Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 286 trên 483
Nồng độ 25(OH)D trong máu bao nhiêu là lý tưởng cho xương vẫn là chủ đề tranh luận: mức 20 ng/mL (50 nmol/L) được xem là đủ để duy trì mật độ xương đại chúng, nhưng ngưỡng từ 30 ng/mL (75 nmol/L) trở lên đem lại lợi thế rõ rệt hơn trong việc giảm thiểu nguy cơ gãy xương ở người cao tuổi.
Nhiều người duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ nhưng vẫn thiếu hụt vitamin D nghiêm trọng. Nguyên nhân là do vi chất này chủ yếu được tổng hợp qua da nhờ ánh nắng mặt trời, khiến những người da sẫm màu, thừa cân, người cao tuổi, nhân viên văn phòng và người dùng thuốc đặc trị dễ bị thiếu hụt.
Bổ sung vitamin D3 giúp cải thiện sức mạnh cơ bắp, đặc biệt là nhóm cơ chi dưới ở những vận động viên có nồng độ vi chất ban đầu thấp. Tuy nhiên, việc nạp thêm khi cơ thể đã đủ nồng độ vitamin D không mang lại lợi ích thể lực bổ sung nào.
Phẫu thuật giảm béo làm biến đổi cấu trúc tiêu hóa, gây hội chứng kém hấp thu chất béo và suy giảm vitamin D nghiêm trọng. Để phòng ngừa biến chứng xương khớp, người bệnh cần kiểm tra vi chất định kỳ và bổ sung vitamin D hiệu chỉnh liều cao từ 2.000 đến 3.000 IU mỗi ngày theo hướng dẫn y khoa.
Dầu mầm lúa mì là nguồn thực vật đậm đặc vitamin E bậc nhất, chỉ một muỗng canh đã đáp ứng vượt mức nhu cầu hằng ngày của người trưởng thành. Sản phẩm giúp củng cố hệ thống chống oxy hóa và hỗ trợ lipid máu, nhưng cần sử dụng đúng cách để bảo toàn dưỡng chất.
Việc uống vitamin E không giúp người khỏe mạnh ngăn ngừa hoàn toàn bệnh Alzheimer hay suy giảm nhận thức nhẹ. Dữ liệu y khoa cho thấy vi chất này chỉ có vai trò hỗ trợ làm chậm sự suy giảm chức năng sinh hoạt ở bệnh nhân Alzheimer mức độ nhẹ đến trung bình, trong khi nguồn vitamin E tự nhiên từ thực phẩm mang lại hiệu quả bảo vệ não bộ vượt trội hơn viên uống tổng hợp.
Uống vitamin E liều cao tưởng chừng giúp cơ bắp giảm đau và phục hồi nhanh, nhưng các bằng chứng khoa học chỉ ra thói quen này có thể dập tắt tín hiệu viêm tự nhiên, cản trở sự thích nghi và hạn chế phì đại cơ bắp ở người tập gym.
Nhiều người lầm tưởng men dinh dưỡng tự nhiên chứa nhiều vitamin B12 nhờ quá trình lên men, nhưng khoa học khẳng định chủng nấm men này không thể tự tổng hợp B12 có hoạt tính. Lượng vi chất có trong sản phẩm hoàn toàn do nhà sản xuất chủ động bổ sung nhân tạo, đòi hỏi người dùng phải đọc kỹ nhãn mác.
Nấm chứa nhiều tiền chất ergosterol có thể chuyển hóa nhanh thành vitamin D2 khi chiếu tia cực tím, hỗ trợ mật độ khoáng xương ở động vật. Tuy nhiên, mức độ sinh khả dụng và khả năng làm tăng nồng độ vi chất này trong máu người vẫn ghi nhận nhiều kết quả khác nhau giữa các nghiên cứu khoa học.
Calcitriol là hormone vitamin D dạng hoạt hóa có hoạt lực cực mạnh, khởi phát sau vài giờ và chỉ dùng theo đơn bệnh lý. Tự ý dùng nhầm Calcitriol thay cho Vitamin D3 thông thường dễ dẫn tới ngộ độc tăng canxi máu cấp tính, gây tổn thương thận và loạn nhịp tim đe dọa tính mạng.
