Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 804 trên 1.483
Lá trà già và trà bánh ép phẩm cấp thấp tích lũy lượng lớn florua từ đất. Tiêu thụ thường xuyên với nồng độ cao làm tăng nguy cơ nhiễm florua mạn tính, phá hủy men răng, gây xơ cứng và thoái hóa xương khớp nghiêm trọng.
Cà phê có thể cải thiện sự tỉnh táo và phản xạ lái xe trong khoảng 3 đến 4 giờ nhờ cơ chế đối kháng thụ thể adenosine. Tuy nhiên, thức uống này không thể xóa bỏ nhu cầu ngủ, và tài xế có nguy cơ đối mặt với hiện tượng sụt giảm năng lượng nghiêm trọng khi caffeine hết tác dụng.
Người sỏi thận canxi oxalat không bắt buộc kiêng hoàn toàn trà đen. Dù chứa oxalat hòa tan, trà đen không làm tăng độ bão hòa sỏi trong nước tiểu nếu uống lượng vừa phải nhờ kích thích thể tích nước tiểu và citrate. Cần tránh uống trà quá đậm đặc hoặc ngâm ủ lâu ngày.
Nước khoáng có ga nguyên chất không gây loãng xương và có tính ăn mòn men răng yếu hơn nước ngọt rất nhiều. Vị chua nhẹ từ axit carbonic có thể làm giảm nhẹ độ cứng men răng khi tiếp xúc kéo dài, nhưng hoàn toàn an toàn nếu uống đúng cách và vệ sinh răng miệng tốt.
Trẻ nhỏ, đặc biệt là nhóm dưới 5 tuổi, không nên uống trà. Lượng caffeine tự nhiên trong trà dễ gây rối loạn giấc ngủ và hành vi, trong khi hợp chất tannin ức chế hấp thu sắt và canxi từ bữa ăn, làm tăng nguy cơ thiếu máu thiếu sắt ở lứa tuổi đang phát triển.
Hội chứng cai cà phê xuất hiện do cơ thể phản ứng lại sự thiếu hụt chất kích thích đột ngột. Các triệu chứng thường khởi phát sau 12-24 giờ, đạt đỉnh sau 20-51 giờ và kéo dài khoảng 2-9 ngày. Để giảm mệt mỏi và đau đầu, việc hạ liều từ từ thay vì cắt bỏ ngay là biện pháp tối ưu.
Nhiều người có thói quen uống trà nóng ngay khi vừa rót ra cốc để thưởng thức hương vị trọn vẹn. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy đồ uống vượt quá 65 độ C có thể làm tổn thương nhiệt niêm mạc thực quản liên tục, từ đó làm gia tăng nguy cơ ung thư thực quản.
Cà phê có tính axit nhẹ (pH khoảng 4,46) và chứa sắc tố làm tối màu răng, gây mòn men nhẹ hơn nhiều so với nước ngọt có gas. Hoạt chất trong cà phê có thể gây mất khoáng và bám sâu vào ngà răng, nhất là sau can thiệp nha khoa. Súc miệng bằng nước lọc ngay sau uống là cách đơn giản để ngừa ố và mòn men.
Thêm sữa vào trà khiến protein casein liên kết với polyphenol, làm giảm lượng chất chống oxy hóa tự do trong ống nghiệm. Tuy nhiên, các nghiên cứu trên người cho thấy cơ thể vẫn hấp thu hoạt chất và duy trì khả năng chống oxy hóa, biến thói quen này thành lựa chọn an toàn nếu dùng ít đường.
Người suy thận mạn cần kiểm soát chặt chẽ phốt pho và kali khi ăn các loại hạt khô do thận giảm khả năng đào thải. Tỷ lệ hấp thu phốt pho thực vật đạt ít nhất 50%, do đó người bệnh chỉ nên ăn hạt mộc với tần suất 1-6 lần mỗi tuần, tránh ăn quá nhiều gây rối loạn khoáng chất.
