Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 583 trên 1.483
Cá mòi giàu omega-3 rất tốt cho tim mạch nhưng có thể ức chế tiểu cầu và giảm yếu tố đông máu. Người đang dùng warfarin hay thuốc chống kết tập tiểu cầu nếu ăn lượng quá lớn cá mòi hoặc bổ sung thêm dầu cá liều cao có thể làm tăng chỉ số INR và nguy cơ xuất huyết.
Củ cách cỏ (*Epigynum auritum*) là dược liệu truyền thống nhưng tiềm ẩn nguy cơ độc tính nếu lạm dụng. Nghiên cứu tiền lâm sàng xác định ngưỡng liều an toàn là dưới 625 mg/kg; việc dùng quá liều kéo dài sẽ gây tổn thương nghiêm trọng cho gan, thận và lách.
Sụn vi cá nhám giàu chondroitin và khoáng chất nhưng chứa hoạt chất ức chế tân tạo mạch máu cùng mật độ canxi phosphat cao. Bốn nhóm người gồm bệnh nhân sau phẫu thuật, phụ nữ mang thai, trẻ em và người tăng canxi huyết cần cẩn trọng tối đa để tránh rủi ro biến chứng nguy hiểm.
Nhiều người ngâm quả cà trái vàng với rượu mạnh để trị bệnh, nhưng cách làm này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc rất lớn. Cồn độ cao có thể hòa tan ồ ạt các alkaloid steroid độc tính từ quả, gây nguy hiểm cho gan thận thay vì mang lại lợi ích bồi bổ.
Quan niệm ăn cá mè gây mưng mủ và sẹo lồi là sai lầm; mưng mủ thực chất do nhiễm trùng bề mặt vết thương, không bắt nguồn từ đạm cá. Ngược lại, y học hiện đại còn ứng dụng collagen và dưỡng chất từ cá để thúc đẩy liền da và hạn chế sẹo.
Ăn cá hồi sống tiềm ẩn nguy cơ nhiễm ấu trùng giun Anisakis gây đau dạ dày cấp tính và dị ứng nguy hiểm. Món ăn này chỉ an toàn khi dùng cá hồi nuôi kiểm soát tốt nguồn thức ăn hoặc cá đã trải qua quy trình cấp đông tiêu chuẩn để vô hiệu hóa hoàn toàn ký sinh trùng.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy phần cơ thịt của cá trắm nuôi thương phẩm có mức tích lũy chì, thủy ngân và cadmi rất thấp, nằm trong ngưỡng an toàn cho sức khỏe. Người tiêu dùng có thể an tâm sử dụng khi cá được nuôi từ nguồn nước sạch và được sơ chế bỏ mang, ruột đúng cách.
Nấu sôi, chiên ngập dầu hay phơi nắng đều không thể loại bỏ độc tố tetrodotoxin trong cá nóc. Đây là hợp chất thần kinh cực mạnh, có cấu trúc bền nhiệt vững chắc và không bị phân hủy qua các bước nấu nướng thông thường, gây nguy cơ liệt cơ và tử vong cao.
Cá trê cung cấp nguồn đạm và khoáng chất dồi dào hỗ trợ phục hồi thể lực, nhưng quan niệm ăn cá trê giúp làm liền nhanh vết thương hở chỉ là ngộ nhận. Các hoạt tính sinh học thúc đẩy lành mô chỉ được ghi nhận từ dịch tiết ngoài da cá trong nghiên cứu phòng thí nghiệm.
So sánh cho thấy cá lóc vượt trội về tỷ lệ đạm tinh khiết và rất ít chất béo, phù hợp cho người ăn kiêng hoặc tập luyện. Ngược lại, cá trê chứa lượng mỡ tự nhiên cao hơn (khoảng 3,9 - 4,4%), mang lại nhiều năng lượng hơn cho cơ thể.
Nuốt mật cá chép không hề có tác dụng bổ thận hay trị bệnh như lời đồn, mà chứa độc tố Cyprinol sulfat nguy hiểm. Chất độc này có thể gây hoại tử ống thận cấp, viêm gan nhiễm độc và suy đa tạng, khiến người dùng phải chạy thận nhân tạo kéo dài, thậm chí tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.
Các nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận hoạt chất trong một số loài thuộc chi Cà (*Solanum*) có khả năng giảm sưng viêm tại chỗ. Tuy nhiên, việc tự ý giã nát lá cà trời tươi đắp lên mụn nhọt theo dân gian tiềm ẩn rủi ro kích ứng da nặng, bội nhiễm vi khuẩn và hoại tử mô nghiêm trọng.
Người bị bệnh gút hoặc tăng acid uric máu nên hạn chế tối đa việc ăn cá săn sắt, đặc biệt là thói quen ăn nguyên con cả da và nội tạng. Các nghiên cứu khoa học cho thấy da và nội tạng cá chứa lượng purin rất cao, dễ làm bùng phát cơn gút cấp.
Cá quả chứa dồi dào albumin, glycine và axit béo thiết yếu giúp kiểm soát viêm, thúc đẩy tân tạo mạch máu và gia tăng liên kết mô sẹo. Bằng chứng lâm sàng xác nhận việc sử dụng chiết xuất cá quả hỗ trợ giảm đau và cải thiện đáng kể tính thẩm mỹ của vết mổ sau phẫu thuật.
Protein trong thịt cá chép có cấu trúc sợi cơ ngắn và mô liên kết thấp, giúp các enzyme tiêu hóa ở người phân cắt nhanh hơn so với thịt đỏ. Đây là nguồn đạm lành tính, hấp thu nhanh, cung cấp nhiều peptit chống oxy hóa, rất phù hợp để bồi bổ cho người già và người mới ốm dậy.
Ăn khoảng 200 g cá mòi nguyên con mỗi tuần giúp cải thiện độ nhạy insulin, giảm huyết áp, hạ mỡ máu và giảm đáng kể nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường type 2 ở người cao tuổi có tình trạng tiền đái tháo đường nhờ ma trận dưỡng chất tự nhiên gồm omega-3, taurine và các khoáng chất thiết yếu.
Tetrodotoxin là chất độc thần kinh nguy hiểm trong cá nóc, tập trung đậm đặc nhất ở 4 bộ phận gồm gan, buồng trứng, da và ruột. Chất độc này rất bền nhiệt, không bị phá hủy qua nấu nướng thông thường và có thể nhanh chóng gây liệt hô hấp, dẫn đến tử vong nếu ăn phải.
Cá quả giàu albumin (64,61%), sắt và 17 loại axit amin thiết yếu giúp kích thích tạo mô hạt, hồi phục vết mổ và chống thiếu máu sau sinh. Bằng chứng khoa học hiện đại bác bỏ quan niệm kiêng khem "tính hàn", khẳng định đây là nguồn đạm lành mạnh giúp sản phụ phục hồi thể trạng và kiểm soát cân nặng hiệu quả.
Cà phấn tàu chứa các hoạt chất tự nhiên có khả năng kháng viêm và chống oxy hóa mạnh trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, giới y khoa cảnh báo hiện vẫn hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng dược liệu này để thay thế thuốc chữa viêm khớp.
Cá quả đồng tự nhiên và cá quả nuôi đều giàu protein, nhưng đối mặt với rủi ro an toàn thực phẩm khác biệt. Nghiên cứu cho thấy cá tự nhiên có thể tích tụ kim loại nặng từ nguồn nước ô nhiễm, trong khi cá nuôi dễ tiềm ẩn vi khuẩn kháng thuốc và tồn dư hóa chất nếu quản lý kém.
