Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1143 trên 1.483
Nhiều hoạt chất chống nắng hóa học có thể thấm qua da vào máu mẹ với nồng độ cao. Trong đó, phụ nữ mang thai cần đặc biệt tránh oxybenzone vì phân tử này đi qua được nhau thai vào máu thai nhi, tiềm ẩn nguy cơ rối loạn nội tiết và ảnh hưởng sự phát triển của phôi thai.
Nhiều người giữ thói quen uống một ly rượu vang hoặc lon bia mỗi ngày vì tin rằng cồn liều thấp giúp lưu thông máu và ngừa đột quỵ. Tuy nhiên, các nghiên cứu di truyền học quy mô lớn khẳng định uống rượu vừa phải không bảo vệ mạch máu não, ngược lại còn làm tăng huyết áp và nguy cơ đột quỵ.
Cú sốc tâm lý hoặc thể chất cực độ có thể kích hoạt cơn bão hormone catecholamine trong máu, làm choáng cơ tim và khiến vùng mỏm tâm thất trái phình to mất khả năng co bóp. Tình trạng này gọi là hội chứng tim vỡ (Takotsubo), gây đau ngực và suy tim cấp giống hệt nhồi máu cơ tim dù mạch vành không tắc nghẽn.
Thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch phát huy hiệu quả chuẩn trong vòng 4.5 giờ đầu kể từ khi khởi phát đột quỵ thiếu máu não cấp. Nhờ kỹ thuật chụp cắt lớp và cộng hưởng từ xác định vùng mô não còn khả năng hồi phục, cửa sổ điều trị có thể mở rộng đến 9 giờ hoặc áp dụng cho đột quỵ khi ngủ.
Cơn thiếu máu não thoáng qua hiếm khi kéo dài quá 1 giờ và các triệu chứng thường tự biến mất hoàn toàn. Tuy nhiên, đây là tình trạng cấp cứu y tế vì cảnh báo đột quỵ thực sự sắp xảy ra ở khoảng một phần ba người bệnh, với nguy cơ cao nhất trong 48 giờ đầu.
Thường xuyên dùng đồ uống, bánh kẹo "không đường" chứa erythritol để giảm cân, kiểm soát tiểu đường có thể làm tăng độ nhạy của tiểu cầu, thúc đẩy hình thành cục máu đông gây nhồi máu cơ tim và đột quỵ, dù các nhà khoa học vẫn cần thêm thử nghiệm dài hạn để khẳng định quan hệ nhân quả.
Sau khi xuất viện vì đột quỵ, việc kiểm soát huyết áp đóng vai trò quyết định để ngăn ngừa bệnh tái phát. Theo các hướng dẫn y khoa hiện hành, hầu hết người bệnh cần duy trì huyết áp mục tiêu dưới 130/80 mmHg một cách từ từ và bền bỉ theo chỉ định của bác sĩ.
Hơn một nửa bệnh nhân đột quỵ gặp chứng khó nuốt, làm tăng mạnh nguy cơ sặc và viêm phổi. Sàng lọc nuốt sớm, điều chỉnh kết cấu thức ăn hợp lý, tránh tư thế nằm kéo dài và giữ vệ sinh răng miệng là chìa khóa giúp người bệnh ăn uống an toàn và phục hồi tốt.
Nhiễm virus đường hô hấp như cúm hay COVID-19 không chỉ gây tổn thương phổi mà còn kích hoạt phản ứng viêm mạnh và làm tăng đông máu. Dữ liệu nghiên cứu cho thấy cả hai bệnh đều liên quan đến đột quỵ thiếu máu não, trong đó người mắc COVID-19 có nguy cơ cao gấp 7,6 lần so với cúm.
Đan sâm chứa nhiều hoạt chất giúp giãn mạch, tăng lưu lượng máu và bảo vệ tế bào thần kinh sau thiếu máu não. Tuy nhiên, thảo dược này có thể tương tác nguy hiểm với thuốc chống đông máu như warfarin, làm tăng vọt nguy cơ xuất huyết nếu người bệnh tự ý dùng chung.
