Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 903 trên 1.483
Quan niệm nhịn ăn hay thực dưỡng để "bỏ đói" khối u thiếu cơ sở khoa học và tiềm ẩn nguy cơ tử vong do suy dinh dưỡng. Khối u gây biến đổi chuyển hóa toàn thân, bòn rút cơ và mỡ, khiến bệnh nhân suy mòn và kiệt quệ trước khi tế bào ác tính bị ảnh hưởng.
Ứng dụng triết lý âm dương trong thai kỳ nên được xem như la bàn điều tiết thói quen sống và duy trì cân bằng dinh dưỡng, thay vì kiêng khem cực đoan hay dùng thảo dược tùy tiện làm ảnh hưởng đến sự thích nghi tự nhiên của nhau thai và thai nhi.
Phụ nữ mang thai có thể dùng nấm đông cô khô để bổ sung vi chất sắt và các hoạt chất chống oxy hóa tự nhiên giúp nâng cao thể trạng. Tuy nhiên, mẹ bầu cần đảm bảo nấm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, sơ chế sạch sẽ và nấu chín kỹ nhằm phòng ngừa nguy cơ vi sinh vật hay nấm mốc gây hại.
Trà già bancha chứa nhiều polyphenol và EGCG có hoạt tính chống oxy hóa hỗ trợ bảo vệ tế bào, nhưng không thể thay thế điều trị y khoa. Trong khi đó, việc uống nước ion kiềm để phòng ngừa ung thư hoàn toàn thiếu cơ sở khoa học, thậm chí nước kiềm còn phá hủy dưỡng chất quý trong trà.
Phụ nữ mang song thai không nên áp dụng chế độ ăn thực dưỡng nghiêm ngặt chỉ dựa vào ngũ cốc toàn phần. Việc nuôi dưỡng cùng lúc hai thai nhi đòi hỏi nguồn năng lượng và vi chất rất lớn, trong khi chế độ ăn thuần thực vật hạn chế tiềm ẩn nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng nghiêm trọng cho cả mẹ và bé.
Nhiều người áp dụng thực dưỡng kiêng muối để giảm phù chân, nhưng khoa học cho thấy quan niệm này thiếu căn cứ. Phù chân bắt nguồn từ áp lực tĩnh mạch, mất cân bằng tỷ lệ natri - kali hoặc thiếu hụt đạm. Việc tự ý ăn kiêng hà khắc không giúp hết phù mà còn có thể gây hại sức khỏe.
Hiện chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học nào cho thấy mơ muối umeboshi giúp giảm buồn nôn hay nôn ói do hóa trị ung thư. Vị chua và mặn chỉ tạo cảm giác dễ chịu tạm thời ở khoang miệng, trong khi lượng muối và axit cao lại tiềm ẩn nguy cơ tổn thương niêm mạc, kích ứng dạ dày và tăng huyết áp.
Dầu mè ép lạnh giàu chất chống oxy hóa nhưng có độ bền nhiệt thấp, dễ bị oxy hóa và biến tính nếu dùng để chiên rán ở nhiệt độ cao. Nắm vững cách dùng nguội, bảo quản đúng quy cách giúp hạn chế nguy cơ hình thành các hợp chất có hại và bảo tồn dưỡng chất tự nhiên.
Rong biển cung cấp lượng i-ốt tự nhiên phong phú cho phụ nữ mang thai, hỗ trợ sự phát triển thần kinh của thai nhi. Dẫu vậy, nạp quá nhiều thực phẩm này có thể khiến cơ thể thừa i-ốt nghiêm trọng, làm tăng chỉ số TSH và dẫn tới suy giáp bẩm sinh ở trẻ nhỏ. Mẹ bầu cần kiểm soát lượng dùng chặt chẽ.
Chế độ ăn dựa trên thực vật toàn phần (WFPB) là giải pháp dinh dưỡng được y học chứng minh giúp giảm mỡ máu và bảo vệ tim mạch. Ngược lại, thực dưỡng cổ điển mang nặng tính triết lý kiêng khem, tiềm ẩn nguy cơ thiếu vi chất nếu không được kiểm soát khoa học.
