Cơ thể cần bao nhiêu chất xơ mỗi ngày và bổ sung thế nào?
Chất xơ gồm hai nhóm hòa tan và không hòa tan với cơ chế tiêu hóa riêng biệt. Bổ sung chất xơ tự nhiên kèm đủ nước hỗ trợ làm mềm phân và cải thiện hoạt động đường ruột. Nhu cầu khuyến nghị mỗi ngày dao động từ 22 đến 34 gam ở người trưởng thành.
Thử sức với câu hỏiĐoán trước khi đọc
Dạng chất xơ nào hút nước rồi biến thành dạng gel trong tiêu hóa?
Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.
3 điều cần nhớ
- Người trưởng thành cần 22 đến 34 gam chất xơ mỗi ngày tùy độ tuổi và giới tính.
- Chất xơ hòa tan tạo gel làm chậm tiêu hóa, xơ không hòa tan tăng khối lượng phân.
- Tăng chất xơ từ từ và uống đủ nước để phân mềm, tránh khó chịu đường ruột.
Đặc tính của chất xơ hòa tan và không hòa tan
Chất xơ gồm hai dạng chính là hòa tan và không hòa tan. Cả hai dạng đều giữ vai trò quan trọng cho tiêu hóa, sức khỏe chung và hỗ trợ phòng ngừa bệnh tật. Chất xơ hòa tan hút nước rồi biến thành dạng gel trong quá trình tiêu hóa, giúp làm chậm tốc độ tiêu hóa thức ăn. Nghiên cứu ghi nhận chất xơ hòa tan hỗ trợ làm giảm nồng độ cholesterol, từ đó có thể hỗ trợ phòng ngừa bệnh lý tim mạch. Nhóm chất xơ này xuất hiện trong cám yến mạch, lúa mạch, quả hạch, các loại hạt, đậu hạt, đậu lăng, đậu Hà Lan cùng một số rau quả và chất bổ sung psyllium. Trái lại, chất xơ không hòa tan có nhiều trong cám lúa mì, rau củ và ngũ cốc nguyên hạt. Dạng xơ này làm tăng khối lượng phân và hỗ trợ thức ăn di chuyển nhanh hơn qua dạ dày và ruột. [S1]
Khuyến nghị tiêu thụ chất xơ theo lứa tuổi từ WHO
Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo người từ 10 tuổi trở lên nên đặt mục tiêu tiêu thụ tối thiểu 25 gam chất xơ tự nhiên từ thực phẩm mỗi ngày. Đối với trẻ em dưới 10 tuổi, mức khuyến nghị được điều chỉnh giảm tùy theo từng nhóm: tối thiểu 15 gam mỗi ngày cho trẻ từ 2 đến 5 tuổi và tối thiểu 21 gam mỗi ngày cho lứa tuổi 6 đến 9 tuổi. Đi kèm chất xơ, lượng rau và trái cây tiêu thụ mỗi ngày nên đạt ít nhất 400 gam ở người trên 10 tuổi. Chế độ ăn lành mạnh xây dựng dựa trên bốn nguyên tắc cốt lõi gồm đầy đủ, cân bằng, điều độ và đa dạng thực phẩm. Việc duy trì khẩu phần lành mạnh từ sớm giúp bảo vệ cơ thể trước các dạng suy dinh dưỡng và các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường, ung thư, đột quỵ và bệnh tim mạch. [S3]
Nhu cầu tiêu thụ chất xơ ở người trưởng thành
Theo Viện Quốc gia về Bệnh tiểu đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Hoa Kỳ, người trưởng thành nên nạp từ 22 đến 34 gam chất xơ mỗi ngày tùy thuộc vào độ tuổi và giới tính. Người cao tuổi có nguy cơ không đạt đủ lượng khuyến nghị do hiện tượng giảm cảm giác ngon miệng hoặc giảm hứng thú với thức ăn. Vì lý do này, việc chủ động tham khảo ý kiến chuyên gia chăm sóc sức khỏe hoặc chuyên gia dinh dưỡng là cần thiết để xây dựng thực đơn cung cấp lượng xơ phù hợp với từng cá nhân. Điều chỉnh bữa ăn hợp lý là giải pháp nền tảng nhằm duy trì hoạt động bình thường của ruột và hỗ trợ cải thiện tình trạng táo bón. [S2]
Từ tên thực phẩm đến mẫu đo
Thực hành biên tập · Ví dụ do chuyên mục xây dựngKhi so sánh, hãy chọn hai mẫu cùng tính trên 100 g phần ăn được. Đọc cả tên mẫu và cách chế biến. Một dòng ghi rau đã luộc và để ráo mô tả chính mẫu rau đó. Trong bảng bên dưới, chọn tên mẫu để xem số đo và đổi lượng ăn. [USDA-GUIDE]
Lựa chọn thực phẩm dồi dào chất xơ
Để nâng cao lượng xơ trong khẩu phần ăn, các nhóm thực phẩm tự nhiên giàu chất xơ nên được ưu tiên sử dụng hàng ngày. Ngũ cốc nguyên hạt là nguồn tiêu biểu, bao gồm bánh mì nguyên cám, mì ống nguyên cám, yến mạch và ngũ cốc mảnh cám. Các loại đậu hạt cung cấp lượng xơ dồi dào như đậu lăng, đậu đen, đậu thận, đậu nành và đậu gà. Nhóm trái cây gồm các loại quả mọng, táo để cả vỏ, cam và lê. Nhóm rau củ bao gồm cà rốt, bông cải xanh, đậu Hà Lan xanh và rau cải rổ. Các loại hạt như hạnh nhân, đậu phộng và hồ đào cũng là nguồn bổ sung tốt. Ngược lại, người bị táo bón nên hạn chế thực phẩm ít hoặc không có chất xơ như khoai tây chiên, thức ăn nhanh, thịt, đồ chế biến sẵn đông lạnh hoặc xúc xích đóng gói. [S2]
Từ số đo đến bữa ăn
Thực hành biên tập · Ví dụ do chuyên mục xây dựngNếu lượng ăn bằng một nửa khối lượng tham chiếu, lượng chất xơ tính từ mẫu cũng bằng một nửa. Một số đo tổng chất xơ chưa cho biết từng loại hòa tan và không hòa tan đóng góp bao nhiêu. Để so sánh hai dạng chế biến, hãy xem ví dụ về nước ép và trái cây nguyên quả. [USDA-GUIDE]
Cách tăng chất xơ và bổ sung đủ chất lỏng
Khi bắt đầu bổ sung chất xơ vào chế độ ăn, nguyên tắc quan trọng là thêm từ từ từng lượng nhỏ. Cách tiếp cận này giúp đường tiêu hóa làm quen dần với sự thay đổi, giảm bớt cảm giác khó chịu. Đi kèm với chất xơ, việc uống đủ nước và chất lỏng là yếu tố thiết yếu để chất xơ hoạt động hiệu quả tối đa. Các nguồn chất lỏng thích hợp gồm nước lọc, nước ép rau củ quả có độ ngọt tự nhiên và nước súp trong. Nạp đủ chất lỏng làm phân mềm hơn, giúp việc tống xuất chất thải diễn ra thuận lợi. Uống đủ dịch còn giúp ngăn ngừa tình trạng mất nước của cơ thể. Nhu cầu chất lỏng cụ thể mỗi ngày cần dựa trên thể trạng, mức độ vận động, tình trạng sức khỏe và khí hậu sinh sống. [S2]