Lo lắng, tim đập nhanh trước giờ lên bàn mổ hay nhổ răng khôn là nỗi ám ảnh của nhiều người. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy uống chiết xuất lạc tiên tây trước thủ thuật giúp làm dịu thần kinh tương đương thuốc an thần chuẩn nhưng giữ nguyên sự tỉnh táo, không gây mất trí nhớ tạm thời.
Chiết xuất lạc tiên tây bước đầu được ghi nhận giúp giảm điểm số các triệu chứng mãn kinh như bốc hỏa, mất ngủ, cáu gắt sau 3 đến 6 tuần trong thử nghiệm lâm sàng nhỏ. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thảo dược nhìn chung còn hạn chế, chị em không nên xem đây là thuốc thay thế hoàn toàn phác đồ y khoa khi triệu chứng nặng.
Uống nhanh từ 350 đến 500 ml nước lọc ở nhiệt độ phòng trong vòng dưới 5 phút giúp kích hoạt phản xạ nâng huyết áp tự nhiên, hỗ trợ người bị hạ huyết áp tư thế giảm nguy cơ choáng váng khi đứng dậy hoặc sau bữa ăn mà không cần dùng đến các thiết bị hỗ trợ phức tạp.
Xét nghiệm gen BRCA1 và BRCA2 giúp đánh giá chính xác nguy cơ mắc ung thư vú, buồng trứng và một số bệnh ác tính di truyền khác ở cả hai giới. Phát hiện sớm đột biến gen cho phép người lành mang gen chủ động tầm soát chuyên sâu, dùng thuốc hoặc phẫu thuật dự phòng để giảm thiểu rủi ro phát bệnh.
Hợp chất plumbagin chiết xuất từ cây nắp ấm được chứng minh có khả năng ức chế sự phát triển và kích hoạt quá trình tự chết của nhiều dòng tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, đây mới là kết quả tiền lâm sàng trên ống nghiệm và chuột, người dân tuyệt đối không tự ý sắc uống để chữa bệnh.
Chiết xuất nước và ethanol từ cây nắp ấm chứa các hợp chất phenolic, flavonoid giúp ức chế mạnh enzyme phân giải tinh bột alpha-glucosidase và kháng viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả và độ an toàn khi uống nước sắc, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc.
Nhiều người lo ngại uống viên canxi đơn độc không kèm vitamin K2 sẽ làm lắng đọng canxi gây vôi hóa động mạch cảnh và đột quỵ. Thực tế, vôi hóa động mạch là dấu hiệu của bệnh lý xơ vữa mạch máu tiến triển do tuổi tác, tăng huyết áp, tiểu đường và hút thuốc lá, chứ không phải hệ quả trực tiếp của viên uống canxi.
Nhiều người tự ý uống aspirin mỗi ngày với hy vọng làm loãng máu để ngừa đột quỵ. Tuy nhiên, các phân tích quy mô lớn khẳng định ở người chưa từng mắc bệnh tim mạch, thuốc không mang lại lợi ích bảo vệ ròng mà còn làm tăng mạnh nguy cơ xuất huyết tiêu hóa nặng và chảy máu não.
Thói quen bỏ bữa sáng không chỉ gây mệt mỏi tạm thời mà còn liên quan trực tiếp đến tình trạng cứng mạch và dày thành động mạch cảnh. Các nghiên cứu lớn cho thấy nhịn ăn sáng thúc đẩy tăng cân, tăng mỡ máu xấu và làm tăng nguy cơ xơ vữa mạch máu nuôi não.
Nần nghệ thường được biết đến với công dụng hỗ trợ hạ mỡ máu, khiến một số phụ nữ mang thai truyền tai nhau dùng để kiểm soát cân nặng. Tuy nhiên, các tài liệu khoa học cảnh báo dược liệu này chứa hoạt chất saponin steroid và hoàn toàn thiếu dữ liệu an toàn cho thai kỳ, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho mẹ và bé.
