Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1138 trên 1.483
Uống cà phê pha dầu dừa, dầu MCT hoặc bơ mỗi sáng thực chất là nạp lượng lớn chất béo bão hòa vào cơ thể. Dù cà phê nguyên chất không làm tăng mỡ máu, phần chất béo bão hòa thêm vào lại làm giảm khả năng đào thải hạt mỡ xấu, khiến chỉ số LDL-C và ApoB tăng cao, gây bất lợi cho sức khỏe tim mạch.
Phô mai thường bị người ăn kiêng né tránh vì giàu chất béo và calo. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy nếu chọn loại giàu đạm, ít béo và ăn đúng khẩu phần, thực phẩm này giúp no lâu, ổn định đường huyết và hỗ trợ giảm mỡ hiệu quả.
Người có chỉ số axit uric cao hoặc mắc bệnh gout không cần kiêng cà phê. Các nghiên cứu quy mô lớn khẳng định uống cà phê đều đặn không gây khởi phát cơn gout cấp, mà còn giúp tăng đào thải axit uric qua thận và giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh gout.
Nhiều người bị rối loạn nhịp tim thường vội vàng bỏ hẳn cà phê vì sợ chất kích thích làm tim đập loạn xạ. Tuy nhiên, các nghiên cứu lâm sàng và phân tích di truyền quy mô lớn cho thấy uống cà phê điều độ không gây ra rung nhĩ, thậm chí còn giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nếu biết tránh xa nước tăng lực và không dùng quá liều.
Các nghiên cứu dịch tễ cho thấy thói quen uống cà phê dài hạn liên quan đến việc cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ chức năng tế bào beta và giảm nguy cơ tiểu đường tuýp 2. Tuy nhiên, caffeine lại làm giảm độ nhạy insulin tạm thời ngay sau khi uống, do đó người bệnh cần dùng đúng cách và không xem đây là liệu pháp điều trị.
Phi điệp kép chứa hoạt chất dendrobine và các alkaloid có khả năng thúc đẩy đốt cháy axit béo, điều hòa dịch mật và giảm viêm gan. Nghiên cứu lâm sàng cho thấy dùng bột thảo dược này kết hợp phác đồ tiêu chuẩn trong 8 tuần giúp cải thiện rõ rệt chỉ số mỡ máu và gan nhiễm mỡ nhẹ đến trung bình.
Người khỏe mạnh ăn uống đủ chất không bắt buộc phải kiêng tuyệt đối cà phê hay trà, nhưng cần uống cách bữa ăn ít nhất 1 giờ để tránh cản trở hấp thu sắt. Tuy nhiên, người đang uống viên sắt bổ sung hoặc thiếu máu nặng không đáp ứng điều trị có thể phải ngừng hẳn thức uống này theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Phòng phong là vị thuốc cổ truyền thường dùng cho bệnh đường hô hấp. Các nghiên cứu trên tế bào và động vật cho thấy dược liệu này giúp giảm hắt hơi, sưng niêm mạc mũi nhờ cơ chế ức chế kháng thể IgE, giảm chất gây viêm và điều hòa miễn dịch, nhưng vẫn cần thêm thử nghiệm trên người.
Uống cà phê không gây ung thư, nhưng thói quen dùng đồ uống bốc khói trên 65 độ C lại được xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư thực quản ở người. Nhiệt độ quá cao làm bỏng niêm mạc lặp đi lặp lại, thậm chí gây loét, hẹp thực quản cấp tính nếu uống vội một ngụm lớn.
Phòng phong là vị thuốc cổ truyền thường dùng trị cảm lạnh, ho và đau khớp. Dù chiết xuất nước của dược liệu này có ngưỡng an toàn cao trên động vật thông thường, hiện chưa có dữ liệu kiểm chứng trên thai kỳ, do đó phụ nữ mang thai không nên tự ý sử dụng.
