Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1151 trên 1.483
Thói quen nhai trầu cau tưởng chừng vô hại lại là nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương niêm mạc miệng. Hoạt chất arecoline cùng phản ứng hóa học từ vôi và thuốc lá thúc đẩy xơ hóa dưới niêm mạc, biến đổi DNA và làm tăng vọt nguy cơ ung thư khoang miệng.
Nhiều người lầm tưởng cồn chỉ gây say xỉn nhất thời, nhưng khoa học chứng minh quá trình chuyển hóa ethanol thành acetaldehyde tạo ra chất độc tấn công trực tiếp vào cấu trúc DNA. Hợp chất này gây đứt gãy sợi đôi, tạo phức hợp dị thường và làm tê liệt hệ thống tự sửa chữa, kích hoạt đột biến gen nguy hiểm.
Nhờ chứa dồi dào hai axit béo EPA và DHA, cá béo có khả năng cạnh tranh và ức chế quá trình tổng hợp prostaglandin gây viêm từ axit arachidonic. Cơ chế này giúp giảm viêm niêm mạc, hạn chế tăng sinh tế bào bất thường và hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ mắc ung thư đường tiêu hóa.
Nồi chiên không dầu vẫn tạo ra chất gây ung thư acrylamide khi nấu thực phẩm giàu tinh bột ở nhiệt độ cao qua phản ứng Maillard. Mức sinh độc chất này thậm chí tương đương với chiên ngập dầu nếu không kiểm soát tốt thời gian và nhiệt độ chế biến.
Hơi thuốc lá điện tử đã được chứng minh là gây tổn hại cấu trúc DNA của tế bào đường hô hấp, ức chế enzym sửa chữa gen và thúc đẩy các biến đổi tiền ung thư. Độc tính sinh ra từ nhiệt độ buồng đốt, kim loại nặng và hóa chất hương liệu bốc hơi đe dọa trực tiếp đến tính mạng người dùng.
Kem chống nắng quá hạn sử dụng không chỉ mất đi khả năng cản tia cực tím mà còn có thể phân hủy thành các hóa chất độc hại gây viêm da tiếp xúc dị ứng, ngứa rát và kích ứng nghiêm trọng, đặc biệt nguy hiểm với người có bệnh lý da liễu nhạy cảm.
Phụ nữ mang thai 3 tháng đầu hoàn toàn có thể ăn củ niễng nhờ đặc tính lành tính, không chứa độc tính di truyền và giàu chất xơ. Tuy nhiên, do là loại rau thủy sinh, thai phụ cần sơ chế sạch sẽ và nấu chín kỹ nhằm phòng ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn thực phẩm trong tam cá nguyệt đầu.
Tiệt trừ vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) thành công giúp giảm nguy cơ mắc ung thư dạ dày từ gần 2 đến gần 3 lần tùy nhóm đối tượng. Việc điều trị sớm không chỉ ngăn chặn tổn thương niêm mạc tiến triển mà còn có thể đảo ngược các biến đổi tiền ung thư trước khi viêm teo dạ dày trở nên trầm trọng.
Trẻ dưới 6 tháng tuổi không nên dùng kem chống nắng hóa học do làn da mỏng manh dễ hấp thu hóa chất vào hệ tuần hoàn và có nguy cơ cao bị kích ứng. Thay vì thoa kem, phụ huynh cần ưu tiên che chắn vật lý, dùng quần áo dài tay và tránh nắng trực tiếp cho trẻ.
Phấn phủ có chứa SPF không thể thay thế kem chống nắng vì lượng hạt phấn thoa thực tế trên mặt quá ít, không thể đáp ứng định lượng chuẩn 2 mg/cm2 để tạo màng chắn quang học hữu hiệu. Lớp phấn mỏng chỉ đóng vai trò hỗ trợ thẩm mỹ và gia cố độ đồng đều bên ngoài lớp kem chống nắng chuyên dụng.
Thịt nướng than hoa ở nhiệt độ cao sinh ra hai nhóm chất gây đột biến và ung thư là amin dị vòng (HCA) và hydrocacbon thơm đa vòng (PAH). Hiểu rõ cơ chế tạo chất độc từ phản ứng nhiệt và khói mỡ cháy giúp người nội trợ chủ động giảm thiểu rủi ro cho sức khỏe.
Uống nhiều sữa bò làm tăng nồng độ yếu tố tăng trưởng IGF-1 trong máu, từ đó có liên quan mức độ vừa phải đến nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, sữa không trực tiếp gây bệnh, nam giới chỉ cần tiêu thụ điều độ kết hợp ăn nhiều rau xanh.
Chiết xuất củ niễng giàu hoạt chất tricin cho thấy tiềm năng hạ men gan, ức chế gan nhiễm mỡ và chống oxy hóa trên cả mô hình thực nghiệm lẫn thử nghiệm lâm sàng ban đầu. Tuy nhiên, tác dụng này chủ yếu đến từ dạng chiết xuất công nghệ cao, không thể thay thế lối sống lành mạnh.
Quả nhót chín là nguồn dự trữ dồi dào các chất chống oxy hóa tự nhiên, nổi bật nhất là bộ ba carotenoid (lycopene, phytoene, lutein, beta-carotene), các hợp chất polyphenol đa dạng và vitamin C. Sự kết hợp của những hoạt chất này mang lại màu đỏ đặc trưng cùng khả năng dọn dẹp gốc tự do mạnh mẽ cho quả nhót.
Nước ép nhàu đã được kiểm định an toàn ở nhiều quốc gia, nhưng y văn vẫn ghi nhận một số ca viêm gan cấp tính ở người có tiền sử bệnh gan, dùng chung thuốc điều trị hoặc cơ địa nhạy cảm, đòi hỏi người dùng cần thận trọng.
Ăn chay trường giúp giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư như ung thư dạ dày hay u lympho, nhưng không thể giúp người áp dụng miễn nhiễm hoàn toàn. Dữ liệu thực tế cho thấy người ăn thực vật vẫn có tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư tương đương ở nhiều vị trí khối u.
Làm việc ca đêm nhiều năm đã được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp vào nhóm 2A - nhóm các yếu tố "có thể gây ung thư cho con người". Tình trạng tiếp xúc với ánh sáng đêm làm ức chế tiết hormone melatonin và xáo trộn nhịp sinh học là các cơ chế chính làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước đun từ rễ nhót để trị dứt điểm kiết lỵ mạn tính, song y học hiện đại chưa có bằng chứng xác nhận hiệu quả lâm sàng này. Dù chiết xuất vỏ và cành cây chi nhót có hoạt tính kháng khuẩn trong ống nghiệm, tác dụng trên trực khuẩn lỵ rất thấp và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Căng thẳng tâm lý kéo dài kích hoạt liên tục trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận, làm nồng độ cortisol tăng cao mạn tính. Tình trạng này làm suy yếu hoạt tính và số lượng tế bào diệt tự nhiên (NK), ức chế quá trình giám sát miễn dịch và tạo điều kiện thuận lợi cho tế bào ung thư phát triển, di căn.
Chỉ số PA++++ trên bao bì kem chống nắng biểu thị cấp độ bảo vệ da rất cao trước tia UVA, tác nhân gây lão hóa sâu và biến đổi tế bào. Chỉ số này được xác định dựa trên phương pháp đo độ bền sắc tố dai dẳng (PPD) trên da người, giúp người dùng lựa chọn sản phẩm che chắn toàn diện ngoài chỉ số chống cháy nắng SPF.