Các nghiên cứu khoa học xác nhận việc ăn thực phẩm đậu nành tự nhiên ở mức độ vừa phải an toàn, giúp giảm nguy cơ mắc mới và tái phát ung thư vú ở phụ nữ. Nỗi lo ngại về đậu nành bắt nguồn từ việc nhầm lẫn với hormone động vật hoặc lạm dụng thực phẩm chức năng liều cao.
Quan niệm thực phẩm mất "sinh khí" khi bảo quản lạnh là cách diễn giải trực giác, thiếu cơ sở sinh học chính xác. Khoa học chứng minh nhiệt độ thấp chỉ làm chậm quá trình trao đổi chất, ức chế vi sinh vật gây thối rữa và làm biến đổi một phần hoạt tính enzyme hoặc cấu trúc tế bào tùy kỹ thuật bảo quản.
Quan niệm ăn thực dưỡng kiềm hóa máu để tiêu diệt ung thư là hoàn toàn sai lầm. Thận và phổi luôn kiểm soát chặt chẽ độ pH máu trong ngưỡng an toàn 7,35-7,45, thức ăn nạp vào chỉ làm thay đổi pH nước tiểu chứ không thể làm thay đổi độ axit-kiềm của dòng máu hay vi môi trường khối u.
Các nghiên cứu lâm sàng xác nhận hỗn hợp bôi chứa chiết xuất gừng và dầu mè giúp giảm đau, cứng khớp tương đương thuốc mỡ Salicylate ở bệnh nhân thoái hóa khớp gối. Nhờ đặc tính hòa tan hoạt chất và kháng viêm tại chỗ của dầu mè, xoa bóp ngoài da là liệu pháp bổ trợ an toàn, giúp cải thiện vận động hiệu quả.
Thực dưỡng dựa trên ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt cung cấp nhiều chất xơ giúp làm chậm hấp thu đường, cải thiện độ nhạy insulin. Tuy nhiên, chế độ này chứa lượng carbohydrate rất cao; nếu mẹ bầu ăn quá mức mà không kiểm soát tổng năng lượng, đường huyết thai kỳ vẫn tăng vọt và có nguy cơ thiếu vi chất.
Cả dầu mè và dầu ô liu đều mang lại lợi ích hạ mỡ máu và cải thiện huyết áp tương đương nhau qua các nghiên cứu lâm sàng. Dầu ô liu vượt trội về acid béo không bão hòa đơn MUFA chống oxy hóa, trong khi dầu mè cung cấp nguồn acid béo không bão hòa đa PUFA cân bằng cùng hoạt chất sesamin bảo vệ mạch máu.
Hiện chưa có bằng chứng khẳng định thực dưỡng Ohsawa giúp ngăn ngừa tái phát ung thư. Thử nghiệm ngẫu nhiên lớn nhất cho thấy chế độ ăn này không làm giảm nguy cơ tái phát so với đối chứng, dù việc duy trì thói quen ăn ít chất béo, nhiều rau củ và phytoestrogen giúp cải thiện sức khỏe tổng thể.
Sữa hạt và ngũ cốc không thể thay thế hoàn toàn sữa bầu truyền thống do thiếu hụt tự nhiên vitamin B12, canxi sinh học, i-ốt và đạm hoàn chỉnh. Thai phụ chuyển sang đồ uống thực vật cần chọn sản phẩm tăng cường vi chất và bổ sung thuốc theo chỉ định y khoa.
Phụ nữ mang thai ăn thực dưỡng hoặc thuần chay thường thiếu hụt DHA do cơ thể chuyển đổi ALA từ hạt lanh rất kém. Bổ sung trực tiếp dầu vi tảo là giải pháp tối ưu giúp thai nhi phát triển não bộ và thị giác toàn diện, đáp ứng nhu cầu gia tăng trong thai kỳ.
Mè đen và đậu hũ chứa hàm lượng canxi đáng kể nhưng sinh khả dụng bị hạn chế do axit phytic và oxalate cản trở hấp thu qua thành ruột. Thai phụ dựa hoàn toàn vào hai nguồn này khó đáp ứng đủ nhu cầu tạo xương cho thai nhi nếu không biết cách sơ chế hoặc không phối hợp đa dạng thực phẩm.
