Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 833 trên 1.483
Sau khi ăn nhiều muối, nồng độ natri làm tăng áp suất thẩm thấu huyết tương, kích thích thụ thể vùng dưới đồi tạo cảm giác khát và chỉ đạo tuyến yên tiết hormone vasopressin. Phản ứng này giúp thận giữ lại nước, cô đặc nước tiểu để đưa cơ thể trở về trạng thái cân bằng thẩm thấu an toàn.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý uống bổ sung selen riêng biệt nếu không có chỉ định từ bác sĩ. Dù selen quan trọng trong chống oxy hóa và liên quan đến nguy cơ tiền sản giật, các bằng chứng lâm sàng hiện nay chưa đồng nhất để khuyến cáo dùng đại trà cho thai phụ khỏe mạnh.
Kẹo dẻo prebiotic được nhiều người lựa chọn để hỗ trợ tiêu hóa, nhưng lượng đường tự do cao bên trong có thể làm biến đổi hệ vi sinh và lu mờ lợi ích của chất xơ hòa tan. Nhận diện đúng thành phần và kiểm soát khẩu phần giúp bạn tránh tác dụng ngược lên sức khỏe chuyển hóa.
Bổ sung selen liều vừa phải (khoảng 200 mcg/ngày) trong 6 tháng giúp giảm viêm mô hốc mắt, thu hẹp độ mở khe mi và cải thiện rõ rệt chất lượng sống cho bệnh nhân viêm mắt do Basedow nhẹ. Tuy nhiên, dưỡng chất này không giúp giảm lồi mắt và không thay thế phác đồ kháng giáp chuyên khoa.
Nhiều người truyền tai nhau uống selen để trị rụng tóc, nhưng lạm dụng khoáng chất này có thể phản tác dụng nghiêm trọng. Các bằng chứng khoa học cho thấy ngưỡng an toàn của selen rất hẹp; việc tự ý bổ sung liều cao gây ngộ độc, khiến nang tóc bị hủy hoại và rụng từ 10% đến 100%.
Bổ sung selen đúng liều lượng giúp giảm stress oxy hóa và cải thiện độ di động của tinh trùng ở nam giới hiếm muộn. Một số nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ thụ thai tự nhiên tăng khi phối hợp cùng vitamin E, song việc lạm dụng có thể gây tác dụng ngược.
Prebiotic giúp giảm tỷ lệ mắc, rút ngắn thời gian và làm nhẹ triệu chứng tiêu chảy do dùng kháng sinh. Nhờ cung cấp nguồn cơ chất cho vi khuẩn có lợi, prebiotic hỗ trợ phục hồi cấu trúc và sự đa dạng của hệ vi sinh đường ruột trong và sau quá trình điều trị.
Người bị viêm loét đại tràng không nên dùng prebiotic liều cao. Mặc dù prebiotic giúp kích thích sản sinh axit béo chuỗi ngắn hỗ trợ niêm mạc ruột, việc dùng liều cao dễ gây đầy hơi, trướng bụng và kích thích khó chịu đường tiêu hóa trên nền niêm mạc đang tổn thương.
Người mắc bệnh tự miễn như viêm khớp dạng thấp hay lupus ban đỏ không nên tự ý dùng men vi sinh để "tăng cường miễn dịch". Việc kích thích miễn dịch quá mức có thể phản tác dụng, gây bùng phát phản ứng viêm; việc bổ sung luôn cần có sự đánh giá cẩn trọng từ bác sĩ chuyên khoa.
Người tập luyện cường độ cao đối mặt với nguy cơ viêm đường hô hấp trên do suy giảm miễn dịch tạm thời và tổn thương niêm mạc ruột. Bằng chứng khoa học cho thấy các giải pháp đường ruột như probiotic hay sữa non giúp giảm triệu chứng, nhưng người tập cần phối hợp cùng chế độ nghỉ ngơi và vệ sinh hợp lý.