Áp lực công việc kéo dài không chỉ gây mệt mỏi tâm lý mà còn âm thầm kích hoạt trục thần kinh - nội tiết, làm rối loạn hormone cortisol. Tình trạng này thúc đẩy phản ứng viêm hệ thống, làm tổn thương thành mạch máu, tăng huyết áp và làm máu dễ đông hơn, từ đó trực tiếp dẫn đến đột quỵ.
Thói quen uống cà phê ở mức độ vừa phải không phải là thủ phạm chính gây loãng xương ở phụ nữ mãn kinh. Tuy nhiên, tiêu thụ trên 300 mg caffeine mỗi ngày kết hợp với chế độ ăn thiếu canxi và sự suy giảm nội tiết tố estrogen sẽ làm tăng đào thải canxi qua nước tiểu, thúc đẩy mất xương.
Không chỉ giúp tỉnh táo, thói quen uống cà phê chứa caffeine mỗi ngày còn được chứng minh giúp giảm đáng kể nguy cơ hình thành sỏi mật có triệu chứng và giảm tỷ lệ phải phẫu thuật cắt túi mật. Hiệu quả bảo vệ này tỷ lệ thuận với lượng tiêu thụ và được xác nhận qua các nghiên cứu di truyền học.
Nhiều người lo ngại việc dùng thuốc statin hạ mỡ xấu (LDL-C) xuống mức rất thấp sẽ làm tăng nguy cơ chảy máu não. Các phân tích gộp quy mô lớn cho thấy statin liều cao làm tăng nhẹ rủi ro xuất huyết não, nhưng lợi ích ngăn ngừa tổng đột quỵ và giảm tử vong vẫn vượt trội, đặc biệt khi phối hợp thuốc hợp lý.
Hiện tượng một số người uống cà phê bị bồn chồn, tim đập nhanh hay tăng huyết áp bắt nguồn từ sự khác biệt di truyền ở gen CYP1A2 và thụ thể ADORA2A. Các yếu tố này quyết định tốc độ gan đào thải caffeine nhanh hay chậm, kết hợp cùng thói quen vận động và chế độ ăn uống hàng ngày của mỗi cá nhân.
Thạch hộc (trong đó có lan phi điệp kép) nổi tiếng là vị thuốc bổ dưỡng, nhưng lại mang tính hơi lạnh. Các nghiên cứu dược lý cho thấy người có cơ địa tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng, khó tiêu hoặc tiêu chảy nếu uống nước sắc thạch hộc sẽ làm rối loạn hormone tiêu hóa và khiến triệu chứng bệnh nặng thêm.
Nước mơ ngâm giàu axit citric và chất chống oxy hóa giúp giảm cảm giác uể oải tức thời sau vận động và hỗ trợ phục hồi dự trữ năng lượng cơ bắp trên thực nghiệm. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng ở người cho thấy thức uống này không có tác dụng vượt trội hơn giả dược đối với chứng mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân.
Nần nghệ thường được sắc uống để hỗ trợ giảm mỡ máu, giảm viêm khớp và bệnh gút nhờ chứa hoạt chất saponin. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện nay chưa xác lập mức liều dùng củ khô cố định cho mọi người và cảnh báo dữ liệu về độc tính trên người còn hạn chế, đòi hỏi người bệnh phải tuân thủ chỉ định của bác sĩ để tránh quá liều.
Uống cà phê hoặc nước tăng lực sau khi nhậu không giúp giải rượu mà còn làm tăng nguy cơ gặp tai nạn. Caffeine chỉ đẩy lùi cơn buồn ngủ, tạo cảm giác tỉnh táo giả tạo trong khi khả năng phối hợp vận động, thời gian phản xạ và sự phán đoán của não bộ vẫn bị cồn làm suy giảm nghiêm trọng.
Hít tinh dầu bạc hà trước khi chạy tạo cảm giác mát lạnh, thông thoáng đường thở nhưng thực chất ít làm thay đổi dung tích phổi tức thì ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, nếu dùng đúng cách kết hợp tập luyện đều đặn, thảo dược này vẫn hỗ trợ giảm mỏi cơ và cải thiện sức bền.
