Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 856 trên 1.483
Phân tích tổng hợp Cochrane xác nhận bổ sung omega-3 chứa DHA và EPA trong thai kỳ giúp giảm rõ rệt nguy cơ sinh non trước tuần 37 và sinh non sớm trước tuần 34. Tác dụng phòng ngừa đạt hiệu quả tối ưu trên nhóm thai phụ có nồng độ omega-3 ban đầu thấp.
Ống thần kinh thai nhi đóng kín từ ngày 15 đến 28 sau thụ thai, khi nhiều mẹ chưa biết mình có thai. Bổ sung acid folic tối thiểu 4 tuần trước khi thụ thai với liều 0,4 mg/ngày giúp giảm tới 85% nguy cơ dị tật ống thần kinh.
Chỉ số GI đo tốc độ làm tăng đường huyết của thực phẩm trên lý thuyết, trong khi tải lượng GL phản ánh lượng tinh bột thực tế nạp vào cơ thể qua khẩu phần ăn. Hiểu đúng hai chỉ số này giúp người bệnh tiểu đường kiểm soát đường huyết hiệu quả mà không cần kiêng khem quá mức.
Thiếu vitamin B12 có thể gây tổn thương thần kinh vĩnh viễn nhưng dễ bị bỏ sót. Theo các nghiên cứu y khoa, 5 nhóm có nguy cơ cao gồm: người cao tuổi, người ăn thuần chay, bệnh nhân dùng Metformin, người uống thuốc giảm tiết axit dạ dày và người có bệnh lý đường ruột nên được xét nghiệm định kỳ.
Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra rằng vitamin B12 dạng ngậm dưới lưỡi và viên uống thông thường có hiệu quả hấp thu và nâng nồng độ vi chất tương đương nhau. Người dùng hoàn toàn có thể chọn dạng uống phổ thông để tiết kiệm chi phí thay vì viên ngậm đắt tiền.
Bệnh nhân Crohn tổn thương hoặc phẫu thuật cắt bỏ đoạn cuối hồi tràng thường mất khả năng tự hấp thu vitamin B12. Nguyên nhân do niêm mạc ruột viêm loét mạn tính, phá hủy các thụ thể tiếp nhận phức hợp B12 - yếu tố nội tại, khiến cơ thể cạn kiệt vi chất dù ăn uống đủ.
Methylcobalamin hay Cyanocobalamin tốt hơn là băn khoăn phổ biến khi chọn bổ sung vitamin B12. Nghiên cứu khoa học xác nhận cả hai dạng đều chuyển hóa thành cobalamin tự do trong tế bào và có hiệu quả lâm sàng tương đương nhau trong việc nâng chỉ số B12 máu, phục hồi miễn dịch cũng như điều trị thiếu hụt.
Phụ nữ mang thai ăn thuần chay cần bổ sung tối thiểu 4,5 microgam vitamin B12 mỗi ngày để phối hợp cùng folate trong chu trình methyl hóa, giúp giảm nồng độ homocysteine và bảo vệ thai nhi khỏi dị tật ống thần kinh.
Bổ sung axit folic giúp hạ hiệu quả chỉ số homocysteine trong máu nhưng không làm giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim hay tỷ lệ tử vong chung. Nghiên cứu khoa học cho thấy lợi ích lớn nhất của vi chất này tập trung vào việc giảm thiểu đột quỵ, đặc biệt ở người có nguy cơ cao.
Folate huyết thanh phản ánh lượng vitamin hấp thu ngắn hạn từ bữa ăn gần nhất, trong khi folate hồng cầu đo lường mức dự trữ dài hạn trong suốt vòng đời tế bào máu. Tùy thuộc vào mục đích tầm soát dinh dưỡng hay đánh giá nguy cơ thai kỳ, mỗi xét nghiệm sẽ có giá trị ứng dụng lâm sàng riêng biệt.
