Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1125 trên 1.483
Người từng bị sỏi thận thường truyền tai nhau việc kiêng khem đủ loại trái cây vì sợ chất oxalate làm sỏi tái phát, trong đó có quả mâm xôi. Tuy nhiên, các nghiên cứu lớn cho thấy bạn không cần bỏ hẳn loại quả này nếu biết kết hợp thực phẩm đúng cách và uống đủ nước.
Nhiều cha mẹ có thói quen cho trẻ dưới 1 tuổi uống nước ép trái cây để bổ sung vitamin. Tuy nhiên, Viện Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến cáo không cho trẻ dưới 12 tháng tuổi uống nước ép vì nguy cơ gây sâu răng, tiêu chảy, đầy bụng và làm trẻ biếng ăn các thực phẩm giàu dinh dưỡng khác.
Dùng quế ở lượng gia vị thông thường trong món ăn được công nhận an toàn cho dạ dày. Với mục đích hỗ trợ sức khỏe, mức dùng từ 2 đến 4 gram vỏ quế mỗi ngày được khuyến nghị, nhưng không nên lạm dụng liều cao kéo dài để tránh nguy cơ kích ứng niêm mạc và gây độc cho gan, thận.
Nước quế chứa các hoạt chất polyphenol giúp hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và làm giảm mức tăng đường huyết sau ăn ở mức độ vừa phải. Tuy nhiên, các nghiên cứu lâm sàng cho thấy hiệu quả này không đồng đều ở mọi người bệnh và không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Quế chi chứa hoạt chất cinnamaldehyde có khả năng ức chế phản ứng viêm, giảm sưng đau và bảo vệ sụn khớp trên nhiều mô hình nghiên cứu. Tuy nhiên, thức uống quế pha mật ong chỉ hỗ trợ làm dịu triệu chứng chứ không thay thế được thuốc đặc trị viêm khớp mạn tính.
Nước ép dưa hấu giàu axit amin L-citrulline giúp giảm đau nhức cơ bắp từ 24 đến 72 giờ sau tập nặng và hỗ trợ phục hồi thể lực. Để đạt hiệu quả tốt nhất, người tập nên uống khoảng 500 mL nước ép tươi không qua tiệt trùng nhiệt trước khi vận động hoặc duy trì đều đặn hàng ngày.
Rau càng cua không chỉ là món ăn thanh mát mà còn chứa các hoạt chất giúp giảm sưng viêm và làm dịu cơn đau ngoại biên. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy loại rau này ức chế quá trình tổng hợp chất gây viêm prostaglandin, chặn tín hiệu đau tại mô khớp và tăng cường enzyme chống oxy hóa bảo vệ xương.
Nước ép cà rốt nguyên chất có lượng chất bột đường khá thấp và giàu hợp chất chống oxy hóa giúp người bệnh tiểu đường type 2 giảm cân, giảm mỡ. Tuy nhiên, dạng chất lỏng lại làm đường hấp thu vào máu nhanh hơn ăn nguyên củ, đòi hỏi người bệnh phải giới hạn lượng uống để an toàn.
Không chỉ muối ăn, đường fructose trong nước ngọt cũng là thủ phạm đẩy huyết áp tăng vọt thông qua cơ chế kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, tăng acid uric máu và ép thận giữ muối. Khi kết hợp thói quen uống nước ngọt với chế độ ăn mặn, mạch máu và thận sẽ chịu tổn thương kép nhanh chóng.
Bảo quản nước ép táo trong ngăn mát tủ lạnh giúp làm chậm nhưng không thể ngăn chặn hoàn toàn sự hao hụt vi chất. Các nghiên cứu cho thấy vitamin C sụt giảm ngay khi cắt gọt và có thể mất tới 40% trong quá trình lưu trữ lạnh do tác động của oxy, enzyme và đường tự nhiên.
