Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.517 bài, trang 115 trên 176
Chế độ ăn số 7 Ohsawa chỉ gồm gạo lứt và muối mè có thể giúp sụt cân nhanh nhưng chủ yếu do mất nước và teo cơ bắp. Phương pháp kiêng khem cực đoan này tiềm ẩn rủi ro thiếu hụt đạm, vitamin B12, vitamin D và canxi, gây mất cân bằng điện giải nghiêm trọng và không có bằng chứng chữa khỏi bệnh nan y.
Rong biển và hạt mè chứa hàm lượng canxi dồi dào nhưng độ sinh khả dụng tự nhiên lại thấp hơn canxi từ sữa. Người cao tuổi ăn chay thực dưỡng không thể chỉ dựa vào việc ăn hai thực phẩm này để phòng ngừa loãng xương trọn vẹn, do rào cản chất xơ và hàm lượng natri cao làm giảm hấp thu khoáng chất.
Kiều mạch chứa hàm lượng rutin dồi dào với khả năng chống oxy hóa và bảo vệ tế bào nội mô mạch máu. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng hiện nay cho thấy kiều mạch chỉ có tác dụng hỗ trợ chuyển hóa khiêm tốn, hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị tăng huyết áp theo chỉ định y khoa.
Nhiều người ăn thực dưỡng ngỡ ngàng khi bị cao huyết áp dù kiêng hoàn toàn thịt mỡ. Nguyên nhân hàng đầu đến từ lượng natri ẩn dồi dào trong tương miso, nước tương và rong biển dùng mỗi ngày, kết hợp cùng sự thiếu hụt kali do ăn uống mất cân đối.
Nhiều người e ngại hàm lượng muối trong súp miso có thể làm tăng huyết áp, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy các hợp chất lên men từ đậu nành giúp cản trở hấp thu natri và điều hòa thần kinh giao cảm. Thưởng thức súp miso nấu cùng rau củ giàu kali hằng ngày mang lại nhiều lợi ích cho tim mạch mà không gây hại huyết áp.
Cơn khát cồn cào sau khi ăn thực dưỡng bắt nguồn từ lượng natri dư thừa trong mơ muối và muối mè, làm tăng áp suất thẩm thấu huyết tương. Tín hiệu này kích hoạt thụ thể thẩm thấu gửi tín hiệu lên vùng não trước và vùng dưới đồi, thúc đẩy hành vi uống nước để duy trì cân bằng nội môi.
Quan niệm ăn mặn bằng muối tự nhiên không gây hại mạch máu là hoàn toàn sai lầm. Dù là muối hồng hay muối biển, ion natri khi vào cơ thể đều gây giữ nước, kích thích phản ứng viêm, suy giảm chức năng nội mạc và trực tiếp làm tăng độ cứng thành động mạch.
Củ cải muối takuan chứa GABA và các acid amin có lợi nhờ quá trình ủ muối, nhưng lại tích tụ lượng lớn natri cùng phụ gia điều vị. Người bệnh thận và tăng huyết áp cần thận trọng tối đa, kiểm soát khẩu phần để tránh đẩy nhanh tốc độ suy giảm chức năng lọc của thận.
Nhiều nghiên cứu đoàn hệ và thử nghiệm tại Nhật Bản chỉ ra thói quen ăn 1-2 bát canh miso mỗi ngày không làm tăng huyết áp ở người khỏe mạnh. Lượng kali dồi dào cùng các hoạt chất sinh học trong đậu nành lên men giúp trung hòa tác động của muối natri lên thành mạch.
Muối hồng Himalaya thường được ca tụng là loại muối tự nhiên giúp hạ huyết áp và thanh lọc cơ thể. Tuy nhiên, các phân tích khoa học khẳng định hàm lượng natri trong muối hồng tương đương muối ăn thông thường, hoàn toàn không có tác dụng hạ huyết áp hay thay thế phác đồ điều trị tim mạch.
