Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 381 trên 483
Nhiều người bị đầy bụng, tiêu chảy khi uống sữa thường vội vàng gạch tên phô mai khỏi thực đơn. Tuy nhiên, các nghiên cứu khẳng định người không dung nạp lactose hoàn toàn ăn được phô mai cứng và phô mai ủ chín nhờ lượng đường sữa đã giảm về mức cực thấp, giúp bổ sung canxi an toàn cho xương.
Trà xanh chứa caffeine có thể làm giảm giấc ngủ sâu và gây thức giấc giữa đêm nếu uống đặc hoặc sát giờ đi ngủ. Tuy nhiên, hợp chất L-theanine và EGCG trong lá trà có khả năng kìm hãm bớt tác dụng kích thích này, đặc biệt khi người dùng chọn trà ít caffeine pha bằng nước ở nhiệt độ phòng.
Nhiều người lo ngại ăn phô mai buổi tối sẽ gây đầy bụng, mất ngủ hoặc dẫn đến những cơn ác mộng. Thực tế, các nghiên cứu không ghi nhận mối liên hệ giữa phô mai với ác mộng, mà cho thấy thực phẩm này chứa axit amin tryptophan giúp hỗ trợ giấc ngủ nếu biết dùng đúng lượng và đúng thời điểm.
Cà phê đen không đường giúp giảm mỡ cơ thể và cải thiện kháng insulin hiệu quả hơn cà phê sữa khi dùng dài hạn. Dù thêm chút sữa hoặc đường có thể làm dịu đỉnh đường huyết ngay sau bữa ăn tinh bột, lượng calo dư thừa và nguy cơ tăng insulin mạn tính từ đường vẫn cản trở mục tiêu giảm cân.
Cà phê nấm bổ sung thêm khoáng chất và các hoạt chất hỗ trợ miễn dịch, thích nghi căng thẳng từ nấm dược liệu. Tuy nhiên, cà phê truyền thống vốn đã giàu chất chống viêm và bảo vệ thần kinh, nên cà phê nấm chỉ là thức uống cộng hưởng dưỡng chất chứ không phải thần dược thay thế hoàn toàn.
Nhiều phụ nữ mang thai lo ngại uống trà xanh làm giảm hấp thu axit folic. Dù các nghiên cứu hiện tại chủ yếu ghi nhận hoạt chất EGCG trong trà xanh có độ hấp thu thấp và dễ liên kết với protein, ion kim loại, mẹ bầu vẫn nên uống trà lượng vừa phải và cách xa giờ uống vitamin.
Uống khoảng 5 cốc trà xanh pha lá truyền thống mỗi ngày (tương đương 10 g trà khô) hoàn toàn an toàn cho gan của người trưởng thành khỏe mạnh. Nguy cơ tăng men gan và suy gan cấp chủ yếu xảy ra khi lạm dụng viên uống chiết xuất trà xanh cô đặc vượt ngưỡng 300-338 mg EGCG/ngày hoặc uống khi bụng đói.
Uống cà phê trước khi vận động có thể giúp cơ thể vừa tăng tốc độ đốt mỡ vừa kéo dài sức bền. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc chặt chẽ vào liều lượng caffeine, thời điểm tập sáng hay chiều và việc bạn ăn no hay nhịn tinh bột trước lúc tập luyện.
Cả trà xanh và cà phê đều giúp giảm nguy cơ đột quỵ khi dùng đúng cách, nhưng trà xanh thể hiện tính an toàn ổn định hơn ở nhiều mức liều lượng. Ngược lại, cà phê chỉ bảo vệ mạch máu khi uống lượng vừa phải, pha qua màng lọc và không vượt quá 4 tách mỗi ngày.
Uống viên canxi cùng lúc với cà phê làm giảm nhẹ khả năng hấp thu khoáng chất tại ruột và khiến thận tăng đào thải canxi qua nước tiểu trong ít nhất 3 giờ sau đó. Tuy nhiên, bạn chỉ cần tách thời điểm uống hoặc thêm 1-2 thìa sữa vào cà phê là có thể khắc phục được.
