Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.156 bài, trang 1383 trên 1.458
Khi bị mất ngủ do căng thẳng, tâm sen và các chiết xuất từ cây sen là lựa chọn phù hợp hơn nhờ chứa các hoạt chất tác động trực tiếp lên hệ thống serotonin giúp thư giãn thần kinh và kéo dài giấc ngủ sâu, trong khi đại diện họ bình vôi chủ yếu thể hiện tác dụng hạ huyết áp và chống loạn nhịp tim.
Gossypol chiết xuất từ hạt bông vải được giới khoa học đánh giá là ứng viên tiềm năng trong điều trị ung thư nhờ khả năng ức chế protein chống tự hủy Bcl-2. Tuy nhiên, hoạt chất này mới đang dừng ở giai đoạn nghiên cứu tiền lâm sàng và thử nghiệm ban đầu; người bệnh tuyệt đối không tự dùng hạt thô vì nguy cơ ngộ độc cao.
Cơn thèm đồ ngọt, béo vào nửa đêm ở người làm ca không đơn thuần do thiếu ý chí mà bắt nguồn từ sự rối loạn hai hormone điều hòa đói - no là ghrelin và leptin. Lệch nhịp sinh học làm hormone báo đói chậm hạ xuống sau ăn, giảm cảm giác no và thúc đẩy tích mỡ bụng.
Đun hạt bí đao lấy nước uống là mẹo dân gian được nhiều người truyền tai nhau để làm tan sỏi thận. Thực tế, các nghiên cứu hiện mới ghi nhận bí đao và hạt của nó có tính lợi tiểu truyền thống, giàu chất chống oxy hóa, giúp giảm đau và bảo vệ thận trên động vật, chứ chưa có bằng chứng làm tan sỏi ở người.
Làm việc ca đêm thường xuyên làm tăng 25% đến 40% nguy cơ mắc trầm cảm và lo âu. Sự đảo lộn nhịp sinh học nội sinh, tình trạng thiếu ngủ mạn tính và thói quen ăn uống lệch chu kỳ tự nhiên là những nguyên nhân cốt lõi khiến não bộ suy giảm khả năng điều hòa tâm trạng.
Bông cải xanh chứa hoạt chất sulforaphane có khả năng ức chế vi khuẩn Helicobacter pylori và giảm viêm niêm mạc dạ dày trong các nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, loại rau này chỉ hỗ trợ giảm bớt lượng vi khuẩn định cư chứ không thể thay thế kháng sinh để tiêu diệt mầm bệnh hoàn toàn.
Nước ép bí đao tươi giữ được độ ổn định dưỡng chất và ít đường, nhưng các nghiên cứu cho thấy dịch chiết tươi cần lượng nguyên liệu lớn hơn để đạt cùng mức ức chế oxy hóa so với phương pháp có xử lý. Đặc biệt, hạt và vỏ bí đao mới là nơi chứa nhiều chất chống oxy hóa nhất.
Ngủ trưa có thể kích hoạt đỉnh tiết hormone tăng trưởng nếu đạt tới giai đoạn giấc ngủ sóng chậm, nhưng ngủ trưa nhiều không giúp tăng trưởng chiều cao tốt hơn. Ngược lại, lạm dụng giấc ngủ ban ngày còn làm giảm giấc ngủ sâu ban đêm—yếu tố quyết định chính đến sự phát triển thể chất của trẻ.
Ăn mì gói cay nóng khi trực đêm đặt niêm mạc dạ dày vào tình thế nguy hiểm do hàng rào bảo vệ suy yếu tự nhiên theo nhịp sinh học, trong khi chất béo và ớt thúc đẩy tổn thương oxy hóa mô, làm tăng nguy cơ viêm loét tiêu hóa ở người làm ca đêm.
Lướt điện thoại 10 phút trước khi ngủ trưa làm tăng đáng kể thời gian chờ vào giấc, cản trở tiết hormone melatonin do phơi nhiễm ánh sáng xanh và gây kích thích hệ thần kinh. Thói quen này làm giảm chất lượng giấc ngủ ngắn, khiến bạn dễ thức dậy trong trạng thái mệt mỏi, đau đầu và giảm hiệu suất làm việc buổi chiều.
