Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1139 trên 1.483
Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất phòng phong giúp ức chế phản ứng viêm, giảm sưng đau và bảo vệ sụn khớp trước sự thoái hóa. Tuy nhiên, do chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, bệnh nhân không nên tự ý sắc uống mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ để dùng đúng cách.
Các phân tích tổng hợp trên hàng triệu người cho thấy uống từ 3 đến 4 tách cà phê mỗi ngày giúp giảm 13% đến 16% nguy cơ tử vong sớm do mọi nguyên nhân. Tuy nhiên, mối liên hệ này tuân theo đường cong phi tuyến tính: uống vượt ngưỡng 4 tách mỗi ngày không mang lại thêm lợi ích kéo dài tuổi thọ.
Rễ phòng phong chứa nhóm hợp chất chromone và coumarin được chứng minh có hoạt tính hạ sốt, giảm đau và chống viêm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại chủ yếu dừng ở mức độ phân tích dược lý và mô hình tế bào, người bệnh chỉ nên dùng để hỗ trợ khi cảm nhẹ và không tự ý thay thế thuốc điều trị.
Uống trà phi điệp kép sạch, đúng chuẩn không gây hại gan thận mà còn hỗ trợ chống oxy hóa, giảm viêm và bảo vệ tế bào gan. Các nghiên cứu cho thấy dịch chiết nước thảo dược này đào thải nhanh, không gây độc tính khi dùng kéo dài, nhưng người có bệnh nền vẫn cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
Cơn tức giận bùng phát hoặc việc gắng sức đột ngột như bê vác nặng, rặn khi đi vệ sinh có thể làm tăng vọt nguy cơ đột quỵ xuất huyết não trong vòng 1 đến 2 giờ sau đó. Các hành vi này đẩy huyết áp tăng cao tức thời, tạo áp lực làm vỡ các mạch máu não vốn đã suy yếu, đặc biệt ở người có bệnh tăng huyết áp.
Caffeine truyền vào sữa mẹ với lượng nhỏ và trẻ sơ sinh đào thải chất này rất chậm. Tuy nhiên, các nghiên cứu khẳng định mẹ uống cà phê ở mức vừa phải (dưới 200-300 mg caffeine, tương đương 2 tách mỗi ngày) không làm ảnh hưởng đến nhịp tim hay giấc ngủ của trẻ bú mẹ khỏe mạnh.
Nhiều nghiên cứu quan sát cảnh báo không có ngưỡng caffeine nào an toàn tuyệt đối cho thai nhi, do mối liên hệ với nguy cơ sảy thai và nhẹ cân. Dù dữ liệu di truyền học gần đây cho kết quả trái chiều, giới chuyên môn vẫn khuyên phụ nữ chuẩn bị mang thai và đang mang thai nên hạn chế tối đa hoặc tránh dùng cà phê, trà đặc.
Uống không đủ nước làm giảm thể tích huyết tương, khiến máu bị cô đặc và tăng độ nhớt. Tình trạng này làm chậm dòng chảy của máu, thúc đẩy hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn hệ thống mạch máu nhỏ ở não và tĩnh mạch sâu, đặc biệt nguy hiểm vào ban đêm hoặc khi ngồi bất động lâu.
Nhiều người lo ngại uống cà phê ngay khi mở mắt sẽ làm rối loạn đỉnh hormone cortisol tự nhiên buổi sáng. Các nghiên cứu về nhịp sinh học cho thấy cortisol chịu chi phối chính bởi giấc ngủ, giờ thức giấc và sức khỏe tổng thể, nhưng chuyên gia khuyên nên tránh caffeine trong 45 phút đầu nếu cần đo chính xác chỉ số này.
Polysaccharide chiết xuất từ thân cây phi điệp kép giúp tăng cường đề kháng bằng cách kích hoạt đại thực bào và thúc đẩy sự tăng sinh của tế bào lympho T, lympho B. Tuy nhiên, hiệu quả này phụ thuộc chặt chẽ vào cấu trúc hóa học của từng phân đoạn đường và hiện mới được chứng minh trong phòng thí nghiệm.