Uống cà phê pha dầu dừa, dầu MCT hoặc bơ mỗi sáng thực chất là nạp lượng lớn chất béo bão hòa vào cơ thể. Dù cà phê nguyên chất không làm tăng mỡ máu, phần chất béo bão hòa thêm vào lại làm giảm khả năng đào thải hạt mỡ xấu, khiến chỉ số LDL-C và ApoB tăng cao, gây bất lợi cho sức khỏe tim mạch.
Phô mai thường bị người ăn kiêng né tránh vì giàu chất béo và calo. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy nếu chọn loại giàu đạm, ít béo và ăn đúng khẩu phần, thực phẩm này giúp no lâu, ổn định đường huyết và hỗ trợ giảm mỡ hiệu quả.
Người khỏe mạnh ăn uống đủ chất không bắt buộc phải kiêng tuyệt đối cà phê hay trà, nhưng cần uống cách bữa ăn ít nhất 1 giờ để tránh cản trở hấp thu sắt. Tuy nhiên, người đang uống viên sắt bổ sung hoặc thiếu máu nặng không đáp ứng điều trị có thể phải ngừng hẳn thức uống này theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Thạch hộc (trong đó có lan phi điệp kép) nổi tiếng là vị thuốc bổ dưỡng, nhưng lại mang tính hơi lạnh. Các nghiên cứu dược lý cho thấy người có cơ địa tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng, khó tiêu hoặc tiêu chảy nếu uống nước sắc thạch hộc sẽ làm rối loạn hormone tiêu hóa và khiến triệu chứng bệnh nặng thêm.
Hít tinh dầu bạc hà trước khi chạy tạo cảm giác mát lạnh, thông thoáng đường thở nhưng thực chất ít làm thay đổi dung tích phổi tức thì ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, nếu dùng đúng cách kết hợp tập luyện đều đặn, thảo dược này vẫn hỗ trợ giảm mỏi cơ và cải thiện sức bền.
Caffeine truyền vào sữa mẹ với lượng nhỏ và trẻ sơ sinh đào thải chất này rất chậm. Tuy nhiên, các nghiên cứu khẳng định mẹ uống cà phê ở mức vừa phải (dưới 200-300 mg caffeine, tương đương 2 tách mỗi ngày) không làm ảnh hưởng đến nhịp tim hay giấc ngủ của trẻ bú mẹ khỏe mạnh.
Nhiều nghiên cứu quan sát cảnh báo không có ngưỡng caffeine nào an toàn tuyệt đối cho thai nhi, do mối liên hệ với nguy cơ sảy thai và nhẹ cân. Dù dữ liệu di truyền học gần đây cho kết quả trái chiều, giới chuyên môn vẫn khuyên phụ nữ chuẩn bị mang thai và đang mang thai nên hạn chế tối đa hoặc tránh dùng cà phê, trà đặc.
Uống không đủ nước làm giảm thể tích huyết tương, khiến máu bị cô đặc và tăng độ nhớt. Tình trạng này làm chậm dòng chảy của máu, thúc đẩy hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn hệ thống mạch máu nhỏ ở não và tĩnh mạch sâu, đặc biệt nguy hiểm vào ban đêm hoặc khi ngồi bất động lâu.
Nhiều người lo ngại uống cà phê ngay khi mở mắt sẽ làm rối loạn đỉnh hormone cortisol tự nhiên buổi sáng. Các nghiên cứu về nhịp sinh học cho thấy cortisol chịu chi phối chính bởi giấc ngủ, giờ thức giấc và sức khỏe tổng thể, nhưng chuyên gia khuyên nên tránh caffeine trong 45 phút đầu nếu cần đo chính xác chỉ số này.
Nhiều người lầm tưởng cà phê rang đậm với vị đắng gắt sẽ gây hại dạ dày hơn loại rang nhạt. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy quá trình rang đậm giúp sản sinh hợp chất N-methylpyridinium và làm giảm các axit kích ứng, từ đó giúp hạn chế tiết axit dịch vị và êm dịu hơn với niêm mạc dạ dày.