Vitamin D không phải chất làm tan mỡ độc lập; nồng độ vi chất này trong máu thường tỷ lệ nghịch với lượng mỡ nội tạng do bị mô mỡ lưu giữ. Bổ sung vi chất chỉ hỗ trợ giảm mỡ bụng khi kết hợp cùng chế độ cắt giảm calo hoặc can thiệp y khoa chuyên biệt.
Bổ sung vitamin E liều cao kéo dài có thể gây ức chế ngưng tập tiểu cầu và cản trở tổng hợp yếu tố đông máu phụ thuộc vitamin K. Tình trạng này làm tăng rõ rệt nguy cơ xuất huyết tiêu hóa, bầm tím dưới da và đột quỵ xuất huyết, đặc biệt nguy hiểm ở người dùng thuốc chống đông.
Nhiều người tin rằng cam là loại trái cây giàu vitamin C nhất, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy ổi mới là "quán quân" thực sự. Tùy giống, hàm lượng vitamin C trong 100g ổi có thể cao gấp 3 đến 4 lần so với quả cam thông thường, đi kèm lượng chất xơ và chất chống oxy hóa dồi dào.
Nhiễm độc vitamin D xảy ra khi lạm dụng vượt mức giới hạn an toàn 4.000 IU/ngày, thường do dùng liều trên 10.000 IU kéo dài hoặc uống nhầm chế phẩm đậm đặc hàng trăm nghìn IU. Hoạt chất tích tụ gây tăng canxi huyết, nôn mửa, vôi hóa thận và suy thận cấp nguy hiểm.
Xét nghiệm định lượng 25(OH)D đắt đỏ nhưng không cần thiết cho người khỏe mạnh bình thường. Các hiệp hội y tế khuyến cáo chỉ nên chỉ định xét nghiệm có mục tiêu cho các nhóm nguy cơ cao như bệnh xương khớp, suy thận, bệnh gan hoặc người hấp thu kém để tránh lãng phí.
Người hút thuốc lá cần bổ sung thêm ít nhất 35 mg vitamin C mỗi ngày so với mức chuẩn, nâng tổng nhu cầu lên khoảng 110-125 mg/ngày. Khói thuốc chứa nhiều chất oxy hóa làm cạn kiệt lượng vi chất dự trữ trong máu, đòi hỏi cơ thể phải nạp thêm để trung hòa các gốc tự do.
Yếu tố nội tại do tế bào thành dạ dày tiết ra là thành phần bắt buộc để gắn kết và mở cổng hấp thu vitamin B12 qua thụ thể tại đoạn cuối hồi tràng. Nếu thiếu chất chuyên chở chuyên biệt này, hệ tiêu hóa gần như không thể tự tiếp nhận vi chất, dẫn tới nguy cơ thiếu máu và biến chứng thần kinh nghiêm trọng.
Người ăn thuần chay nên ưu tiên bổ sung vitamin D3 chiết xuất từ địa y thay vì vitamin D2 từ nấm men. Dù cả hai đều có nguồn gốc thực vật, vitamin D3 từ địa y giúp tăng nồng độ vi chất trong máu vượt trội hơn, thời gian bán thải dài hơn và duy trì hệ xương cùng miễn dịch hiệu quả hơn.
Nhiều người thường uống vitamin C sau buổi tập với hy vọng giảm đau cơ, nhưng các bằng chứng khoa học cho thấy loại vitamin này không làm giảm đau nhức cơ khởi phát muộn (DOMS). Dùng chất chống oxy hóa liều cao còn tiềm ẩn nguy cơ cản trở quá trình phục hồi và thích nghi tự nhiên của cơ bắp.
Nồng độ vitamin C trong sữa mẹ không tăng liên tục theo lượng người mẹ hấp thụ mà đạt ngưỡng bão hòa tự nhiên. Việc bổ sung liều cao vượt nhu cầu khuyến nghị chỉ làm tăng đào thải qua nước tiểu của mẹ chứ không làm tăng lượng vi chất này trong sữa hay mức tiêu thụ của trẻ.