Tập thở chậm kết hợp thiền chánh niệm giúp kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm, giảm hóa chất gây căng thẳng và hỗ trợ hạ huyết áp. Khi duy trì đều đặn cùng thuốc điều trị tiêu chuẩn, thói quen này góp phần giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ ở người lớn tuổi.
Nhiều người lầm tưởng cà phê rang đậm với vị đắng gắt sẽ gây hại dạ dày hơn loại rang nhạt. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy quá trình rang đậm giúp sản sinh hợp chất N-methylpyridinium và làm giảm các axit kích ứng, từ đó giúp hạn chế tiết axit dịch vị và êm dịu hơn với niêm mạc dạ dày.
Cả cà phê hòa tan và cà phê pha phin đều giàu polyphenol chống oxy hóa. Trong khi cà phê pha nhỏ giọt (như pha phin) vượt trội về khả năng quét gốc tự do và tổng lượng hoạt chất trên mỗi cốc, cà phê hòa tan nguyên chất vẫn giữ được lượng lớn dẫn xuất axit chlorogenic nếu không pha thêm sữa.
Hoạt chất menthol trong tinh dầu bạc hà có khả năng giảm ngứa tạm thời cho người bị mề đay hoặc khô da nhờ kích hoạt thụ thể lạnh TRPM8, làm gián đoạn tín hiệu ngứa truyền lên não. Tuy nhiên, tinh dầu nguyên chất dễ gây kích ứng và cần thận trọng tối đa ở phụ nữ mang thai hoặc người mắc bệnh vảy nến.
Tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến làm tăng các dấu ấn viêm trong máu, phá vỡ hệ vi sinh đường ruột và gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch lẫn mạch máu não. Cắt giảm đồ ăn công nghiệp dưới ngưỡng 2,3 khẩu phần mỗi ngày và ưu tiên thực phẩm tươi nguyên bản là chìa khóa bảo vệ hệ mạch.
Nhiều người truyền tai nhau dùng phi điệp kép để bồi bổ, giảm mệt mỏi và ngừa suy tủy khi hóa trị ung thư. Thực tế, dù dược liệu này giàu chất chống oxy hóa và kháng viêm, hiện chưa có nghiên cứu nào chứng minh hiệu quả giảm suy tủy hay tính an toàn khi dùng chung với thuốc hóa trị.
Phi điệp kép (thạch hộc) từ lâu được dùng trong y học cổ truyền để kích thích tiết nước bọt và dưỡng dạ dày. Các nghiên cứu hiện đại cho thấy hoạt chất từ thảo dược này giúp giảm viêm, chống oxy hóa và bảo vệ niêm mạc dạ dày trên thực nghiệm, nhưng người bệnh viêm dạ dày teo chỉ nên dùng làm thực phẩm hỗ trợ bên cạnh phác đồ của bác sĩ.
Người bệnh cao huyết áp không bắt buộc phải kiêng tuyệt đối cà phê nếu biết sử dụng đúng cách. Các nghiên cứu khoa học cho thấy dù caffeine có thể làm tăng huyết áp tạm thời ở người ít uống, việc duy trì thói quen uống điều độ hàng ngày lại mang đến tác động trung tính hoặc có lợi cho hệ tim mạch.
Dịch lỏng trong ấm chưa mở của cây nắp ấm tuy được ghi nhận vô trùng ở một số loài và từng được dân gian dùng trị bệnh, nhưng thực chất là dịch tiêu hóa chứa axit, enzyme phân giải protein cùng chất nhầy sinh học. Các chuyên gia khuyến cáo không nên tự ý uống hoặc nhỏ mắt để tránh rủi ro sức khỏe.
Nhiều người phân vân giữa việc dùng bột chất xơ psyllium tại nhà thuốc hay ăn mận khô để trị táo bón. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy ăn 100 g mận khô mỗi ngày mang lại hiệu quả thúc đẩy đi tiêu tương đương, thậm chí giúp làm mềm phân và giảm đầy hơi tốt hơn psyllium.
