Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1128 trên 1.483
Uống nước tăng lực trước giờ tập gym giúp tỉnh táo nhanh nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe. Các nghiên cứu cho thấy đồ uống này làm tăng huyết áp, tăng gánh nặng cho cơ tim, giảm lưu lượng máu não và gây mòn men răng, dù một số dòng ít calo hoặc pha trộn chuyên biệt có thể hỗ trợ sức bền.
Mỗi ngày một người lớn nặng 60 kg chỉ nên nạp tối đa 6 mg hợp chất coumarin từ quế để tránh nguy cơ hại gan. Với bột quế Cassia phổ biến tại Việt Nam, giới hạn an toàn chỉ khoảng 1 đến 2 g (dưới nửa thìa cà phê), trong khi quế Ceylon chứa rất ít độc chất nên có thể dùng thoải mái hơn.
Các nghiên cứu cho thấy trẻ uống nhiều nước ngọt, đồ uống chứa đường bổ sung và phụ gia có nguy cơ mắc hoặc tăng nặng triệu chứng tăng động giảm chú ý cao hơn rõ rệt. Dù chưa khẳng định đường là nguyên nhân trực tiếp duy nhất, việc hạn chế đồ uống ngọt từ sớm là cần thiết để bảo vệ não bộ trẻ.
Hoắc hương và hương nhu đều là thảo mộc có mùi thơm nhưng khác biệt hoàn toàn về hoạt chất lẫn công dụng. Trong khi Quảng hoắc hương chuyên trị rối loạn tiêu hóa và cảm nắng, hương nhu lại mạnh về sát khuẩn răng miệng và đuổi côn trùng. Nhầm lẫn cách dùng giữa hai cây có thể làm mất tác dụng trị bệnh hoặc gây tác dụng phụ lên thần kinh.
Nhiều gia đình thường xông tinh dầu quảng hoắc hương trong phòng kín để ngừa cảm cúm khi giao mùa. Các nghiên cứu cho thấy hoạt chất trong dược liệu này ức chế mạnh virus cúm A và giảm viêm phổi trong ống nghiệm cũng như trên chuột, nhưng chưa có bằng chứng việc hít hương tinh dầu giúp ngăn virus lây lan ở người.
Nhiều nhân viên văn phòng có thói quen pha bột hoặc viên sủi điện giải vào nước lọc uống hàng ngày để chống mệt mỏi. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy bổ sung natri và kali chỉ cần thiết khi lao động nặng hoặc làm việc ngoài trời nóng kéo dài gây mất nhiều mồ hôi, hoàn toàn không cần cho người ngồi tĩnh tại.
Không chứa nhân purin như thịt đỏ hay hải sản, nhưng đồ uống chứa siro ngô giàu fructose lại là tác nhân thúc đẩy gan sản xuất acid uric và cản trở thận đào thải chất này. Các nghiên cứu khoa học cho thấy cắt giảm tối đa loại đường lỏng này là việc cần thiết để kiểm soát bệnh gút.
Uống nhiều nước lọc chỉ giúp làm dịu cơn khát và bù dịch sau khi uống rượu bia, hoàn toàn không thể làm loãng máu để hạ nhanh nồng độ cồn trong hơi thở hay giúp giải say tức thì. Tốc độ đào thải cồn phụ thuộc vào hệ thống enzyme chuyển hóa tại gan và thời gian nghỉ ngơi của cơ thể.
Không chỉ gây sâu răng do lượng đường cao, nước ngọt còn chứa nhiều acid trực tiếp bào mòn lớp men bảo vệ răng của trẻ. Sự kết hợp giữa acid và đường tạo ra tác động kép làm bề mặt răng mất khoáng chất, trở nên thô ráp và suy yếu nhanh chóng, đặc biệt khi trẻ có thói quen nhâm nhi kéo dài.
Uống nước ngọt có ga khi bụng đói không làm hỏng sinh lý tiêu hóa ở người khỏe mạnh nếu dùng lượng nhỏ. Tuy nhiên, khi dạ dày đang chứa sẵn dịch axit đậm đặc lúc đói, khí ga sẽ làm căng phồng thành dạ dày chỉ sau 5 phút, còn đường và hương liệu giữ dịch lưu lại lâu hơn, dễ gây đầy tức.