Thói quen giải khát bằng nước ngọt có ga (soda) mỗi ngày có thể âm thầm đẩy nhanh quá trình kết tinh sỏi thận và làm suy giảm chức năng lọc máu. Đường fructose trong soda làm tăng đào thải canxi, oxalat cùng axit uric qua nước tiểu, tạo môi trường thuận lợi cho sỏi hình thành.
Thói quen trộn quả mâm xôi với sữa, phô mai hoặc ăn tráng miệng ngay sau bữa chính nhiều đạm có thể làm giảm khả năng hấp thu chất chống oxy hóa. Các nghiên cứu chỉ ra việc ăn riêng vào bữa phụ hoặc kết hợp đúng nhóm thực phẩm sẽ giúp cơ thể tận dụng tối đa vi chất từ loại quả này.
Thói quen uống nước ngọt, trà đường hay cà phê nhiều đường ở tuổi xế chiều có thể thúc đẩy phản ứng viêm thần kinh, gây rối loạn chuyển hóa và làm giảm điểm số nhận thức. Cắt giảm đường lỏng, đặc biệt ở người có tiền sử đột quỵ hoặc tiểu đường, là bước quan trọng giúp bảo vệ trí nhớ.
Chất tạo ngọt từ cỏ ngọt (stevia) an toàn khi dùng dài hạn nếu tuân thủ ngưỡng khuyến cáo 4 mg/kg cân nặng mỗi ngày. Hoạt chất này không tích tụ mà đào thải nhanh qua nước tiểu, song người dùng cần tránh lạm dụng liều cao để phòng ngừa các rủi ro tiềm ẩn cho tế bào.
Nước sâm và trà thảo mộc thường được xem là lựa chọn giải nhiệt lành mạnh thay thế nước ngọt. Tuy nhiên, các nghiên cứu thị trường chỉ ra đồ uống thảo mộc đóng chai nằm trong nhóm chứa nhiều đường nhất, chủ yếu để che lấp vị đắng tự nhiên của dược liệu.
Nước máy trong vắt vẫn có thể nhiễm chì do quá trình ăn mòn từ chính đường ống cũ và vòi nước nhà bếp sau một đêm ngưng đọng. Trẻ nhỏ uống sữa công thức pha bằng nước máy và các hộ sống trong nhà tập thể cũ cần đặc biệt lưu ý kiểm tra nguồn nước ăn uống tại từng vòi.
Rau càng cua giàu chất chống oxy hóa và hoạt chất kháng viêm, nhưng việc ép lấy nước cốt đậm đặc uống mỗi ngày không được khuyến khích. Thói quen này dễ gây quá tải đường ruột và tiềm ẩn nguy cơ tổn thương tế bào nếu dùng liều cao kéo dài. Ăn rau nguyên xác điều độ trong bữa cơm vẫn là cách an toàn nhất.
Uống đồ ngọt khi căng thẳng không phải là ảo giác mà thực sự tác động lên não bộ và hormone cortisol. Tuy nhiên, đường chỉ giúp xoa dịu tạm thời trong một số trường hợp, còn nếu uống lúc bụng đói trước áp lực hoặc lạm dụng dài ngày sẽ làm rối loạn phản ứng stress và gây tích mỡ nội tạng.
Nấu canh rau bina cùng đậu phụ hoặc ăn kèm thực phẩm giàu canxi là thói quen của nhiều gia đình, nhưng không ít người sợ gây sỏi thận hoặc mất chất. Các nghiên cứu cho thấy oxalate trong rau chỉ làm giảm nhẹ mức hấp thu canxi ăn kèm, đổi lại giúp chặn oxalate đi vào máu và bảo vệ thận.
Rau bina rất giàu dưỡng chất nhưng lại chứa lượng lớn oxalate cản trở hấp thu canxi và dễ làm tăng oxalate trong nước tiểu. Thay vì ăn sống hoặc chế biến khô giữ nguyên toàn bộ chất này, việc luộc bỏ nước hoặc ăn kèm thực phẩm giàu canxi như sữa, phô mai sẽ giúp giảm hấp thu oxalate vào cơ thể.
