Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1101 trên 1.483
Nhiều người bỏ bơ sữa chuyển sang bơ thực vật vì sợ tăng mỡ máu. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy bơ thực vật dạng thỏi cứng chứa nhiều chất béo chuyển hóa cũng gây hại cho mạch máu không kém chất béo bão hòa trong bơ sữa. Chỉ loại bơ thực vật mềm, không chứa trans fat mới thực sự tốt cho tim mạch.
Cắt bỏ thịt đỏ chuyển sang ăn chay hoàn toàn khiến cơ thể đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng vitamin B12, sắt và kẽm do thực vật thiếu hụt tự nhiên hoặc chứa chất cản trở hấp thu sinh học. Việc chuyển đổi cần kế hoạch bù đắp khoa học để tránh các tổn hại huyết học.
Rượu sâm Lai Châu chỉ mang lại lợi ích bồi bổ khi dùng đúng liều lượng từ 15 đến 30 ml mỗi ngày đối với người khỏe mạnh. Vượt quá ngưỡng này, độc tính chuyển hóa của cồn sẽ áp đảo hoàn toàn dược tính của sâm, gây tổn thương oxy hóa và suy giảm chức năng gan nghiêm trọng.
Thói quen ăn sáng bằng bánh mì kẹp xúc xích khiến cơ thể nạp cùng lúc lượng lớn muối natri và chất bảo quản nitrit. Các nghiên cứu quy mô lớn chỉ ra hai thành phần này tương tác hiệp đồng làm tăng huyết áp tâm trương, thúc đẩy kháng insulin và làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành, đột quỵ.
Trà xô thơm thường được ưa chuộng nhờ hương vị thư giãn và khả năng giảm bốc hỏa, đổ mồ hôi. Tuy nhiên, loại thảo mộc này chứa nhiều hoạt chất tác động trực tiếp lên hệ nội tiết và các thụ thể thần kinh điều khiển bài tiết dịch, có thể làm giảm nguồn sữa mẹ và không phù hợp cho phụ nữ đang nuôi con bú.
Dùng chung thảo dược cây ban âu (St. John’s Wort) với thuốc tránh thai hàng ngày có thể làm giảm mạnh nồng độ hormone ngừa thai trong máu, gây rong huyết và dẫn đến mang thai ngoài ý muốn. Thủ phạm chính là hoạt chất trong thảo dược kích hoạt enzyme gan CYP3A4, khiến thuốc tránh thai bị cơ thể phân hủy quá nhanh.
Nhiều người mất ngủ tìm đến trà cây ban âu (St. John’s Wort) như giải pháp an thần tự nhiên. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định thảo dược này thiếu bằng chứng cải thiện giấc ngủ, chủ yếu có tác dụng điều trị trầm cảm và tiềm ẩn nhiều nguy cơ tương tác thuốc nguy hiểm.
Uống trà xanh ngay sau khi ăn thịt bò không làm giảm hấp thu sắt heme có trong thịt đỏ đã nấu chín. Nhờ cấu trúc phân tử sinh học đặc thù, sắt heme hầu như không bị cản trở bởi tanin hay polyphenol trong trà, đồng thời chính nguồn đạm động vật còn giúp hệ tiêu hóa duy trì khả năng tiếp nhận vi chất tối ưu.
Nhiều người dùng sâm để bồi bổ thai kỳ, nhưng các nghiên cứu khoa học cảnh báo thành phần saponin có thể gây độc phôi và biến đổi hình thái thai nhi trong mô hình thực nghiệm. Phụ nữ mang thai, đặc biệt trong tam cá nguyệt đầu, và người cho con bú cần thận trọng tối đa, không nên tự ý sử dụng.
Bún hoặc cơm sau khi nấu chín và để nguội sẽ hình thành tinh bột kháng loại 3 nhờ quá trình hồi thoái tinh bột. Hợp chất này không bị tiêu hóa ở ruột non mà đi xuống đại tràng, trở thành nguồn thức ăn nuôi dưỡng lợi khuẩn và kích thích sản sinh các axit béo chuỗi ngắn có lợi cho sức khỏe đường ruột.