Các thử nghiệm lâm sàng xác nhận quế giúp giảm mức độ đau, rút ngắn thời gian đau bụng kinh nguyên phát, đồng thời hạn chế lượng máu kinh và cảm giác buồn nôn. Tuy nhiên, thảo dược này cần khoảng 8 giờ để phát huy tác dụng rõ rệt và có hiệu lực giảm đau thấp hơn thuốc Ibuprofen.
Uống nước ngọt giải nhiệt giữa trời nắng thường khiến bạn khát dữ dội hơn chỉ sau vài phút. Nguyên nhân là lượng đường cao khi vào máu sẽ làm tăng áp lực thẩm thấu, rút nước từ trong tế bào ra ngoài và kích hoạt não bộ phát tín hiệu đòi uống thêm nước lọc để pha loãng máu.
Uống nước ngọt trong bữa ăn không giúp tiêu cơm như nhiều người lầm tưởng. Dù khí gas đơn thuần không làm chậm dạ dày, nhưng lượng đường và calo lỏng đi kèm lại kéo dài thời gian tiêu hóa thức ăn đặc, gây đầy hơi và làm tăng vọt đường huyết sau ăn.
Thay thế đường cát trắng bằng siro cây phong hoặc mật ong nguyên chất giúp giảm đỉnh tăng đường huyết, hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột và giảm tích mỡ bụng nhờ chứa các hợp chất thực vật polyphenol. Tuy nhiên, do bản chất vẫn chứa phần lớn là đường, lợi ích này chỉ đạt được khi dùng ở lượng nhỏ thay thế cho đường tinh luyện.
Nước sắc quảng hoắc hương từ lâu đã được dùng để trị đầy bụng, buồn nôn và tiêu chảy. Các nghiên cứu hiện đại cho thấy dược liệu này chứa patchouli alcohol và pogostone, giúp ức chế vi khuẩn, nấm, virus gây bệnh đường ruột, đồng thời khóa chặt các tín hiệu gây viêm để bảo vệ niêm mạc tiêu hóa.
Người bị gút và đau khớp hoàn toàn có thể ăn quả mâm xôi để bổ sung dinh dưỡng trong chế độ ăn cân bằng. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại chưa có bằng chứng trực tiếp khẳng định loại quả này giúp đào thải acid uric hay trị viêm khớp. Người bệnh cần ăn lượng vừa phải và tuân thủ phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người lo ngại uống trà và cà phê gây mất nước do chứa chất lợi tiểu caffeine. Thực tế, các nghiên cứu khẳng định lượng nước trong tách trà, cà phê uống ở mức vừa phải hàng ngày vẫn được cơ thể hấp thu tốt và hoàn toàn được tính vào tổng lượng nước nạp vào.
Quế chứa các hợp chất giúp tăng độ nhạy insulin và có thể hỗ trợ giảm đường huyết lúc đói, HbA1c ở một số bệnh nhân tiểu đường type 2. Tuy nhiên, các nghiên cứu lâm sàng cho kết quả chưa đồng nhất, vì vậy người bệnh chỉ nên dùng quế như thức uống hỗ trợ, tuyệt đối không thay thế thuốc điều trị.
Uống nước ngọt vào buổi tối, đặc biệt là các loại nước có ga chứa caffeine, nước tăng lực hoặc cà phê pha đường, có liên quan mật thiết đến tình trạng khó đi vào giấc ngủ, thời lượng ngủ ngắn và nguy cơ tăng cân. Thay đổi thói quen dùng đồ uống và giờ giấc ăn tối là chìa khóa để ngủ ngon hơn.
Nhiều người có thói quen uống bột quế ấm mỗi sáng để tốt cho tiêu hóa, nhưng với người đang bị viêm loét dạ dày, thói quen này có thể gây phản tác dụng. Tinh dầu cay nóng trong bột quế dễ kích ứng lớp niêm mạc đang tổn thương và mất màng nhầy bảo vệ, làm cơn đau rát nặng thêm.
