Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.671 bài, trang 119 trên 234
Nhiều nghiên cứu dịch tễ cho thấy tiêu thụ đủ canxi giúp giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng nhờ khả năng gắn kết acid mật tự do trong lòng ruột. Tuy nhiên, lợi ích này được ghi nhận rõ nhất qua thực phẩm hàng ngày, người dân không nên tự ý lạm dụng viên uống bổ sung liều cao.
Thử nghiệm lâm sàng PIVENS cho thấy vitamin E liều 800 IU/ngày giúp giảm viêm và cải thiện mô học gan ở người viêm gan thoái hóa mỡ (NASH) không mắc tiểu đường. Tuy nhiên, người bệnh không được tự ý dùng do thiếu bằng chứng an toàn dài hạn và nguy cơ rủi ro sức khỏe khi dùng liều cao.
Bệnh Celiac và bệnh viêm ruột (IBD) gây viêm mạn tính và teo niêm mạc ruột non, làm suy giảm nghiêm trọng khả năng hấp thu chất béo cùng các vi chất tan trong dầu, đặc biệt là vitamin K. Hậu quả này có thể dẫn đến rối loạn đông máu và tăng nguy cơ xuất huyết nguy hiểm nếu không được phát hiện kịp thời.
Nhiều người truyền tai nhau uống vitamin C liều cao giúp trị dứt điểm tăng huyết áp. Dữ liệu thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng cho thấy vi chất này chỉ hỗ trợ hạ huyết áp ở mức khiêm tốn. Người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị theo toa để uống vitamin C.
Xơ gan và suy giảm chức năng gan làm tổn thương nghiêm trọng tế bào nhu mô, khiến gan mất khả năng sử dụng vitamin K để tổng hợp các yếu tố đông máu. Dù cơ thể được bổ sung đủ vitamin K, tình trạng rối loạn đông máu do suy gan nặng vẫn khó cải thiện nếu không giải quyết tổn thương gốc.
Hút thuốc lá làm giảm mật độ canxi trong xương bằng cách gây ngộ độc và tiêu diệt tế bào tạo xương (tạo cốt bào), đồng thời ức chế trục nội tiết PTH - calcitriol khiến ruột suy giảm hấp thu canxi. Quá trình này đẩy nhanh tiêu xương, khiến xương giòn và tăng nguy cơ gãy.
Ăn đủ canxi từ thực phẩm tự nhiên kết hợp cùng chế độ ăn giàu khoáng chất DASH giúp hỗ trợ hạ huyết áp và điều hòa trương lực mạch máu hiệu quả. Bằng chứng khoa học khẳng định vai trò của canxi thực phẩm vượt trội hơn việc chỉ dùng viên uống đơn lẻ.
Các nghiên cứu can thiệp ngẫu nhiên cho thấy bổ sung vitamin D không mang lại hiệu quả hạ huyết áp rõ rệt hoặc đồng nhất, không thể thay thế thuốc điều trị chuẩn. Hiệu ứng giảm huyết áp nhẹ chỉ thỉnh thoảng xuất hiện ở nhóm thiếu hụt trầm trọng hoặc có rối loạn chuyển hóa đi kèm.
Bổ sung vitamin E đường uống hoặc qua màng lọc máu giúp giảm stress oxy hóa và ức chế peroxy hóa lipid ở bệnh nhân lọc máu chu kỳ. Tuy nhiên, liệu pháp này không phục hồi mức lọc cầu thận và việc dùng liều cao kéo dài tiềm ẩn nguy cơ làm tăng tỷ lệ tử vong.
Cảm giác tê bì tay chân do thiếu vitamin B12 có thể dẫn đến tổn thương bao myelin vĩnh viễn nếu chậm trễ điều trị. Nhận biết sớm "cửa sổ vàng" can thiệp bằng vitamin B12 giúp ngăn ngừa nguy cơ tàn phế không thể đảo ngược cho hệ thần kinh.