Sâm Lai Châu chứa hơn 300 hoạt chất quý giúp tăng miễn dịch và chống căng thẳng, nhưng các hoạt chất họ nhân sâm lại có tác động hai chiều phức tạp lên mạch máu. Người bị cao huyết áp không nên tự ý dùng tùy tiện mà cần hiểu rõ cơ chế theo liều lượng, cách chế biến và hỏi ý kiến bác sĩ.
Ăn nhiều thịt đỏ làm tăng nồng độ chất gây xơ vữa TMAO trong máu. Hiện tượng này xảy ra do hệ vi sinh vật đường ruột chuyển hóa L-carnitine trong thịt đỏ thành hợp chất trung gian gamma-butyrobetaine rồi đến khí TMA, trước khi được gan oxy hóa thành TMAO gây hại cho tim mạch.
Nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất nhân sâm có tác dụng hỗ trợ cải thiện trí nhớ làm việc và khả năng nhớ lại hình ảnh ở người suy giảm nhận thức nhẹ hoặc bệnh Alzheimer. Tuy nhiên, sâm chỉ đóng vai trò bổ trợ tạm thời, không thể chữa khỏi bệnh hay thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người truyền tai nhau việc uống nhân sâm vào buổi tối sẽ gây tỉnh táo và mất ngủ suốt đêm. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện tại chủ yếu giải thích chứng mất ngủ qua cơ chế lệch pha nhịp sinh học, nhiệt độ cơ thể và hormone melatonin, đồng thời ghi nhận hoạt chất ginsenosides trong sâm hỗ trợ phục hồi tổn thương da do rối loạn nhịp sinh học.
Nhiều nghiên cứu lâm sàng chứng minh chiết xuất cây ban âu (St. John’s Wort) đạt chuẩn có hiệu quả giảm triệu chứng trầm cảm mức độ nhẹ đến vừa vượt trội hơn giả dược và tương đương một số thuốc tây. Dù vậy, hiệu quả thực tế phụ thuộc lớn vào chất lượng chiết xuất và cần thận trọng khi phối hợp thuốc.
Dư lượng lưu huỳnh đioxit (SO2) phát sinh từ chất bảo quản sulfite trong bún trắng có thể kích hoạt các phản ứng co thắt phế quản cấp tính, gây khó thở nghiêm trọng ở khoảng 5 đến 10% người mắc bệnh hen suyễn mạn tính, dù mức độ nguy hại đối với người khỏe mạnh nói chung là tương đối thấp.
Cây ban âu thường được dùng để giảm căng thẳng, trầm cảm nhẹ nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ lớn với người bệnh tim mạch. Thảo dược này kích hoạt hệ thống đào thải thuốc của cơ thể, làm mất tác dụng của thuốc trợ tim, thuốc mỡ máu và thuốc chống đông, thậm chí gây ngộ độc nếu tự ý ngưng đột ngột.
Phụ nữ mang thai ăn thịt bò tái đối mặt với nguy cơ nhiễm ký sinh trùng *Toxoplasma gondii*. Loại đơn bào này có thể xâm nhập qua đường tiêu hóa, lây sang thai nhi qua nhau thai và tiềm ẩn nguy cơ gây mù lòa, thiểu năng trí tuệ hoặc sảy thai.
Đỏ mặt, nổi mề đay hay tiêu chảy sau khi ăn bún đậu mắm tôm thường bị nhầm là dị ứng, nhưng thực chất có thể là ngộ độc histamine. Độc tố này sinh ra khi hải sản bảo quản hoặc lên men kém vệ sinh, đặc biệt không bị phân hủy dù đã chưng nấu chín kỹ.
Ăn bát phở nhiều nước béo hay đồ chiên xào sát giờ ngủ không giúp bạn ngủ ngon hơn như cảm giác no bụng mang lại. Các nghiên cứu cho thấy bữa ăn muộn giàu chất béo và đạm khó tiêu làm tăng hormone căng thẳng, giảm sóng não giấc ngủ sâu và dẫn đến tình trạng ngủ ngắn kéo dài.