Nhiều người e ngại cà phê có thể làm tăng acid uric và kích hoạt cơn đau gút cấp. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học khẳng định cà phê không gây bùng phát cơn gút, mà ngược lại còn giúp hạ acid uric máu nhờ khả năng ức chế enzyme tổng hợp purine và cải thiện đào thải qua thận.
Acid chlorogenic là hợp chất phenol chủ lực trong cà phê, có khả năng can thiệp trực tiếp vào đường truyền tín hiệu NF-kB và giảm tiết các dấu ấn viêm như TNF-alpha, IL-1beta hay IL-6. Nhờ cơ chế này, hoạt chất giúp hỗ trợ điều hòa phản ứng miễn dịch và giảm nguy cơ viêm mãn tính.
Cà phê nấm đang được quảng bá rầm rộ với công dụng tăng cường trí nhớ và bảo vệ não bộ. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện nay chỉ dừng lại ở nghiên cứu riêng lẻ trên tế bào, động vật hoặc khảo sát dịch tễ, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả phối hợp của loại đồ uống này.
Uống theo cảm giác khát giúp vận động viên marathon phòng ngừa hiệu quả tình trạng hạ natri máu nguy hiểm, nhưng độ nhạy cơn khát bị suy giảm khi vận động có thể khiến cơ thể mất nước quá 2% trọng lượng, làm suy giảm sức bền; do đó người chạy cần kết hợp linh hoạt giữa lắng nghe cơ thể và định mức an toàn.
Cà phê có khả năng thúc đẩy sinh nhiệt và giải phóng chất béo ngắn hạn, nhưng hiệu quả giảm mỡ dài hạn rất khiêm tốn do cơ thể nhanh thích nghi. Thức uống này chỉ đóng vai trò hỗ trợ tăng hiệu suất vận động chứ không thể thay thế chế độ ăn uống thâm hụt calo và tập luyện thể thao.
Nhiều người tin rằng nước kiềm ion hóa có thể trung hòa axit dạ dày và chữa bệnh tiêu hóa, nhưng bằng chứng khoa học cho thấy khả năng đệm tự nhiên của dạ dày rất mạnh mẽ. Lợi ích của loại nước này chủ yếu nằm ở việc hỗ trợ vận động dạ dày, không thể thay thế phác đồ điều trị bệnh.
Cà phê rang nhạt giữ được nhiều chất chống oxy hóa tự nhiên, đặc biệt là acid chlorogenic, hơn so với cà phê rang đậm. Quá trình gia nhiệt kéo dài khiến các hợp chất polyphenol nguyên bản bị phân hủy đáng kể, dù nhiệt độ cũng đồng thời sinh ra một số hợp chất chống oxy hóa mới.
Nước đỗ đen rang là thức uống giải nhiệt quen thuộc, cung cấp dồi dào chất chống oxy hóa tự nhiên giúp bảo vệ tim mạch và tế bào. Tuy nhiên, việc lạm dụng loại nước này có thể gây cản trở hấp thu vi chất do chứa phytate, đồng thời làm bùng phát triệu chứng khó tiêu ở người mắc bệnh viêm đại tràng.
Cà phê có thể làm giảm đáng kể khả năng hấp thu của thuốc tuyến giáp levothyroxine dạng viên và gây ảnh hưởng huyết động bất lợi khi kết hợp với một số thuốc tim mạch. Người bệnh cần uống thuốc bằng nước lọc và giãn cách thời điểm dùng cà phê sáng ít nhất 30 phút.
Cà phê thông thường có thể làm suy yếu cơ thắt thực quản dưới và kích thích tiết dịch vị, gây ợ chua cho người mắc bệnh trào ngược. Bằng cách ưu tiên cà phê khử caffeine (decaf), chọn loại có độ acid thấp, giảm lượng uống và tránh dùng gần giờ ngủ, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát triệu chứng khó chịu.