Người mắc bệnh hemochromatosis tuyệt đối không tự ý bổ sung vitamin C liều cao. Hoạt chất này thúc đẩy ruột tăng cường hấp thu sắt từ thức ăn, khiến lượng sắt dư thừa tích tụ nhanh chóng tại gan, tim và tuyến tụy, kích hoạt phản ứng gốc tự do gây độc tế bào và suy đa cơ quan.
Bổ sung vitamin D kết hợp canxi có thể giúp cải thiện sức mạnh cơ bắp và giảm nguy cơ té ngã ở người cao tuổi bị thiếu hụt vi chất hoặc thể trạng yếu. Tuy nhiên, việc tự ý dùng liều cao đơn độc không mang lại hiệu quả ngăn ngừa ngã và không thể thay thế việc rèn luyện thể lực.
Scurvy không hề biến mất mà vẫn âm thầm tấn công người hiện đại, đặc biệt là người nghiện rượu, người ăn kiêng cực đoan cắt bỏ rau xanh hay lạm dụng đồ ăn nhanh. Bệnh gây xuất huyết, suy kiệt xương khớp nhưng có thể phục hồi nhanh nếu bổ sung vitamin C kịp thời.
Bổ sung vitamin D hỗ trợ cải thiện tâm trạng và điều hòa nhịp sinh học, nhưng bằng chứng lâm sàng hiện chưa đủ để khẳng định đây là phương pháp điều trị độc lập cho chứng rối loạn cảm xúc theo mùa. Người bệnh cần thăm khám y khoa thay vì tự ý dùng thuốc liều cao.
Các thử nghiệm lâm sàng đối chứng cho thấy dùng 200 đến 400 IU vitamin E trước kỳ kinh 2 ngày giúp ức chế tổng hợp prostaglandin, làm giảm đáng kể mức độ đau bụng kinh nguyên phát một cách an toàn.
Nhiều người tin rằng uống vitamin E giúp chống oxy hóa và ngăn ngừa đột quỵ, nhưng các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên quy mô lớn khẳng định việc bổ sung này hoàn toàn không giúp giảm nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay tử vong tim mạch, thậm chí dùng lâu dài còn làm tăng nguy cơ suy tim.
Thử nghiệm lâm sàng D2d tại Mỹ cho thấy việc uống 4.000 IU vitamin D mỗi ngày không làm giảm đáng kể nguy cơ tiến triển thành bệnh tiểu đường type 2 ở người tiền tiểu đường. Dù an toàn trong theo dõi ngắn hạn, vi chất này không thể thay thế việc giảm cân và thay đổi lối sống.
Vitamin C truyền tĩnh mạch liều cao có thể gây tan máu cấp tính, suy thận dẫn đến tử vong ở người thiếu men G6PD. Hoạt chất này tạo phản ứng tiền oxy hóa phá hủy hồng cầu vốn không có lớp enzym bảo vệ. Người bệnh cần tránh xa liệu pháp truyền dịch liều cao nếu chưa xét nghiệm an toàn.
Uống thuốc metformin kéo dài trên 2 đến 4 năm hoặc dùng liều cao có thể làm giảm hấp thu vitamin B12 tại ruột non, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt vi chất này. Tình trạng thiếu B12 gây tổn thương thần kinh ngoại biên và thiếu máu, đòi hỏi người bệnh đái tháo đường cần chủ động tầm soát định kỳ.
Vitamin D không phải liều thuốc thần chữa cúm cho mọi đối tượng. Bằng chứng khoa học cho thấy việc bổ sung vitamin D hàng ngày hoặc hàng tuần chỉ đem lại hiệu quả phòng ngừa nhiễm trùng hô hấp rõ rệt nhất ở những người bị thiếu hụt nồng độ đáy nghiêm trọng, trong khi bổ sung dồn liều hoặc dùng để điều trị khi đã mắc bệnh hầu như không mang lại tác dụng lâm sàng.
