Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 246 trên 369
Iốt trong rong biển là khoáng chất nên không bị biến tính bởi nhiệt độ cao, nhưng lại rất dễ hòa tan ra nước canh và tham gia các phản ứng hóa học khi đun lâu. Hiểu rõ cơ chế thôi nhiễm này giúp bạn điều chỉnh cách sơ chế và nấu nướng phù hợp, tránh nạp thừa iốt gây hại cho tuyến giáp.
Gạo lứt chứa nhiều dưỡng chất quý nhưng lại dễ tích tụ kim loại nặng asen ở lớp vỏ cám. Áp dụng đúng 4 kỹ thuật sơ chế gồm vo ma sát tỷ lệ thấp, ngâm nước đến 5 giờ, nấu rút nước dư hoặc luộc sơ gạn nước (PBA) giúp giảm 40% đến hơn 70% độc tố asen gây hại.
Ngâm gạo lứt qua đêm không làm biến mất hoàn toàn asen mà chỉ hòa tan một phần kim loại này vào nước nhờ thao tác vo rửa. Quá trình nảy mầm chủ yếu gia tăng dưỡng chất tự nhiên; nếu không đổ bỏ nước ngâm cũ, nguy cơ asen ngấm ngược trở lại là rất lớn.
Nấu cơm nhiều nước rồi chắt bỏ giúp giảm từ 30% đến 57% lượng asen độc hại. Tuy nhiên, phương pháp này cũng kéo theo sự thất thoát nghiêm trọng các vi chất thiết yếu như vitamin nhóm B (thiamin, niacin), folate và nhiều khoáng chất quan trọng khác.
Gạo lứt muối mè thường được ca tụng giúp cơ thể tống khứ asen, nhưng khoa học khẳng định đây là quan niệm sai lầm. Quá trình giải độc hoàn toàn phụ thuộc vào gan và thận; gạo lứt chỉ là nguồn ngũ cốc nguyên hạt giúp hỗ trợ kiểm soát cân nặng chứ không thể "hút" kim loại nặng.
Uống sữa đậu nành tự nấu không thể thay thế đủ canxi từ sữa bò do hàm lượng tự nhiên thấp và chứa chất cản trở hấp thu phytate. Người dùng chỉ nhận được lượng canxi tương đương khi sử dụng sữa đậu nành công nghiệp tăng cường canxi cacbonat và phải lắc thật đều trước khi uống để tránh lắng cặn.
Ăn thực dưỡng tuyệt đối không giúp người mắc đái tháo đường type 1 ngừng tiêm insulin. Do tế bào beta tuyến tụy đã bị hệ miễn dịch phá hủy vĩnh viễn, người bệnh thiếu insulin tuyệt đối và bắt buộc phải tiêm hormone này suốt đời để duy trì chuyển hóa và phòng ngừa nguy cơ toan ceton tử vong.
Quan niệm thực dưỡng cho rằng phải ăn rong biển để "hóa giải" chất kháng giáp trong đậu nành là cách hiểu chưa đúng bản chất. Khoa học chứng minh isoflavone trong đậu nành chỉ ức chế tuyến giáp khi cơ thể bị thiếu hụt i-ốt trầm trọng, còn ở người đủ i-ốt, đậu nành hoàn toàn vô hại.
Nhiều người tin nước hầm củ dền, cà rốt giàu canxi giúp chắc xương, nhưng khoa học chứng minh lượng khoáng hòa tan vào nước luộc cực nhỏ, không đáp ứng nhu cầu khuyến nghị. Phần lớn canxi nằm lại trong xác thực vật, đòi hỏi chế độ ăn đa dạng thay vì chỉ uống nước hầm.
Áp dụng thực dưỡng có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý giảm liều metformin mà cần đo đường huyết đều đặn, ghi chép nhật ký chi tiết và tái khám để bác sĩ chuyên khoa đánh giá, điều chỉnh thuốc an toàn.
