Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
13 bài
Hành lá và hành tây cắt lát trong bát phở cung cấp nhiều chất chống oxy hóa quý như allicin, nhóm flavonoid (quercetin, fisetin), vitamin C và các hợp chất lưu huỳnh hữu cơ. Các hoạt chất này giúp dọn dẹp gốc tự do, giảm viêm và hỗ trợ bảo vệ tế bào nếu được sử dụng đúng cách.
Hành hoa là gia vị quen thuộc giúp tăng hương vị cho nhiều món ăn Việt. Các nghiên cứu cho thấy hoạt chất trong lá hành hoa tươi có khả năng hỗ trợ giãn mạch, ức chế yếu tố gây co mạch và giảm huyết áp trên thực nghiệm, nhưng hiệu quả này dễ bị mất đi nếu đun sôi kỹ.
Thói quen vứt bỏ rễ hành hoa khi nấu ăn khiến nhiều người tiếc nuối vì nghe đồn đây là phần giàu dược tính nhất. Thực tế, y văn cổ có ghi nhận rễ hành dùng làm thuốc, nhưng các nghiên cứu hiện đại chủ yếu tìm thấy nồng độ cao polyphenol và chất chống oxy hóa ở phần lá và dịch chiết toàn cây.
Hành hoa gây hôi miệng kéo dài do chứa các tiền chất lưu huỳnh hữu cơ, khi nhai sẽ giải phóng hợp chất lưu huỳnh bay hơi bám chặt khoang miệng và ngấm vào máu thoát qua phổi. Hiểu rõ cơ chế này giúp bạn chủ động khử mùi hiệu quả bằng chế biến nhiệt và trung hòa thực phẩm.
Ăn lượng lớn hành hoa đột ngột có thể làm giảm tác dụng của thuốc chống đông máu kháng vitamin K, làm tăng nguy cơ tắc mạch do vitamin K đối kháng với thuốc. Dù vậy, người bệnh không cần kiêng tuyệt đối mà nên duy trì lượng ăn ổn định mỗi ngày và trao đổi kỹ với bác sĩ.
Nhiều người lo ngại việc ăn nhiều hành hoa sẽ làm vỡ hồng cầu và dẫn đến thiếu máu. Tuy nhiên, độc tính gây thiếu máu tán huyết của các hợp chất trong họ Hành chủ yếu xảy ra ở động vật như chó, mèo, gia súc. Ở người, ăn hành hoa với lượng gia vị thông thường hoàn toàn an toàn và còn mang lại nhiều lợi ích bảo vệ tế bào.
Người bị trào ngược dạ dày thực quản không cần kiêng tuyệt đối hành hoa nhưng nên hạn chế ăn sống và dùng lượng vừa phải. Việc nấu chín kỹ, ưu tiên phần lá xanh và chia nhỏ bữa ăn giúp giảm kích ứng niêm mạc, tránh làm chậm quá trình tiêu hóa và hạn chế các đợt trào ngược acid.
Nhiều người có thói quen chỉ ăn lá hành xanh hoặc chỉ lấy phần gốc trắng khi nấu nướng. Thực tế, các nghiên cứu phân tích cho thấy cả phần củ trắng và lá xanh của hành hoa đều giàu chất chống oxy hóa allicin, vitamin và khoáng chất, nhưng mỗi bộ phận lại có ưu thế tích lũy dưỡng chất riêng.
Ăn hành hoa sống giúp giữ trọn allicin – hoạt chất chống oxy hóa quý giá nhưng rất dễ bị phá hủy bởi nhiệt độ. Trong khi đó, nấu chín kỹ làm giảm đáng kể lượng allicin nhưng lại thân thiện hơn với người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Hành hoa chứa các hợp chất flavonoid quý giá như quercetin và các hoạt chất hỗ trợ chuyển hóa gan, giúp cải thiện độ nhạy insulin trên mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, hành hoa chỉ đóng vai trò hỗ trợ trong chế độ ăn lành mạnh, không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Hành hoa là gia vị phổ biến nhưng phần củ chứa hàm lượng lớn fructan – loại đường chuỗi ngắn khó hấp thu dễ lên men sinh khí. Với người có đường ruột nhạy cảm, tiêu thụ củ hành hoa có thể kích hoạt các cơn đầy hơi, co thắt và đau quặn bụng dữ dội.
Hành hoa chứa các flavonoid như quercetin có khả năng ức chế enzyme xanthine oxidase, từ đó giúp giảm tổng hợp axit uric và hạn chế phản ứng viêm trong các nghiên cứu thực nghiệm. Tuy nhiên, lượng hoạt chất từ bữa ăn hằng ngày không đủ thay thế thuốc, người bệnh gút chỉ nên xem đây là gia vị hỗ trợ.
Bát cháo hành nóng không đơn thuần là mẹo dân gian truyền miệng mà thực sự có cơ sở khoa học, khi hơi nóng giúp toát mồ hôi hạ nhiệt, tinh bột dễ tiêu bù năng lượng và hợp chất fructan trong lá hành hoa đã được chứng minh giúp kích thích sản sinh kháng thể chống virus cúm A.