Muối tre (Jukyeom) được quảng bá hạ huyết áp và trị bách bệnh nhưng khoa học chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả này. Người dùng tự ý uống lượng lớn muối tre dưỡng sinh còn đối mặt nguy cơ ngộ độc natri cấp tính nguy hiểm tính mạng.
Ăn số 7 chỉ dùng gạo lứt muối mè kéo dài dễ khiến cơ thể thiếu hụt natri, mất cân bằng điện giải và tụt huyết áp. Dù gạo lứt giàu chất xơ và khoáng chất, việc kiêng khem cực đoan không giúp trị bệnh mà còn tiềm ẩn nguy cơ suy kiệt nghiêm trọng.
Nhiều người tin nước tương dưỡng sinh lên men tự nhiên an toàn tuyệt đối, tốt cho huyết áp hơn nước tương công nghiệp bán ở chợ. Tuy nhiên, lên men truyền thống chỉ giúp hạn chế phụ gia chứ không làm giảm lượng muối. Hàm lượng natri cao trong nước tương tự nhiên vẫn là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây tăng huyết áp.
Tương Tekka là gia vị dưỡng sinh giàu khoáng chất nhưng chứa lượng natri cô đặc rất cao từ tương miso. Người bệnh tim mạch vẫn có thể sử dụng, song cần kiểm soát ở mức tối thiểu an toàn, dùng để thay thế muối ăn chứ không nên lạm dụng để tránh làm tăng huyết áp và quá tải tuần hoàn.
Muối hạt dưỡng sinh vẫn chứa thành phần chủ yếu là natri clorua, có thể làm tăng huyết áp nếu dùng sai cách. Người bệnh tim mạch cần kiểm soát lượng tiêu thụ dưới 5 gam muối mỗi ngày theo chuẩn WHO (khoảng 2/3 thìa cà phê gạt ngang muối hạt), tránh lạm dụng và luôn chú ý tính toán tổng lượng natri từ mọi nguồn gia vị trong bữa ăn.
Mơ muối umeboshi kích thích tiết nước bọt và hỗ trợ kháng khuẩn tiêu hóa nhờ axit hữu cơ, nhưng lượng natri đậm đặc lại tạo gánh nặng lớn cho thận và huyết áp. Người dùng chỉ nên ăn tối đa 1/2 đến 1 quả mỗi ngày, ngâm bớt mặn và luôn ăn kèm rau quả giàu kali.
Miso và nước tương tamari đậm đặc chứa nhiều axit amin quý nhưng lại có hàm lượng natri rất cao. Người mắc bệnh suy tim, suy thận mạn và tăng huyết áp kháng trị cần hạn chế dùng hằng ngày để tránh nguy cơ quá tải tuần hoàn, tăng huyết áp khó kiểm soát và làm tổn thương thận tiến triển nhanh hơn.
Muối vừng có thể hỗ trợ kiểm soát huyết áp nếu được chế biến đúng cách. Nhờ hợp chất ức chế men chuyển ACE và khả năng điều hòa kali - natri trong hạt mè, công thức muối vừng với tỷ lệ mè vượt trội giúp người bệnh cắt giảm natri mà vẫn giữ được độ ngon miệng.
Rụng tóc sau khi chuyển sang ăn thực dưỡng thường bắt nguồn từ hội chứng rụng tóc chuyển đoạn (telogen effluvium). Khi cơ thể bị cắt giảm năng lượng và thiếu hụt đột ngột protein, kẽm, sắt ferritin và axit béo thiết yếu, các nang tóc bị sốc dinh dưỡng và đồng loạt chuyển sang giai đoạn thoái hóa.
Thuyết thực dưỡng cho rằng cần ăn nhạt khắt khe để "trục xuất muối cũ" tích tụ lâu năm là sai lệch. Khoa học chứng minh thận cân bằng natri nhanh chóng; ăn giảm muối giúp hạ huyết áp nhờ giảm gánh nặng thể tích mạch máu chứ không phải do thải độc muối tích tụ.