Vitamin B12 dự trữ trong gan có thể duy trì vài năm, nhưng chỉ sau 4 tuần ngưng nạp, lượng vi chất hoạt tính trong máu đã bắt đầu sụt giảm rõ rệt. Người ăn thuần chay nếu không chủ động bổ sung sẽ đối mặt nguy cơ cạn kiệt nguồn dự trữ, dẫn đến các tổn thương thần kinh và thiếu máu nghiêm trọng.
Bệnh celiac và viêm ruột Crohn gây tổn thương niêm mạc ruột non hoặc làm mất diện tích tiêu hóa sau phẫu thuật, dẫn đến kém hấp thu chất béo nghiêm trọng. Do vitamin A tan trong dầu, vi chất này bị đào thải theo phân mỡ, khiến người bệnh đối mặt với nguy cơ quáng gà và suy giảm miễn dịch kéo dài.
Bổ sung Omega-3 liều cao từ 2,7g đến 3g mỗi ngày kéo dài trên 3 tháng có thể giúp giảm số lượng khớp đau, rút ngắn thời gian cứng khớp buổi sáng và giảm bớt lượng thuốc chống viêm NSAID cần dùng ở người bệnh viêm khớp dạng thấp, dù hiệu quả lâm sàng còn khiêm tốn.
Đột biến gen MTHFR C677T làm giảm nhẹ hoạt tính enzym nhưng không làm mất khả năng chuyển hóa axit folic ở người đủ vi chất. Bằng chứng khoa học cho thấy người mang biến thể này không cần tự ý bỏ axit folic để dùng L-methylfolate đắt đỏ, ngoại trừ một số chỉ định y khoa đặc thù.
Rong biển và nấm không phải nguồn vitamin B12 hoàn toàn tin cậy cho người ăn chay. Nhiều loại tảo như Spirulina chứa pseudovitamin B12 không có tác dụng sinh học ở người, trong khi nori sấy khô có chứa B12 hoạt tính nhưng dễ biến động do chế biến.
Cá béo giàu omega-3 rất tốt cho tim mạch và não bộ, nhưng việc chọn sai loài có thể dẫn đến nguy cơ tích tụ thủy ngân. Khoa học chứng minh các loài cá nhỏ, cá hồi và tôm chứa lượng thủy ngân thấp nhất, an toàn vượt trội so với các loài cá săn mồi lớn đứng đầu chuỗi thức ăn như cá ngừ hay cá kiếm.
Nhiều người dùng dầu cá thường băn khoăn giữa dạng Triglyceride (TG) tự nhiên và Ethyl Ester (EE) bán tổng hợp. Nghiên cứu khoa học xác nhận omega-3 hấp thu tốt nhất ở dạng axit béo tự do, tiếp đến là triglyceride và thấp nhất là ethyl ester, đặc biệt khi đói.
Dầu cá rất dễ hỏng do chứa nhiều chất béo chưa bão hòa, tạo ra lượng lớn peroxide khi ôi thiu. Sử dụng viên uống bị oxy hóa không chỉ làm mất tác dụng bảo vệ tim mạch, gây rối loạn mỡ máu mà còn khiến đường tiêu hóa khó chịu, không dung nạp thuốc.
Ngưỡng hấp thu tối đa dung nạp (UL) của axit folic tổng hợp ở người trưởng thành là 1.000 microgram/ngày. Tự ý uống liều cao kéo dài trên 20 mg/ngày có thể gây rối loạn tiêu hóa, kích thích co giật ở liều trên 15 mg/ngày và che lấp tổn thương thần kinh do thiếu vitamin B12.
Chỉ số Omega-3 Index đo lường tỷ lệ phần trăm EPA và DHA trên màng hồng cầu, đóng vai trò như chỉ dấu sinh học đánh giá rủi ro tim mạch. Mức chỉ số trên 8% giúp bảo vệ hệ tim mạch tối ưu, trong khi mức dưới 4% cảnh báo nguy cơ tử vong tim mạch gia tăng.
