Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 588 trên 1.483
Thói quen ngâm rượu các loại quả cà dại (cà trời) uống để chữa đau nhức xương khớp tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp, đe dọa suy gan, thận và tổn thương thần kinh. Độc chất tự nhiên alkaloid hòa tan trong cồn có thể gây ức chế enzym thần kinh và tổn thương tế bào nghiêm trọng.
Cà chua chứa nhiều acid malic và acid citric tự nhiên, có thể kích thích tiết dịch vị và làm tăng triệu chứng ợ nóng ở người trào ngược dạ dày thực quản. Bệnh nhân GERD nên hạn chế tiêu thụ, đặc biệt trong các đợt phát bệnh cấp tính, để bảo vệ niêm mạc thực quản và kiểm soát tốt thời gian phơi nhiễm acid.
Cà chua chứa rất ít purine nhưng nghiên cứu dịch tễ ghi nhận loại quả này có liên quan đến việc tăng nhẹ acid uric máu. Dù cơ chế sinh học kích hoạt cơn gút cấp chưa hoàn toàn sáng tỏ, người bệnh gút có tiền sử nhạy cảm vẫn cần theo dõi phản ứng cơ thể khi sử dụng.
Cà phấn tàu và thảo mộc tự nhiên có thể tương tác dược lực nguy hiểm khi dùng chung với thuốc hạ sốt, giảm đau tây y. Sự phối hợp này làm tăng nguy cơ tổn thương gan, suy thận và xuất huyết tiêu hóa do khuếch đại hoạt tính chống viêm và biến đổi enzym chuyển hóa.
Cà chua chứa nhiều lycopene giúp ức chế tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm và giảm nhẹ nguy cơ qua một số nghiên cứu quan sát. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng chưa ghi nhận tác dụng điều trị hay hạ chỉ số PSA, nam giới không nên coi cà chua là thuốc chữa bệnh.
Cà phấn tàu chứa nhiều alkaloid và hợp chất sinh học có lợi nhưng tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nếu dùng quá liều hoặc nhầm lẫn loài. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt liều lượng thân lá khô, sắc đúng kỹ thuật và tham khảo ý kiến bác sĩ y học cổ truyền trước khi sử dụng.
Cà cuống là món ăn đặc sản nhờ hương thơm tinh dầu đặc trưng, nhưng côn trùng tươi sống tiềm ẩn nguy cơ cao về vi khuẩn và bào tử gây bệnh. Sơ chế làm sạch, trụng nước sôi và hấp nướng đúng nhiệt độ là giải pháp then chốt giúp triệt tiêu mầm bệnh mà vẫn giữ trọn vẹn túi tinh dầu giá trị.
Các nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn khẳng định thói quen uống cà phê thường xuyên có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2. Tác dụng bảo vệ này phụ thuộc vào liều lượng dài hạn, xuất hiện ở cả cà phê thường lẫn loại đã tách caffeine nhờ các hợp chất thực vật tự nhiên.
Ăn cà chua chín giúp cơ thể hấp thu lycopene vượt trội nhờ nhiệt phá vỡ thành tế bào và tạo đồng phân cis dễ hấp thu khi có dầu mỡ. Ngược lại, ăn cà chua sống giúp giữ trọn lượng vitamin C nhạy cảm với nhiệt. Tùy mục tiêu dinh dưỡng, bạn có thể kết hợp linh hoạt cả hai cách.
Uống nước cà gai leo hay thảo mộc không thể giải rượu cấp tốc hay ngăn chặn độc tính của cồn đối với gan. Gan chuyển hóa 90% lượng cồn và tự khử độc qua hệ enzyme nội sinh, do đó lạm dụng bia rượu rồi dùng thảo dược giải say là quan niệm sai lầm dễ gây tổn thương gan nặng hơn.
Cà cuống mang hương vị đặc trưng nhưng tiềm ẩn nguy cơ gây dị ứng nguy hiểm, đặc biệt đối với người có tiền sử dị ứng tôm, cua và mạt bụi. Thủ phạm chính là tropomyosin – một protein cơ bền nhiệt gây phản ứng dị ứng chéo nghiêm trọng giữa động vật giáp xác và côn trùng.
Chỉ thiên giả (*Clerodendrum indicum*) thường được truyền tai chữa hen suyễn, nhưng hiện chỉ có dữ liệu tiền lâm sàng về chống oxy hóa và giảm đau. Chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả cắt cơn hen, người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị.
Nhiều người tự hái cây chỉ thiên giả về sắc nước uống hằng ngày để thanh nhiệt, song đây là thói quen tiềm ẩn rủi ro sức khỏe. Do thiếu dữ liệu an toàn trên người, việc dùng sai liều lượng, sai bộ phận và chế biến thô sơ dễ dẫn đến tích lũy độc chất, gây tổn thương gan thận âm thầm.
Cua cà ra là nguồn thực phẩm giàu đạm chất lượng cao, cân đối axit amin và chứa nhiều khoáng chất vi lượng như kẽm, sắt, canxi. Tuy nhiên, giá trị dinh dưỡng thực tế phân bổ không đều giữa thịt và gạch, đồng thời phụ thuộc lớn vào kích thước cua và môi trường sinh sống tự nhiên.
Các hoạt chất tự nhiên cho thấy khả năng ức chế tế bào sao gan và giảm lắng đọng collagen trên mô hình tế bào thực nghiệm. Tuy nhiên, hiệu quả chống xơ gan của glycoalkaloid trong cà gai leo trên người vẫn cần thêm thử nghiệm lâm sàng đối chứng, không thể thay thế thuốc điều trị đặc hiệu.
Phụ nữ mang thai không bắt buộc phải kiêng tuyệt đối cà phê. Bằng chứng khoa học cho thấy tiêu thụ caffeine trên 200 mg/ngày làm tăng nguy cơ sinh con nhẹ cân và sảy thai, do đó mẹ bầu nên giới hạn ở mức 1 tách nhỏ mỗi ngày.
Quan niệm ăn cà chua gây kích hoạt hoặc làm nặng thêm bệnh viêm khớp mạn tính là một hiểu lầm phổ biến. Hiện nay y học hoàn toàn thiếu bằng chứng lâm sàng chứng minh solanine trong họ cà gây hại khớp, người bệnh không cần kiêng khem mù quáng gây mất cân bằng dinh dưỡng.
Bôi dịch tiết con bà chằn trị mụn cóc là mẹo dân gian truyền miệng nguy hiểm. Hoạt chất cantharidin trong bọ cánh cứng có khả năng tiêu hủy mô mụn cóc nhưng đòi hỏi nồng độ y tế chuẩn hóa nghiêm ngặt. Việc đập nát hoặc bôi trực tiếp dịch bọ sống lên da dễ gây phồng rộp diện rộng, loét sâu và hoại tử mô.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận cranberry chứa hợp chất polyphenol giúp ngăn vi khuẩn HP bám dính và kìm hãm chúng phát triển trong dạ dày. Dù vậy, các bằng chứng khoa học khẳng định đây chỉ là giải pháp dinh dưỡng hỗ trợ, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ kháng sinh để điều trị triệt để vi khuẩn HP.
Uống cà gai leo cùng thuốc tây có thể gây tương tác bất lợi do các hoạt chất thảo dược làm thay đổi hoạt tính enzym cytochrom P450 ở gan. Tình trạng này khiến thuốc điều trị nền bị biến đổi tốc độ chuyển hóa, dẫn đến giảm tác dụng điều trị hoặc tăng nguy cơ ngộ độc thuốc.
