt hơn mà ngược lại còn gây kích ứng thần kinh, mất ngủ, lợi tiểu gây mất nước, làm giảm vi chất folate trong máu, tăng men gan và làm mất tác dụng của nhiều loại thuốc điều trị.
Uống trà xanh đều đặn có thể giúp giảm nhẹ nồng độ cholesterol toàn phần và cholesterol xấu LDL trong máu từ 2% đến 5%. Nhờ hoạt chất EGCG ức chế hấp thu chất béo tại ruột và tăng số lượng thụ thể dọn dẹp mỡ ở gan, thức uống này hỗ trợ dự phòng tim mạch hiệu quả nhưng không thay thế được thuốc điều trị.
Thiên hoa phấn (rễ cây qua lâu) chứa các hoạt chất giúp kích hoạt thụ thể insulin, cải thiện hệ vi sinh đường ruột và hạ đường huyết trên mô hình động vật. Tuy nhiên, thảo dược này chưa có đủ bằng chứng thử nghiệm trên người để thay thế thuốc điều trị tiểu đường chuyên khoa.
Uống nước ép lựu hàng ngày có thể giúp giảm huyết áp tâm thu khoảng 5 mmHg và huyết áp tâm trương khoảng 2-3 mmHg nhờ hàm lượng polyphenol dồi dào. Tuy nhiên, thức uống này phát huy hiệu quả tốt nhất ở liều lượng dưới 300 ml mỗi ngày và chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị.
Tự ý kết hợp thảo dược như phượng tím hay thực phẩm lạ cùng thuốc điều trị tăng huyết áp tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các nghiên cứu cho thấy tương tác giữa thuốc hạ áp với hoạt chất khác rất phổ biến, không chỉ gây nguy cơ tụt huyết áp quá mức, rối loạn nhịp tim mà còn có thể làm mất tác dụng điều trị.
Thói quen nhâm nhi tách trà nóng ngay sau khi uống thuốc điều trị suy giáp vào buổi sáng có thể làm giảm đáng kể khả năng hấp thu thuốc tại ruột. Các dữ liệu khoa học cho thấy việc uống trà sát giờ dùng thuốc khiến nồng độ hormone khó đạt mục tiêu, đòi hỏi người bệnh phải tách biệt thời gian dùng hai thứ này.
Nhiều người lo ngại uống trà xanh hàng ngày làm thất thoát canxi và gây xốp xương khi về già. Thực tế, lượng caffeine trong trà thấp hơn nhiều so với cà phê, trong khi các hoạt chất chống oxy hóa catechin lại kích thích tế bào tạo xương, ức chế hủy xương và giúp giảm nguy cơ loãng xương khi uống điều độ.
Uống trà xanh cùng lúc với viên sắt hoặc bữa ăn giàu sắt làm giảm hơn 85% lượng sắt cơ thể hấp thu. Các hoạt chất polyphenol trong trà tương tác hóa học trực tiếp với sắt tạo thành phức hợp kết tủa không tan và khóa chặt đường vận chuyển sắt từ tế bào ruột vào máu.
Hoạt chất chống oxy hóa EGCG trong trà xanh có thể khóa các kênh vận chuyển tại ruột, làm giảm từ 18% đến hơn 85% lượng thuốc huyết áp, mỡ máu hấp thu vào máu. Người bệnh tim mạch tuyệt đối không dùng nước trà để uống thuốc và không nên uống trà trong vòng ít nhất 1 giờ trước hoặc sau cữ thuốc.
Nhiều người kiêng phô mai vì sợ chất béo bão hòa và muối làm tăng mỡ máu, gây hại tim mạch. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy nhờ cấu trúc "ma trận thực phẩm" đặc biệt, ăn phô mai điều độ không làm tăng cholesterol xấu như bơ mà còn giúp giảm nguy cơ đột quỵ và bệnh tim mạch.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo đun nước lá phù dung ngâm chân để trị dứt điểm chứng nấm kẽ chân ngứa ngáy. Tuy nhiên, các dữ liệu y khoa hiện hành cho thấy phương pháp này không có cơ sở diệt nấm, thậm chí việc ngâm nước còn làm da ẩm bợt, tạo điều kiện cho vi nấm lan rộng và tái phát.
Chiết xuất lá và hoa phù dung chứa hoạt chất giúp ức chế phản ứng viêm và giảm đau trong các nghiên cứu trên tế bào, động vật. Tuy nhiên, đắp phù dung chỉ hỗ trợ làm dịu triệu chứng tại chỗ, hoàn toàn không làm hạ axit uric máu và không thể thay thế thuốc điều trị gút theo đơn bác sĩ.
Những đường vân mốc xanh xám trên phô mai Roquefort hay Gorgonzola khiến nhiều người e ngại nguy cơ ngộ độc tiêu hóa. Tuy nhiên, các nghiên cứu khẳng định chủng nấm Penicillium roqueforti dùng trong phô mai thương mại được kiểm soát chặt chẽ, không sinh độc tố nguy hiểm ở điều kiện ủ lạnh và an toàn cho sức khỏe.
Đắp lá phù dung tươi giã nát lên vết bỏng là mẹo dân gian phổ biến nhưng tiềm ẩn nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn nghiêm trọng. Dù các loài thực vật cùng họ chứa hoạt chất hỗ trợ tái tạo da trong phòng thí nghiệm, việc đắp bã lá chưa tiệt trùng lên vết thương hở sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, gây hoại tử và đe dọa tính mạng.
Cà phê tách caffeine (decaf) không hoàn toàn chứa 0% chất kích thích như nhiều người lầm tưởng. Các phân tích khoa học cho thấy mỗi cốc decaf vẫn còn sót lại một lượng nhỏ caffeine, đòi hỏi người nhạy cảm hoặc đang dùng thuốc điều trị phải lưu ý khi tiêu thụ hàng ngày.
Sự kết hợp giữa phòng phong, hoàng kỳ và bạch truật tạo nên bài thuốc cổ phương Ngọc bình phong tán giúp điều hòa miễn dịch và bảo vệ đường hô hấp. Các nghiên cứu trên động vật và tế bào cho thấy bài thuốc vừa kích hoạt đại thực bào, phục hồi tế bào lympho, vừa giảm viêm mạn tính.
Rễ phòng phong chứa các hợp chất polyacetylene, coumarin và chromone có khả năng chống tăng sinh và kích hoạt chu trình tự hủy của tế bào ung thư trong ống nghiệm. Tuy nhiên, hàm lượng hoạt chất trong dược liệu thô rất thấp, người dân không nên tự ý đun sắc uống để tự điều trị khối u.
