Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1105 trên 1.483
Nhiệt độ ninh hầm biến collagen trong xương thành gelatin dễ tiêu, nhưng đường ruột sẽ bẻ gãy chúng thành các axit amin và chuỗi peptide ngắn chứ không đưa nguyên vẹn lên làm đẹp da. Nước dùng phở cung cấp nguyên liệu thô bổ dưỡng cho toàn bộ mô liên kết, song cần ăn uống điều độ để tránh quá tải muối và mỡ bão hòa.
Nhiều bệnh nhân ung thư vú kiêng tuyệt đối đậu phụ, sữa đậu nành vì sợ hoạt chất giống estrogen kích thích khối u tái phát. Tuy nhiên, các nghiên cứu dịch tễ quy mô lớn khẳng định ăn đậu nành lượng vừa phải hoàn toàn an toàn, không cản trở thuốc điều trị và còn giúp giảm nguy cơ tái phát bệnh.
Húp hết nước dùng trong bát phở khiến cơ thể nạp lượng lớn natri vượt ngưỡng cần thiết, gây áp lực trực tiếp lên hệ tim mạch. Thói quen dùng nhiều món sợi chứa nước súp mặn làm gia tăng đáng kể nguy cơ tăng huyết áp và hội chứng chuyển hóa, đặc biệt ở phụ nữ trung niên và người cao tuổi.
Người có nhân xơ tuyến giáp hoặc đang điều trị suy giáp không cần kiêng tuyệt đối đậu nành. Các nghiên cứu cho thấy ăn lượng vừa phải đậu nành chế biến truyền thống vẫn an toàn nếu cơ thể đủ iod, tránh dùng các chiết xuất cô đặc liều cao và biết giữ khoảng cách hợp lý với giờ uống thuốc hormone.
Canxi propionat (E282) là phụ gia chống mốc phổ biến trong bánh mì gối. Dù được cấp phép sử dụng, việc tiêu thụ hàng ngày hoặc ăn phải sản phẩm chứa nồng độ cao có thể gây bồn chồn, rối loạn giấc ngủ ở trẻ nhạy cảm và tiềm ẩn rủi ro sức khỏe.
Ăn bánh mì nướng khô không thể giúp thấm hút axit dạ dày như lời đồn. Ngay khi nhai, bánh mì bị thấm ướt thành khối nhuyễn và việc thức ăn làm căng trướng dạ dày còn kích thích bài tiết thêm axit, do đó người viêm loét dạ dày cần chọn thực phẩm mềm, dễ tiêu hóa.
Trà tâm sen thường được dùng để hỗ trợ trị mất ngủ nhờ chứa các hoạt chất làm dịu thần kinh. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện chưa xác lập liều an toàn cụ thể trên người khi dùng dài ngày, đồng thời cảnh báo hoạt chất alkaloid trong tâm sen tác động mạnh lên thần kinh và đường huyết, đòi hỏi người dùng phải thận trọng.
Thói quen cắt bỏ góc bánh mì bị mốc để ăn tiếp phần lành tiềm ẩn nhiều rủi ro cho hệ tiêu hóa và gan. Nghiên cứu cho thấy một số độc tố nấm mốc vô hình vẫn lan khắp toàn bộ lát bánh dù ở cách xa đốm mốc.
Chiết xuất cọ lùn (Serenoa repens) được khoa học chứng minh có khả năng hỗ trợ giảm đáng kể số lần tiểu đêm và cải thiện dòng tiểu do phì đại tuyến tiền liệt lành tính. Thảo dược này có cơ chế ức chế 5-alpha reductase và kháng viêm, cho hiệu quả tương đương một số thuốc tây nhưng ít gây tác dụng phụ về sinh lý.
Thay thế bánh mì trắng bằng bánh mì lúa mạch đen nguyên cám giúp kéo dài cảm giác no suốt nhiều giờ và giảm cơn thèm ăn. Hiệu quả này đến từ khả năng giữ nước của chất xơ và quá trình lên men tại đại tràng, giúp kích thích tiết hormone báo no PYY, GLP-1 và ổn định đường huyết.