Ngâm rửa và luộc rong biển làm giảm đáng kể lượng i-ốt do khoáng chất này rất dễ tan trong nước. Khi gặp nhiệt độ cao, các liên kết lỏng lẻo bị phá vỡ khiến 50% đến 90% i-ốt thoát ra ngoài nước nấu, giúp hạn chế nguy cơ thừa i-ốt nhưng đòi hỏi chế biến đúng cách.
Nghiên cứu cho thấy rễ ngưu bàng chứa chất xơ inulin giúp làm chậm hấp thu đường và hỗ trợ chuyển hóa trên động vật. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng trên người chứng minh củ ngưu bàng hay trà củ sen thay thế được thuốc đái tháo đường.
Ăn thực dưỡng số 7 với 100% gạo lứt không thể chữa khỏi bệnh tiểu đường như nhiều lời đồn thổi. Lối ăn kiêng đơn điệu này còn tiềm ẩn nguy cơ suy dinh dưỡng nghiêm trọng, teo cơ và rối loạn chuyển hóa do thiếu hụt đạm và vi chất kéo dài.
Nghiên cứu khoa học cho thấy polyphenol trong trà bancha chủ yếu tạo phức hợp tự nhiên với protein chứ không gây phản ứng kết tủa làm hao hụt canxi trong môi trường tiêu hóa mô phỏng. Sự kết hợp giữa mướp đắng và trà bancha không triệt tiêu hấp thu canxi, người dùng chỉ cần uống trà cách bữa ăn 1-2 giờ.
Gạo lứt giàu chất xơ giúp kiểm soát đường huyết nhưng lại tích tụ lượng asen vô cơ ở lớp cám cao hơn gạo trắng. Người tiểu đường ăn thường xuyên không cần bỏ cơm lứt, nhưng cần ngâm nước, vo sạch và nấu nhiều nước rồi chắt bỏ để giảm thiểu độc chất mà vẫn bảo toàn dinh dưỡng.
Nhiều người tự xay bột vỏ trứng hay vỏ sò làm canxi thực dưỡng nhằm tăng mật độ xương. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cảnh báo bề mặt vỏ trứng gia cầm chứa tỷ lệ cao vi khuẩn đường ruột Salmonella và E. coli, việc sơ chế thủ công tại nhà không thể tiệt trùng triệt để, dễ dẫn đến ngộ độc tiêu hóa nghiêm trọng.
Khoa học hiện đại đã bác bỏ giả thuyết cho rằng chế độ ăn thông thường khiến cơ thể bị "nhiễm axit" và phải rút canxi từ xương để trung hòa. Việc gia tăng bài tiết canxi qua nước tiểu không phản ánh sự mất canxi toàn thân, do đó các sản phẩm nước kiềm hay chế độ ăn kiềm hóa không mang lại tác dụng bảo vệ xương.
Ăn mặn từ muối mè trong thực dưỡng thúc đẩy thận tăng bài xuất natri kéo theo đào thải canxi qua nước tiểu, khiến cơ thể huy động canxi từ xương và làm tăng nguy cơ loãng xương âm thầm.
Nhiều người lầm tưởng chỉ số thể tích hồng cầu (MCV) bình thường trên xét nghiệm máu nghĩa là không thiếu vitamin B12. Thực tế, sự kết hợp với thiếu sắt, bệnh Thalassemia hay các tổn thương mô bào sớm có thể che giấu hoàn toàn tình trạng cạn kiệt cobalamin nguy hiểm này.
Chế độ ăn thực dưỡng cung cấp lượng axit folic rất cao từ rau củ, giúp duy trì sản sinh hồng cầu và che giấu triệu chứng thiếu máu thông thường. Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt vitamin B12 vẫn âm thầm hủy hoại lớp bao bọc dây thần kinh, gây tổn thương hệ thần kinh vĩnh viễn nếu không được phát hiện và bổ sung kịp thời.