Đậu nành không làm triệt tiêu i-ốt nhưng các isoflavone có thể ức chế enzyme peroxidase tuyến giáp, gây cản trở tổng hợp hormone nếu cơ thể đang thiếu i-ốt trầm trọng. Người khỏe mạnh, đủ i-ốt hoàn toàn có thể yên tâm sử dụng thực phẩm từ đậu nành mà không lo suy giảm chức năng giáp.
Gan động vật chứa lượng sắt heme và vitamin A dồi dào, đóng vai trò quan trọng trong việc tạo máu. Tuy nhiên, việc ăn quá nhiều gan tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc tích lũy retinol và ứ sắt tại gan. Người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 100 g mỗi tuần để đảm bảo an toàn.
Bổ sung prebiotic hỗ trợ kích thích cơ thể tự tiết hormone no GLP-1 và peptide YY (PYY) thông qua quá trình lên men của vi khuẩn đường ruột. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng cho thấy hiệu quả giảm cân và kiểm soát cơn thèm ăn thực tế ở người dùng prebiotic chỉ ở mức rất khiêm tốn.
Xét nghiệm nồng độ selen huyết thanh phản ánh mức vi chất ngắn hạn và thường được bác sĩ chỉ định trong các bệnh lý mạn tính gây kém hấp thu như bệnh Crohn, hoặc để đánh giá tiên lượng ở bệnh nhân suy tim, ung thư vú, chứ không dùng cho mục đích tầm soát đại trà.
Polyphenol trong thực phẩm như trà và hạt cacao được khoa học xếp vào nhóm mang hoạt tính prebiotic nhờ định nghĩa mở rộng. Dù không phải carbohydrate, chúng kích thích chọn lọc lợi khuẩn đường ruột, kìm hãm hại khuẩn và tạo ra các chất chuyển hóa bảo vệ hàng rào tiêu hóa cũng như sức khỏe chuyển hóa.
Uống selen không có tác dụng làm trắng da hay thay đổi sắc tố như lời đồn. Vi chất này chỉ hoạt động như một chất chống oxy hóa hỗ trợ bảo vệ tế bào trước tia cực tím và duy trì cân bằng da; việc lạm dụng liều cao còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nguy hiểm.
Nồng độ selen trong máu thấp có liên quan trực tiếp đến sự suy giảm trí nhớ và chức năng nhận thức ở người cao tuổi. Bằng chứng khoa học cho thấy duy trì lượng selen tối ưu thông qua chế độ ăn cân bằng giúp giảm bớt stress oxy hóa và bảo vệ các tế bào thần kinh theo thời gian.
Phụ nữ mang thai có thể sử dụng prebiotic để hỗ trợ giảm táo bón và cân bằng vi sinh đường ruột. Các nghiên cứu cho thấy GOS và inulin tương đối an toàn cho cả mẹ lẫn thai nhi, nhưng không có tác dụng ngăn ngừa các biến chứng sản khoa lớn như tiền sản giật hay đái tháo đường thai kỳ.
Nhiều người thường uống chung kẽm và selen, nhưng nghiên cứu cho thấy hai vi chất này có sự tương tác đối kháng làm giảm tỷ lệ hấp thu tại biểu mô ruột khi dùng nồng độ cao. Tách biệt thời điểm sử dụng giữa hai khoáng chất là giải pháp tối ưu giúp cơ thể hấp thu trọn vẹn dưỡng chất.
Nghiên cứu khoa học cho thấy bổ sung probiotic hỗ trợ giảm đáng kể men gan ALT, AST, mỡ máu và cải thiện mức độ tích tụ mỡ tế bào gan ở bệnh nhân gan nhiễm mỡ không do rượu. Tuy nhiên, men vi sinh chỉ đóng vai trò liệu pháp bổ trợ, không thay thế chế độ ăn uống khoa học và kiểm soát cân nặng.