Cỏ ba lá đỏ chứa formononetin và biochanin A, trong khi đậu nành giàu genistein và daidzein. Dù khác biệt cấu trúc hóa học, cơ thể hấp thu hai nguồn này tương đương nhau ở mức khoảng 25%. Mỗi loại có thế mạnh riêng: đạm đậu nành giúp giảm cholesterol xấu, còn cỏ ba lá đỏ vượt trội trong việc giảm triglyceride và tăng cholesterol tốt.
Phân tích hóa sinh cho thấy phần vỏ thân của cây sam hạt đỏ lá dài tích tụ lượng hợp chất paclitaxel đạt mức tối đa so với lá kim và đoạn thân. Tuy nhiên, lá cây lại được giới khoa học đánh giá là nguồn nguyên liệu dược học bền vững hơn và rất giàu cả taxoid lẫn flavonoid.
Thịt nướng cháy khét trên than hồng sinh ra các amin dị vòng (HCAs) và hydrocacbon thơm đa vòng (PAHs) - hai nhóm hợp chất gây đột biến gen và làm tăng nguy cơ ung thư. Quá trình mỡ chảy xuống than tạo khói bốc ngược lên chính là nguyên nhân hàng đầu tích tụ độc chất trên miếng chả.
Người bệnh gút không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn nước dùng phở bò, nhưng cần hạn chế tối đa việc húp cạn nước hầm đậm đặc. Quá trình ninh thịt và xương giải phóng lượng lớn purin hòa tan vào nước súp, dễ khiến nồng độ axit uric trong máu tăng cao và kích hoạt cơn đau khớp tái phát.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất cọ lùn tiêu chuẩn không làm sai lệch hay giảm giả tạo chỉ số PSA dùng để tầm soát ung thư tuyến tiền liệt. Tuy vậy, một số dạng dầu cọ lùn tăng cường phytosterol hoặc dạng phối hợp có thể làm hạ nhẹ nồng độ này, đòi hỏi người dùng cần thông báo cho bác sĩ trước khi xét nghiệm.
Ăn thịt bò tái trong phở tiềm ẩn rủi ro rất cao nhiễm sán dải bò (*Taenia saginata*). Nước dùng chần nhanh không đủ nhiệt để tiêu diệt nang ấu trùng ký sinh sâu trong thớ thịt, có thể gây rối loạn tiêu hóa kéo dài, sụt cân, thậm chí biến chứng thủng ruột hoặc tắc mật.
Đậu nành an toàn khi dùng trong bữa ăn hàng ngày, với ngưỡng an toàn khuyến nghị khoảng 70-75 mg isoflavone/ngày từ thực phẩm thông thường. Mức nạp từ 25-50 mg/ngày mang lại nhiều lợi ích sức khỏe rõ rệt, trong khi các chế phẩm chiết xuất cô đặc cần dùng thận trọng.
Nhiều người tin rằng ninh xương phở nhiều giờ sẽ chiết xuất lượng lớn canxi giúp chắc khỏe xương. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy canxi trong xương rất khó hòa tan vào nước hầm thông thường. Nước xương chứa lượng canxi rất thấp và không thể thay thế các nguồn thực phẩm bổ sung canxi tiêu chuẩn.
Tự ý hái lá, vỏ hoặc hạt cây sam hạt đỏ (thông đỏ châu Âu) để sắc nước uống có thể dẫn đến tử vong chỉ sau vài giờ. Các hoạt chất taxine trong cây tấn công trực tiếp vào tế bào cơ tim, gây loạn nhịp nặng, sốc tim và hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu.
Người bệnh gan thận uống rượu ngâm rễ sam hạt đỏ đối mặt nguy cơ ngộ độc cấp tính và tử vong nhanh do tích tụ độc chất. Các ancaloit trong loài cây này làm suy giảm nghiêm trọng khả năng thanh thải của gan, thúc đẩy suy thận cấp và kích hoạt rối loạn nhịp tim ác tính đe dọa tính mạng.