Gossypol trong hạt bông vải có khả năng triệt tiêu quá trình sinh tinh và làm bất động tinh trùng thông qua ức chế chức năng ty thể. Dù từng được nghiên cứu làm thuốc tránh thai nam, hợp chất này bị từ bỏ do nguy cơ gây vô sinh vĩnh viễn ở gần 50% người dùng cùng độc tính hạ kali máu nghiêm trọng.
Làm việc ca đêm và lịch trực thất thường trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ sinh non, trẻ sinh ra nhỏ hơn so với tuổi thai và tăng khoảng 75% nguy cơ mắc đái tháo đường thai kỳ do đảo lộn nhịp sinh học. Thai phụ cần hiểu rõ các rủi ro này để có phương án điều chỉnh công việc hợp lý.
Trực đêm và làm việc xoay ca thường xuyên làm gián đoạn nhịp sinh học và kích hoạt phản ứng viêm, khiến nhân viên y tế đối mặt với nguy cơ mắc hội chứng ruột kích thích (IBS) cao hơn đáng kể so với người làm việc ban ngày.
Bông cải xanh nấu chín kỹ thường bị phá hủy enzyme myrosinase, làm giảm đáng kể hoạt chất sulforaphane quý giá. Bổ sung một lượng nhỏ bột hạt mù tạt vào rau sau khi nấu giúp khôi phục enzyme ngoại sinh, gia tăng sinh khả dụng của dưỡng chất lên gấp hơn bốn lần mà vẫn giữ trọn vị ngon bữa cơm.
Uống trà hoa cúc sau ca trực sáng mang lại tác dụng an thần nhẹ và giảm lo âu nhờ hoạt chất apigenin, nhưng không thể thay thế thuốc ngủ hay lập tức đảo ngược nhịp sinh học ngày - đêm của cơ thể. Để ngủ ngày ngon hơn, người làm ca đêm cần kết hợp trà cúc với phòng ngủ tối và kiểm soát ánh sáng.
Khi trực đêm, trà xanh là lựa chọn ít gây cồn cào ruột hơn cà phê nhờ hàm lượng caffeine thấp hơn kết hợp cùng hoạt chất theanine giúp điều hòa thần kinh, duy trì sự tập trung êm dịu mà không gây kích ứng dạ dày dữ dội.
Đeo kính râm hoặc kính chặn ánh sáng xanh trên đường về sau ca sáng giúp ngăn ánh nắng kích thích nhịp sinh học, bảo vệ quá trình tiết melatonin tự nhiên, từ đó giúp người làm ca đêm ngủ sâu hơn và kéo dài thời gian ngủ ban ngày thêm hơn 30 phút.
Mầm bông cải xanh sở hữu hàm lượng hợp chất thực vật glucoraphanin cao gấp nhiều lần so với bông cải trưởng thành. Sự vượt trội này mang lại tiềm năng sinh khả dụng sulforaphane lớn hơn cho cơ thể, nhưng việc chế biến đúng cách và hiểu rõ giới hạn nghiên cứu mới là chìa khóa tận dụng tối đa giá trị dinh dưỡng.
Chiếu sáng cường độ cao tại nơi làm việc ca đêm có thể điều chỉnh nhịp sinh học, tăng cường tỉnh táo và hạn chế suy giảm nhận thức, qua đó giúp giảm nguy cơ sai sót. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế đòi hỏi phác đồ chính xác về thời điểm chiếu sáng, cường độ và kiểm soát ánh sáng buổi sáng sau khi tan ca.
Người làm ca đêm có nguy cơ mắc sỏi túi mật cao do thói quen ăn uống đảo lộn gây suy giảm vận động co bóp túi mật. Hiện tượng ứ trệ dịch mật kéo dài khiến dịch mật cô đặc, hình thành bùn mật và khởi phát tạo sỏi.
